Гилда Грай (1901-йил 24-октабр, Полша – 1959-йил 22-декабр Канада) – поляк раққосаси ва актриса. Грай театр саҳналарида ва 1920-йиллардаги филмларда замонавийлашган „Шиммй“ деб номланган рақси орқали танилган. У бутун фаолиятини АҚСҲда юритган.

Ёшлиги ва Шиммй рақси ҳақида

Гилда Грейнинг шахсий маълумотига кўра, у 1901-йил 24-октабр куни Краковда (ўша пайтларда Австрия-Венгрия империяси, Галисиянинг бир қисми, ҳозирги Полшага тегишли бўлган ҳудуд) туғилган[1]. Бироқ, унинг туғилганлиги ҳақидаги гувоҳномага кўра Грай 1895-йил 25-окйтабрда Рйдлеwо яқинида таваллуд топган. 1903-йилда актриса ота-онаси билан Қўшма Штатларга кўчиб ўтган[2]. Синглиси Жосепҳине 1904-йилда Баённе (Неw Жерсей)да туғилган[2]. 1907-йилда оила Висконсин шаҳрида жойлашган Cудаҳй маҳалласига кўчиб ўтган. 14–15-ёшларида Грай Жоҳн Гореcки билан никоҳ қурган. Жоҳн сиёсатчи, Висконсин штати ассамблеяси аъзоси ва уюшма раҳбари Мартин Горкининг ўғли эди. Жуфтлик фарзандли бўлишган. Кейинчалик, 1923-йилда ажрашишган. Уларнинг ўғли улғайгач, мусиқий гуруҳ раҳбари бўлган ҳамда Мартин Грай (1913– 1969) номи остида куйлар басталаган[3][4][5].

Гарчи „Шиммй“ 1919-йилда Ню-Ёркда Грай томонидан америкалик тингловчиларга тақдим этилган бўлса-да, бу атама бундан олдин ҳам кенг қўлланилиб, аллақачон машҳур рақс турига айланган эди. Грай мазкур рақсни ўзи танитганлигини эътироф этган ва кутилмаганда, қайнотасининг Cудаҳй салонидаги рақс кечаси пайтида Шиммй рақсига таклиф этилган[6][7]. 

Гилда Грай 1921-йил октябр ойида

Грай, „Вариэтй“ журналининг 1919-йил 8-июл сонида чоп этилган интервюсида „Шиммй“нинг келиб чиқишини америкалик ҳиндларга боғлаган.

Фаолияти

Ўзининг гуллаб-яшнаган фаолиятини давом эттириш истаги ва эри билан бўлган низоли муносабатлари уни Чикагога кўчиб ўтишга ундаган, у ерда Грайни Франк Wестпҳал исмли истеъдодли ходим кутиб олган ва уни рафиқаси, санъаткор Софи Туcкер билан таништирган. 1919-йилга келиб, Грай Ж. Ж. Шубертнинг „Тҳе Гаиэтиэс оф 1919“ номли шоусида иштирок этган. 1920-йилга келиб, Грай янги менежер топган. Кейинчалик, у 1922-йилги Зиэгфелд лойиҳаларида ижро намойиш этиш учун Флоренз Зиэгфелд томонидан ёлланган ҳамда унинг „Шиммй“си миллий рағбатга айланган[3].

Биринчи турмушидан ажралгандан сўнг, актриса 1923-йилда Гил Боаг(янги менежери) билан турмуш қурган ва ўзининг муваффақиятли ваудевилле актини Калифорния штатининг Ҳоллйwоод шаҳрига олиб ўтган, аммо, улар тўрт йилдан кейин ажрашишган. У филм юлдузи бўлиш учун ваудевиллени тезда ташлаб кетган. 1919- йилдан 1936-йилгача Грай бир нечта филмларни яратган, уларнинг барчасида ўзининг машҳур „Шиммй“сини ижро этган. У иккинчи ролини „Гирл wитҳ тҳе Жазз Ҳеарт“ филмида ижро қилган.

Грай кейинги фаолияти давомида Парамоунт Пиcтурес орқали филмлар суратга олган Жессе Ласкй билан шартнома имзолаган. Шунингдек, „Алома оф тҳе Соутҳ Сеас“ (1926) филмини суратга олган. 1927-йилда Гилда яна иккита („Тҳе Девил Данcер“ ва „Cабарет“) филм суратга олган.

1929-йил январ ойида Гилда Грай Гил Боаг унга нисбатан шафқациз муносабатда бўлганлиги сабабли ажрашишни даъво қилган. Боаг ўз навбатида, Грайни сайёҳлик менежери C. Д. Креппс билан ишқий муносабатда айблаган[8].

Гилда Грай (1928-йил)

1928-йилда Англиядаги Пиccадиллй студиясига юлдуз бўлиш учун кетган. 1929-йилнинг 15-июлида нашр этилган „Неw Ёрк Тимес“ нашриёти танқидчиси Мордаунт Ҳалл Гилданинг чиқишини мақтаб, шундай фикрлар билдирган: „Грай хоним актриса сифатида қайта кашф этилган. У узоқ вақт давомида „Шиммй“ нинг намойишчиси сифатида танқид қилинган, аммо Пиccадиллйда ўзидан юқори талант соҳибаси йўқлигини кўрсатган. Грай хоним инглиз студиаларида ўзининг муҳим ўрни борлигини ҳамиша исботлаган.“ 1929-йилда аксия бозори инқирозга юз тутгач, Грай молиявий кўмагининг катта қисмини йўқотган, аммо, Ню-Ёрк шаҳридаги Палаcе Театридан рақс бўйича иш топишга муваффақ бўлган.

Грай аҳнага қайтишга ҳаракат қилган бўлса-да, саломатлиги билан боғлиқ муаммолар бунга тўсқинлик қилган. 1931-йилда юрак оғриғидан азоб чеккан. 1932-йилда Грай қўшиқчи Арт Жарретт билан турмуш қуришини маълум қилган, лекин, бу амалга ошмай қолган. 1933-йил 23-май куни у Венесуэлалик дипломат Ҳеcтор Бриcеñо де Саа билан никоҳдан ўтган. Икки йилдан сўнг, 1938-йилда улар ажрашишган.

Полшалик ватанпарвар

Иккинчи жаҳон уруши пайтида Грай Полша учун пул йиғиш билан шуғулланган. 1953-йилда Ралпҳ Эдwардс „Бу сизнинг ҳаётингиз“ телекўрсатувида Грайнинг ҳаёти ҳақида ҳикоя қилган. Эдwардс Грайнинг совуқ уруш даврида олти нафар поляк фуқароларни Америкага олиб келишдаги жасоратини тасвирлаган. Грай фуқароларнинг таълимига ҳам ҳомийлик қилган. Полша давлати томонидан „Ўз юртдошлари ва мамлакатига кўрсатган кўмаги учун“ нишони билан мукофотланган.

Вафоти

1959-йил 22-декабрда Ҳоллйwооддаги дўстларининг уйида юрак хасталигидан 58 ёшида вафот этган[9].

Филмографияси

Cабарет учун афиша (1927)
Йил Номи Рол
1919 А Виртуоус Вамп
1921 Гирл wитҳ тҳе Жазз Ҳеарт
1923 Лаwфул Ларcенй Раққоса
1926 Алома оф тҳе Соутҳ Сеас Алома
1927 Cабарет Глориа Траск
Тҳе Девил Данcер Такла (Тҳе Девил Данcер)
1929 Пиccадиллй Мабел Греэнфиэлд
1931 Ҳе Wас Ҳер Ман Франкиэ
1936 Тҳе Греат Зиэгфелд
Росе-Мариэ Белле

Манбалар

  1. ↑ , Ралпҳ Г (2008) Сатан ин тҳе Данcе Ҳалл: Рев. Жоҳн Роач Стратон, Соcиал Данcинг, анд Моралитй ин 1920с Неw Ёрк Cитй Ланҳам, Мд: Сcареcроw Пресс п 119 ИСБН 9780810861466
  2. ↑ 2,0 2,1 Гóралcзйк, Иwона, Гwиазда Ҳоллйwоод з… Рйдлеwа под Żнинем. Ото информаcже о Марианниэ Мичалскиэж, знанеж жако Гилда Грай, насземиасто.пл
  3. ↑ 3,0 3,1 Гиордано, Ралпҳ Г. (2008). Сатан ин тҳе Данcе Ҳалл: Рев. Жоҳн Роач Стратон, Соcиал Данcинг, анд Моралитй ин 1920с Неw Ёрк Cитй. Ланҳам, Мд: Сcареcроw Пресс. п. 119. ИСБН 9780810861466ИСБН 9780810861466
  4. ↑ , Франк, Флоренcе Ҳаcкман, анд Доналд МcНеиллй (2007)Ваудевилле, Олд & Неw: Ан Энcйcлопедиа оф Вариэтй Перформерс ин Америcа.Неw Ёрк: Роутледге.п.452.ИСБН 0415938538.
  5. ↑ Гилда Грай’с обитуарй публишед ин Тиме магазине саид тҳат ше wас репортедлй марриэд ат 11 анд беcаме а мотҳер ат 12. Тиме магазине обитуарй
  6. ↑ Cуллен, Франк, Флоренcе Ҳаcкман, анд Доналд МcНеиллй (2007). Ваудевилле, Олд & Неw: Ан Энcйcлопедиа оф Вариэтй Перформерс ин Америcа. Неw Ёрк: Роутледге.п.452. ИСБН 0415938538ИСБН 0415938538
  7. ↑ Антҳонй (2010). Силент Плаерс: А Биограпҳиcал анд Аутобиограпҳиcал Студй оф 100 Силент Филм Аcторс анд Аcтрессес. Университй Пресс оф Кентуcкй. п. 153. ИСБН 0813137454
  8. ↑ „Триал оф Гилда Грай’с Диворcе Суит Дуэ ат Wаукеша Томорроw“ (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-02-02 санасида архивланган), Чиcаго Трибуне, Жануарй 13, 1929
  9. ↑ „Гилда Грай Деад он Cоаст ат 58; Cреатор оф Шиммй Wас Сингер“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1959-йил 23-декабр), с. 27. Қаралди: 2024-йил 2-ноябр.

Ҳаволалар