Гран Турисмо



Гран Турисмо (италянча: Гран Турисмо ,инглизча: Гранд Тоурер франсузча: Гранд Тоурисме) — сўзма-сўз «катта саёҳат» деб таржима қилинадиган автомобил тоифасидир. Шундай қилиб, узоқ сафарда қулайлик учун зарур бўлган барча нарсалар билан жиҳозланган катта кареталарда Европа бўйлаб саёҳатлар қилиш «Гран Тоур» деб аталган. ГТ автомобил тоифаси — тезюрар автомобиллар бўлиб, одатда 2 ёки 4 ўриндиқли купе кузовли, умумий фойдаланишдаги йўлларда қулай ҳаракатланиш учун мўлжалланган бўлади. ГТ қисқартмаси, шунингдек, автопойгаларда пойга синфининг белгиси ҳамдир.
Тарихи
италянча: Гран Турисмо, инглизча: Гранд Тоуринг, франсузча: Гранд Тоурисме ва шунга ўхшаш белгилар — катта тур давомида ёш эвропалик аристократларнинг тез ва қулай ҳаракатланиши учун мўлжалланган енгил от араваларини белгилашдан келиб чиққан.
Вақт ўтиши билан бу ном юқори тезликда ҳаракатланадиган қулай автомобилларга қўлланила бошланди. Уларнинг Европада пайдо бõлиши Иккинчи Жаҳон уруши аввалги ўн йилликка тўғри келди, ўшанда ноёб дизайндаги ушбу турдаги автомобиллар кузов дўконлари томонидан индивидуал буюртмалар бўйича, биринчи навбатда франсузлар томонидан (Фигони эт Фаласчи, Саоутчик, Cарроссериэ Поуртоут ва бошқалар), шунингдек, инглиз (Делаге ва Делаҳае), немис (Глäсер, Споҳн) ва Чехословакия (Содомка, Wикоw) компанияларнинг шассиларида ишлаб чиқарилган. Урушдан кейин Европанинг иқтисодий таназзулга учраши, шунингдек, жамиятнинг умумий демократлашуви натижасида буюртма асосида ишлаб чиқарилган автомобилларнинг машҳурлиги кескин камайди. 1950-йилларнинг ўрталаридан бошлаб деярли барча гран-турисмолар серияли моделларга айланди. Бу вақтда ишлаб чиқариш жуда чекланган ва кузов студиялари асосан тайёр маҳсулот ишлаб чиқариш билан шуғулланмайдиган дизайн студияларига айлантирилди. Бу даврда Делаҳае каби фирмаларнинг аввалги шон-шуҳратини тиклашга уринишлар муваффақияцизлик билан якунланди.
Гран-турисмоларнинг машҳурлигининг янги чўққиси 1950-йилларнинг охири –1960-йилларнинг ўрталарида, ГТ бозорида асосан Италия ва Британия фирмалари бўлмиш - Алфа-Ромео, Феррари, Масерати, Исо, Астон Мартин, Ягуар, Бентлей, Женсен ҳукмронлик қилган пайтга тўғри келди. Бундан ташқари, агар британиялик моделлар учун одатда консерватив услуб ва анъанавий техник ечимлар хос бо'лса, италян технологияси кўпинча футуристик дизайни ва ғайриоддий конструкция билан ажралиб турарди. Ушбу даврнинг умумий хусусияти бу тоифадаги кўплаб автомобил ишлаб чиқарувчиларининг АҚШ бозорига интилишлари эди.
Шахсий ҳашаматли (Персонал Лухурй) тоифасидаги Шимолий Америка автомобилларининг умумий концепцияси — Форд Тҳундербирд, Буиcк Ривиэра, Cадиллаc Элдорадо ва шунга ўхшаш катта ва қиммат купелар ва кабриолетлар, шунингдек, юқори динамик кўрсаткичларни юқори қулайлик билан бирлаштирган, умумий нуқтаи назардан гранд сайёҳларни яққол акс эттирувчи тушунча. Бироқ, улар ҳақиқий Европа ГТларидан спортдан кўра ҳашаматга кўпроқ эътибор беришлари, шунингдек, қулайлик учун қурбон қилинган ажойиб бошқарувнинг ё'қлиги билан ажралиб турарди.
Ҳозирги кунда

Ҳозирги вақтда ўзгарувчан қулайлик талаблари, шунингдек, хавфсизлик стандартлари таъсири остида "соф" спорт моделлари ва Гран Тоурисмо моделлари ўртасидаги чегаралар аралашиб кетган.
Тарихий жиҳатдан, ГТ туридаги автомобилларнинг аксарияти нисбатан катта купелар ёки кам ҳолларда кучли двигателли классик тузилишга эга кабриолетлар эди. Улар кундалик ҳайдаш учун мослаштирилган, уларнинг ўлчамлари ва оғирлиги каттароқ ва осма ўқлари (подвеска) кўпчилик спорт автомобилларига қараганда юмшоқроқдир. ГТ техник эмас, балки маркетинг концепцияси бўлиб, бу тоифадаги автомобилларнинг аниқ техник чегаралари йўқ.
1966-йилда биринчи марта тўлиқ ғилдиракли Гран Турисмо синфидаги Женсен ФФ автомобили оммавий ишлаб чиқарила бошланди. Аммо катта инглиз купеси жуда оғир ва қиммат бўлиб чиқди, бундан ташқари, унинг дизайн хусусиятлари туфайли ҳамда рулнинг чап тарафда жойлашмаганлиги сабабли Шимолий Америка бозорига кира олмади, шунинг учун тираж 320 нусхада чиқарилди холос. Замонавий мутахассислар ушбу моделни бошқаруви жиҳатидан дунёдаги энг хавфсиз автомобил деб тан олдилар[1][2][3][4][5] .
ГТ пойга автомобиллари
ГТ ишлаб чиқариш автомобилларини ФИАнинг ГТ пойга автомобиллари тоифаси билан аралаштириб юбормаслик керак:
Ҳар бир томонида бир ёки бир нечта эшиклари ва камида иккита ўриндиқли, ўриндиқларнинг ҳар бири транспорт воситасининг узунлиги бўйича геометрик ўқининг ҳар икки томонида жойлашган, умумий фойдаланишдаги йўлларда ва ҳалқа йўлларида ҳаракатланиш талабларига тўлиқ жавоб берадиган пойга учун мослаштирилган очиқ ёки ёпиқ транспорт воситаси
Баъзан бу машиналар серияли гранд-турисмолар ва ко'пинча соф спорт моделлари асосида ишлаб чиқарилиши мумкин, лекин ко'пинча улар серияли моделлардан фақат алоҳида қисмларидангина фойдаланилган мутлақо ноёб дизайнлар бõлиши мумкин. Улар оммавий тарзда ишлаб чиқарилмайди ва сотувда эркин мавжуд бўлмайди.

ФИА-2004 стандартларига кўра, ГТ туркумидаги пойга автомобиллари ГТ1, ГТ2, ГТ3 ва ГТ4 туркумостига бўлинган. ГТ1 машиналари энг кучли ва техник жиҳатдан мураккаб бўлади.
ГТ1: минимал оғирлиги — 1100 кг, двигатели 575-630 от кучи.
ГТ2: минимал оғирлиги — 1150 кг, двигатели 450-520 от кучи.
ГТ3: минимал оғирлиги — 1150 кг, оғирлигининг қувватига нисбати 2,7 кг /от. кучи.
ГТ4: минимал оғирлиги — 750 кг, оғирлигининг қувватига нисбати 3,5 кг/от. кучи.
ГТ индекслари
Кўпинча ГТ ҳарфлари ва тегишли белгилар спорт ёки спорт транспорт воситаларининг тижорат мақсадларида ишлатилади. Қуйида бу белгиларнинг энг кенг тарқалган вариантлари транскриптлари келтирилган:
- ГТР (Гран Турисмо Раcинг);
- ГТО (Гран Турисмо Омологато) — пойга учун тасдиқланган автомобил, я'ни ГТ синфидаги пойга учун техник жиҳатдан мос бўлган автомобил;
- ГТС (Гран Турисмо Спидер/Спорт) — «Спидер»нинг очиқ версияси;
- ГТБ (Гран Турисмо Берлинетта) — узун капотли ва томи бир текис тушадиган купе (фастбаcк купе);
- ГТВ (Гран Турисмо Велоcе) — ГТ синфидаги кучайтирилган автомобилларни белгиланиши;
- ГТТ (Гран Турисмо Турбо);
- ГТИ ёки ГТи (Гран Турисмо Иниэзионе) — автомобил ёнилғи пуркаш тизими билан жиҳозланган;
- ГТЕ ёки ГТ/Э (олмонча: Эинспритзунг ) — ГТИ индексининг немис эквиваленти;
- ГТА (Гран Турисмо Аллеггерита) — ГТ тоифасидаги енгил вазнли автомобил;
- ГТАм (модификацияланган енгиллаштирилган автомобил) — ГТ синфидаги модификацияланган енгил автомобил;
- ГТC (Гран Турисмо Cомпрессоре/Cомпаcт/Cабриолет/Cоупе) — ГТ тоифасидаги ихчам автомобил;
- ГТД (Гран Турисмо Диэсел);
- ҲГТ (Ҳигҳ Гран Турисмо);
- ЛМ ГТЕ (Ле Манс Гран Турисмо Эндуранcе) — чидамлилик пойгалари учун Г'арбий автомобил клуби томонидан синалган автомобил.
Мисоллар
-
Шелбй Мустанг ГТ 500 Cобра
-
Мицубиши 3000ГТ
-
Листер Сторм
-
Ламборгҳини 350 ГТ
-
Порсче 911 ГТ3
-
Ниссан Скйлине ГТ-Р
Моделлар
- АC Фруа
- Алфа Ромео ГТ
- Алфа Ромео Монтреал
- Алфа Ромео Брера
- Астон Мартин ДБ2
- Астон Мартин ДБ Марк ИИИ
- Астон Мартин ДБ4
- Астон Мартин ДБ5
- Астон Мартин ДБ6
- Астон Мартин В8
- Астон Мартин В8 Вантаге
- Астон Мартин ДБ7
- Астон Мартин ДБ9
- Астон Мартин Ванқуиш
- Астон Мартин ДБС
- Ауди С5
- Бентлей Cонтинентал ГТ Спеэд
- БМW М1
- БМW 8 Сериэс
- БМW 6 Сериэс
- Бугатти Вейрон
- Cитроëн СМ
- Феррари 456
- Феррари 360
- Феррари Ф430
- Феррари 599
- Феррари Cалифорниа
- Феррари 458 Италиа
- Феррари Дайтона
- Фиат Дино
- Исо Грифо
- Исо Риволта
- Жагуар ХЖС
- Жагуар ХК
- Женсен 541С
- Женсен CВ8
- Женсен Интерcептор
- Ламборгҳини 350ГТ
- Ламборгҳини 400ГТ
- Ламборгҳини Ислеро
- Ламборгҳини Жарама
- Ламборгҳини Галлардо
- Ламборгҳини Мурcиéлаго
- Ланcиа Аурелиа
- Ланcиа Фламиниа
- Масерати Индй
- Масерати Кҳамсин
- Масерати Бора
- Масерати Мерак
- Масерати 3200 ГТ
- Масерати 3500 ГТ
- Масерати 5000 ГТ
- Масерати Cоупé
- Масерати ГранТурисмо
- Мазда РХ-8
- Мерcедес-Бенз 300СЛ Гуллwинг
- Мерcедес-Бенз CЛ-Cласс
- Мерcедес-Бенз CЛК-Cласс
- Мерcедес-Бенз СЛР МcЛарен
- Мерcедес-Бенз СЛС АМГ
- МГБ ГТ
- Мицубиши 3000ГТ
- Монтеверди Ҳигҳ Спеэд
- Ниссан ГТ-Р
- Порсче 928
- Порсче 911 ГТ3
- Субару СВХ
Манбалар
- ↑ „манба дриве“. 2019-йил 6-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-май.
- ↑ „манба артикле“.
- ↑
А-З оф Cарс оф тҳе 1970с Муаллиф(лар) Робсон, Граҳам Нашр этилган санаси 1990 Нашриёт Бай Виэw Боокс ИСБН 1-870979-11-7 - ↑
Автомобили-легенды Муаллиф(лар) Лычавко А. Э. Нашр этилган санаси 2007 ИСБН 978-985-13-8842-0 - ↑ „манба ауто“. 2011-йил 12-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-май.
Ҳаволалар
- ГТ4 Европа кубоги (Wайбаcк Мачине сайтида 2009-09-16 санасида архивланган) Архивная копия -да архивланган