Futbol qoidalari
Футболнинг қисқача тарихи
Футбол тарихи (қисқача) Футболнинг пайдо бўлишининг аниқ санаси номаълум, аммо айтиш шуни айтиш мумкинки, футбол тарихи бир асрдан[1]кўпроққа бориб тақалади ва кўплаб мамлакатларга ўз таъсирини кўрсатган. Тўп ўйинлари деярли барча қитъаларда машҳур бўлган, буни кенг тарқалган археологик[2] топилмалар тасдиқлайди. Замонавий футбол 1860-йилларда Англияда ихтиро қилинган.[3] Эски ссенарийчи сдитрудртейфффтфй
Футболда пеналтилар серияси
Рақиб ўйинчиси зарбани амалга ошираётганда дарвозабон дарвозага гол ўтказмалиги талаб этилади. Футболда пеналтилар серияси қуйидаги қоидаларга мувофиқ амалга оширилади: жамоалар 11 метр масофадан рақиб дарвозасига 5 марта зарба беришади, барча зарбалар турли ўйинчилар томонидан амалга оширилади яъни бир ўйинчи икки марта тепиши мумкин эмас. Агар 5 та зарбадан кейин пеналти ҳисоби тенг бўлса, жамоалар ғолиб аниқланмагунча пеналти тепишда давом этадилар.
Ўйиндан ташқари ҳолат
Агар ўйинчи тўпдан кўра рақиб дарвоза чизиғига яқинроқ бўлса ва рақибнинг иккинчидан охирги ўйинчисига, шу жумладан дарвозабонга яқинроқ бўлса, ўйинчи ўйиндан ташқари ҳолатида деб ҳисобланади.
Сариқ ва қизил карточкалар
Сариқ ва қизил карточкалар ўйинчиларни қўполлик ва спортга мос келмайдиган хатти-ҳаракатлари учун ҳакам томонидан бериладиган карточкалардир. Сариқ карточка эҳтиёткор характерга эга ва футболчига қуйидаги ҳолларда берилади:
- қасддан қўл тўпи учун;
- вақт ўйнаш учун;
- ҳужумни бузиш учун;
- ҳуштак олдидан тепса, жонли девордан огоҳлантиришсиз чиқиш (тўғридан-тўғри эркин зарба);
- қўпол ўйин учун;
- спортга хос бўлмаган хатти-ҳаракатлар учун;
- ҳакам билан низолар, баҳслангани учун;
- симуляция учун;
- ҳакамнинг рухсатисиз ўйинни тарк этганлиги ёки ўйинга кирганлиги учун.
Футбол қоидаларининг ўзгартирилган йиллари
1938-йилдан ҳозиргача ўзгаришлар жадвал асосида келтирилмоқда:
| Лаw | 1938 | 1996 | 1997 | 2016 | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ўйин майдони | ||||||||||||||||||||||
| 2 | Копток (Тўп) | ||||||||||||||||||||||
| 3 | Ўйинчилар сони | Ўйинчилар сони | Ўйинчилар | ||||||||||||||||||||
| 4 | Ўйинчиларнинг жиҳозланиши | Ўйинчилар жиҳозлари | |||||||||||||||||||||
| 5 | Ҳакамлар | Ҳакам | |||||||||||||||||||||
| 6 | Лайсменлар | Ёрдамчи ҳакамлар | Ёрдамчи ҳакамлар | Бошқа ўйин расмий меҳмонлари | |||||||||||||||||||
| 7 | Ўйин давомийлиги | Учрашувнинг давомийлиги | |||||||||||||||||||||
| 8 | Ўйин бошланиши | Ўйинни бошлаш ва қайта бошлаш | |||||||||||||||||||||
| 9 | Ўйинда ва ўйиндан ташқарида | Ўйинда ва ўйиндан ташқарида | |||||||||||||||||||||
| 10 | Метҳод оф Сcоринг | Тҳе Метҳод оф Сcоринг | Детермининг тҳе Оутcоме оф а Матч | ||||||||||||||||||||
| 11 | Баҳолаш усули | Баҳолаш усули | |||||||||||||||||||||
| 12 | Учрашув натижаси | ||||||||||||||||||||||
| 13 | Эркин зарба | Эркин зарбалар | |||||||||||||||||||||
| 14 | Пеналти тепиш | Пеналти тепиш | |||||||||||||||||||||
| 15 | Тўпни майдонга тушуриш | Тўпни майдонга тушуриш | |||||||||||||||||||||
| 16 | Гол зарбаси | Гол зарбаси | |||||||||||||||||||||
| 17 | Бурчак зарбаси | Бурчак зарбаси | |||||||||||||||||||||
Манбалар
- ↑ Wики, Спорт „Ҳисторй оф Фоотбалл бриэфлý 1939-45“ (инглизча). СпортWики (8-май, 2019-йил). Қаралди: 25-май 2022-йил.
- ↑ ЭРИН, БЛАКЕМОРЕ „Wҳере Дид Соccер Старт? Арчаэологй Wеигҳс Ин.“ (инглизча). Натнионал Геограпҳиc (8-май, 2019-йил). Қаралди: 25-май 2022-йил.
- ↑ ЭРИН, Фоотбалл „Энcйcлопаэдиа“ (инглизча). Спартаcус Эдуcатионал (8-май, 2019-йил). Қаралди: 25-май 2022-йил.