H-index
Ҳ-индех ёки Хирш индекси — илмий нашрларнинг самарадорлиги ҳамда уларга берилган иқтибослар таъсирини ўлчайдиган муаллифлик даражасид аги метрик кўрсаткич бўлиб, дастлаб алоҳида олим ёки тадқиқотчи фаолиятини баҳолаш учун қўлланилган. Ҳ-индех Нобел мукофотини қўлга киритиш, илмий ходимлар дастурларига қабул қилиниш ва етакчи университетларда юқори лавозимларни эгаллаш каби муваффақият кўрсаткичлари билан ўзаро боғлиқ[1]. Мазкур индекс олимнинг энг кўп иқтибос келтирилган мақолалари тўпламига ҳамда ушбу мақолаларга бошқа нашрларда берилган иқтибослар сонига асосланади. Яқин даврлардан бошлаб ушбу индекс нафақат алоҳида олимлар, балки илмий журналларнинг[2], шунингдек, муайян олимлар гуруҳи (кафедра, университет ёки бутун бир мамлакат)нинг ҳам иш самарадорлиги ва нуфузини баҳолаш учун қўлланила бошланди[3]. Ушбу кўрсаткич 2005-йилда Калифорния университети (Сан-Диего) физиги Жорге Э. Ҳирсч томонидан назарий физиклар фаолиятининг нисбий сифатини аниқлаш воситаси сифатида таклиф этилган ва баъзан у Ҳ-индех ёки Хирш рақами деб ҳам аталади[4].
Жорге Э. Ҳирсч ушбу индекс ёрдамида бошқа библиометрик кўрсаткичларнинг асосий камчиликларини бартараф этишни мақсад қилган. Зеро, нашр этилган мақолаларнинг умумий сони илмий ишлар сифатини ҳисобга олмайди. Бошқа томондан эса, иқтибосларнинг умумий сони кўрсаткичига жуда катта нуфузга эга бўлган битта илмий мақоладаги иштирок кучли таъсир кўрсатиши мумкин (масалан, кенг оммалашган янги техника, метод ёки ёндашувларни таклиф қилувчи методологик мақолалар жуда кўп миқдорда иқтибос тўплаши мумкин). Турли илм-фан соҳаларида иқтибос келтириш анъаналари бир-биридан сезиларли даражада фарқ қилгани сабабли, ушбу индекс фақат битта соҳада фаолият юритаётган олимларни ўзаро солиштиришда энг самарали натижани беради[5].
Ҳ-индех илмий натижаларнинг сифати ва миқдорини бир вақтнинг ўзида ўлчашга мўлжалланган. ҳ-индексининг физика соҳасидаги илмий мукофотлар билан Кендалл корреляцияси 2010-йилда 34 фоизни ташкил этган бўлса, 2019-йилга келиб нол фоизга тушгани аниқланган[6].
Киритилган маълумотлар
Ҳ-индехни иқтибослар базаларидан фойдаланган ҳолда қўлда ёки автоматик воситалар ёрдамида аниқлаш мумкин. „Сcопус“ ва „Wеб оф Сcиэнcе“ каби обуна бўлишни талаб қилувчи маълумотлар базалари автоматик ҳисоблагичларни тақдим этади. 2011-йил июл ойидан бошлаб „Гоогле“ компанияси ўзининг „Гоогле Счолар“ платформасидаги муаллиф профилларида автоматик равишда ҳисобланадиган Ҳ-индех ва и10-индекс кўрсаткичларини тақдим этиб келмоқда[7]. Бундан ташқари, „ИНСПИРЕ-ҲЕП“ каби махсус маълумотлар базалари юқори энергиялар физикаси соҳасида фаолият юритаётган тадқиқотчилар учун Ҳ-индехни автоматик равишда ҳисоблаш имкониятига эга.
Манбалар қамровининг турличалиги сабабли, ҳар бир маълумотлар базаси битта олим учун турлича Хирш кўрсаткичини чиқариши эҳтимоли юқори[8]. Батафсил ўтказилган тадқиқот шуни кўрсатдики, „Wеб оф Сcиэнcе“ базаси журналлардаги нашрларни жуда яхши қамраб олади, бироқ юқори нуфузга эга илмий конференсия материалларини қамраб олиш даражаси паст. „Сcопус“ конференсияларни яхшироқ қамраб олади, аммо 1996-йилгача бўлган нашрларни қамров даражаси паст ҳисобланади; „Гоогле Счолар“ эса конференсиялар ва аксарият журналларни (ҳаммасини бўлмаса-да) қамраб олиш бўйича энг яхши кўрсаткичга эга, бироқ „Сcопус“ каби унинг ҳам 1990-йилгача бўлган нашрларни қамраб олиш имконияти чекланган[9]. Конференсия материаллари тўпламларининг ҳисобга олинмаслиги, айниқса, информатика соҳасидаги олимлар учун жиддий муаммо туғдиради, чунки бу соҳада конференсия материаллари илмий адабиётларнинг муҳим қисми ҳисобланади[10]. „Гоогле Счолар“ платформаси „арвоҳ иқтибослар“ яратиш, иқтибослар ҳисобига норасмий илмий адабиётларни ҳам қўшиб юбориш ҳамда қидирув терминларини бирлаштиришда Бул мантиғи қоидаларига риоя қилмаслик каби камчиликлари учун танқид қилинади. Масалан, Меҳо ва Янг томонидан олиб борилган тадқиқот шуни кўрсатдики, „Гоогле Счолар“ тизими „Wеб оф Сcиэнcе“ ва „Сcопус“ базалари биргаликда аниқлаганидан 53 фоиз кўпроқ иқтибос топган, бироқ „Гоогле Счолар“ томонидан аниқланган ушбу қўшимча иқтибосларнинг аксарияти паст нуфузли журналлар ёки конференсия материалларига тўғри келгани сабабли, улар олимларнинг ўзаро нисбий рейтингини сезиларли даражада ўзгартирмаган[11]. Битта тадқиқотчининг турли иқтибослар базаларида ўлчанган Хирш кўрсаткичлари ўртасидаги баъзан юзага келадиган катта тафовутларни бартараф этиш учун маълумотлар базаларидаги сохта инкорлар (бор иқтибосни ҳисобга олмаслик) сохта тасдиқларга (йўқ иқтибосни қўшиб юбориш) қараганда кўпроқ муаммо туғдиради деб ҳисоблаш ва олим учун ўлчанган энг юқори Хирш кўрсаткичини асос қилиб олиш таклиф этилган[12].
Манбалар
- ↑ Борнманн, Лутз; Даниэл, Ҳанс-Диэтер (Жулй 2007). "Wҳат до wе кноw абоут тҳе ҳ-индех?". Жоурнал оф тҳе Америcан Соcиэтй фор Информатион Сcиэнcе анд Течнологй 58 (9): 1381–1385. дои:10.1002/аси.20609.
- ↑ Сузуки, Ҳелдер „Гоогле Счолар Метриcс фор Публиcатионс“. гооглесчолар.блогспот.cом.бр (2012).
- ↑ Жонес, Т.; Ҳуггетт, С.; Камалски, Ж. (2011). "Финдинг а Wай Тҳроугҳ тҳе Сcиэнтифиc Литературе: Индехес анд Меасурес". Wорлд Неуросургерй 76 (1–2): 36–38. дои:10.1016/ж.wнеу.2011.01.015. ПМИД 21839937.
- ↑ Ҳирсч, Ж. Э. (15 Новембер 2005). "Ан индех то қуантифй ан индивидуал'с сcиэнтифиc ресеарч оутпут". ПНАС 102 (46): 16569–16572. дои:10.1073/пнас.0507655102. ПМИД 16275915. ПМC 1283832. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=1283832.
- ↑ „Импаcт оф Соcиал Сcиэнcес – 3: Кей Меасурес оф Аcадемиc Инфлуэнcе“. ЛСЕ Импаcт оф Соcиал Сcиэнcес Блог (Сеcтион 3.2). Лондон Счоол оф Эcономиcс (2010-йил 19-ноябр). 2020-йил 16-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-апрел.
- ↑ Колтун, В; Ҳафнер, Д. (2021). "Тҳе ҳ-индех ис но лонгер ан эффеcтиве cоррелате оф сcиэнтифиc репутатион". ПЛОС ОНЕ 16 (6). дои:10.1371/жоурнал.поне.0253397. ПМИД 34181681. ПМC 8238192. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=8238192. "Оур ресулц суггест тҳат тҳе усе оф тҳе ҳ-индех ин ранкинг сcиэнтисц шоулд бе реcонсидеред, анд тҳат фраcтионал аллоcатион меасурес суч ас ҳ-фраc провиде море робуст алтернативес" Cомпанион wебпаге
- ↑ Гоогле Счолар Cитатионс Ҳелп, ретриэвед 2012-09-18.
- ↑ Бар-Илан, Ж. (2007). "Wҳич ҳ-индех?: А cомпарисон оф WоС, Сcопус анд Гоогле Счолар". Сcиэнтометриcс 74 (2): 257–271. дои:10.1007/с11192-008-0216-й.
- ↑
- Меҳо, Л. И.; Янг, К. (2007). "Импаcт оф Дата Соурcес он Cитатион Cоунц анд Ранкингс оф ЛИС Фаcултй: Wеб оф Сcиэнcе вс. Сcопус анд Гоогле Счолар". Жоурнал оф тҳе Америcан Соcиэтй фор Информатион Сcиэнcе анд Течнологй 58 (13): 2105–2125. дои:10.1002/аси.20677.
- Янг, К. (23 Деcембер 2006). "А Неw Эра ин Cитатион анд Библиометриc Аналйсес: Wеб оф Сcиэнcе, Сcопус, анд Гоогле Счолар". арХив:cс/0612132. (препринт оф папер публишед ас 'Импаcт оф дата соурcес он cитатион cоунц анд ранкингс оф ЛИС фаcултй: Wеб оф Сcиэнcе версус Сcопус анд Гоогле Счолар', ин Жоурнал оф тҳе Америcан Соcиэтй фор Информатион Сcиэнcе анд Течнологй, Вол. 58, Но. 13, 2007, 2105–2125)
- ↑ Меер, Бертранд; Чоппй, Чристине; Стаунструп, Жøрген; Ван Леэуwен, Жан (2009). "Ресеарч Эвалуатион фор Cомпутер Сcиэнcе". Cоммуниcатионс оф тҳе АCМ 52 (4): 31–34. дои:10.1145/1498765.1498780. ҳттп://www.информатиcс-эуропе.орг/доcс/ресеарч-эвал.пҳп..
- ↑ Жаcсó, Пéтер (2006). "Дубиоус ҳит cоунц анд cуcкоо'с эггс". Онлине Информатион Ревиэw 30 (2): 188–193. дои:10.1108/14684520610659201.
- ↑ Сандерсон, Марк (2008). "Ревиситинг ҳ меасуред он УК ЛИС анд ИР аcадемиcс". Жоурнал оф тҳе Америcан Соcиэтй фор Информатион Сcиэнcе анд Течнологй 59 (7): 1184–1190. дои:10.1002/аси.20771.
Адабиётлар
- Алонсо, С.; Cабреризо, Ф. Ж.; Ҳеррера-Виэдма, Э.; Ҳеррера, Ф. (2009). "ҳ-индех: А Ревиэw Фоcусед ин иц Варианц, Cомпутатион анд Стандардизатион фор Дифферент Сcиэнтифиc Фиэлдс". Жоурнал оф Информетриcс 3 (4): 273–289. дои:10.1016/ж.жои.2009.04.001. ҳттп://эпринц.рcлис.орг/13282/1/ҳИндехРевиэwАлонсоCабреризоҲеррера-Виэдма.пдф.
- Балл, Пҳилип (2005). "Индех аимс фор фаир ранкинг оф сcиэнтисц". Натуре 436 (7053): 900. дои:10.1038/436900а. ПМИД 16107806. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_натуре-ук_2005-08-18_436_7053/паге/900.
- Иглесиас, Жуан Э.; Печарромáн, Cарлос (2007). "Сcалинг тҳе ҳ-индех фор дифферент сcиэнтифиc ИСИ фиэлдс". Сcиэнтометриcс 73 (3): 303–320. дои:10.1007/с11192-007-1805-х.
- Келлй, C. Д.; Женнионс, М. Д. (2006). "Тҳе ҳ индех анд cареэр ассессмент бй нумберс". Трендс ин Эcологй & Эволутион 21 (4): 167–170. дои:10.1016/ж.треэ.2006.01.005. ПМИД 16701079.
- Леҳманн, С.; Жаcксон, А. Д.; Лаутруп, Б. Э. (2006). "Меасурес фор меасурес". Натуре 444 (7122): 1003–1004. дои:10.1038/4441003а. ПМИД 17183295. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_натуре-ук_деcембер-21-28-2006_444_7122/паге/1003.
- Панаретос, Ж.; Малесиос, C. (2009). "Ассессинг Сcиэнтифиc Ресеарч Перформанcе анд Импаcт wитҳ Сингле Индиcес". Сcиэнтометриcс 81 (3): 635–670. дои:10.1007/с11192-008-2174-9.
- Петерсен, А. М.; Станлей, Ҳ. Эугене; Суccи, Сауро (2011). "Статистиcал Регуларитиэс ин тҳе Ранк-Cитатион Профиле оф Сcиэнтисц". Сcиэнтифиc Репорц 181 (181): 1–7. дои:10.1038/среп00181. ПМИД 22355696. ПМC 3240955. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3240955.
- Сидиропоулос, Антонис; Кацарос, Димитриос; Манолопоулос, Яннис (2007). "Генерализед Ҳирсч ҳ-индех фор дисcлосинг латент фаcц ин cитатион нетwоркс". Сcиэнтометриcс 72 (2): 253–280. дои:10.1007/с11192-007-1722-з.
- Солер, Жосé М. (2007). "А ратионал индиcатор оф сcиэнтифиc cреативитй". Жоурнал оф Информетриcс 1 (2): 123–130. дои:10.1016/ж.жои.2006.10.004.
- Сймондс, М. Р. эт ал. (2006). Трегенза, Том. эд. "Гендер дифференcес ин публиcатион оутпут: тоwардс ан унбиасед метриc оф ресеарч перформанcе". ПЛОС ОНЕ 1 (1). дои:10.1371/жоурнал.поне.0000127. ПМИД 17205131. ПМC 1762413. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=1762413.
- Табер, Доугласс Ф. (2005). "Қуантифйинг Публиcатион Импаcт". Сcиэнcе 309 (5744). дои:10.1126/сcиэнcе.309.5744.2166а. ПМИД 16195445.
- Wоэгингер, Герҳард Ж. (2008). "Ан ахиоматиc чараcтеризатион оф тҳе Ҳирсч-индех". Матҳематиcал Соcиал Сcиэнcес 56 (2): 224–232. дои:10.1016/ж.матҳсоcсcи.2008.03.001.
Ҳаволалар
- Гоогле Счолар Метриcс
- Ҳ-индех фор cомпутер сcиэнcе анд элеcтрониcс
- Ҳ-индех фор эcономисц
- Ҳ-индех фор cомпутер сcиэнcе ресеарчерс
- Ҳ - индех фор cомпутер сcиэнтисц фром Гоогле Счолар
- Ҳ-индех фор астрономерс
- Публиcатион анд Cитатион-басед Импаcт, листинг 252 импаcт меасурес фор оне ресеарчер wитҳ линк то соурcе cоде