Ziyosfera

Hamid ibn Muhammad ibn Roziq

Ҳамид ибн Муҳаммад ибн Розиқ (1783 – 1874), Салил ибн Розиқ номи билан ҳам танилган, Уммонлик шоир ва тарихчи бўлиб, Уммон имомлари ва саййидлари тарихи асари ҳамда бир қатор бошқа асарлар муаллифидир.

Ибн Розиқ ўзининг Тарих асарини Маскат султони Саид бин Султан Ал Бусаидийнинг жияни Саид Ҳамад Ал Бусаидий илтимосига кўра ёзган ва у 1857-йил 12-декабрда якунланган[1]. Ибн Розиқ китобининг асл қўлёзма нусхаси 1860-йилда ўша пайтдаги Маскат султони Савайний бин Саид томонидан инглиз англикан миссионери ва шарқшунослик бўйича олими Георге Перcй Бадгер ФРГСга тақдим этилган[2].

Ҳаклют жамияти кенгаши аъзоси бўлган Бадгер асарнинг таржимасини тайёрлади ва у жамият томонидан 1871-йилда кўплаб изоҳ ва иловалар билан нашр этилди. Бадгер вафотидан сўнг, асл қўлёзма унинг рафиқасига қолдирилган, у эса уни Кембриж университети кутубхонасига ҳадя қилган, натижада у араб тилида ҳанузгача нашр этилмаган[3].

Асар

Ибн Розиқнинг Уммон тарихи ҳақидаги асари милодий 661–1856-йилларни қамраб олиб, уч жилддан иборат бўлган. Биринчи жилдни Бадгер таржима қилмаган, чунки у Яман араб қабилаларининг батафсил насабномаларидан иборат эди[2]. Қолган икки жилд Жуланда бин Масуд давридан Саид бин Султаннинг 1856-йил октябрида Занзибарга йўл олаётиб денгизда вафотигача бўлган Уммон тарихини батафсил баён қилади. Бадгер ўз таржимасидан бир қатор нолойиқат воқеалар ва мадҳиявий шеърларни чиқариб ташлаган[2].

Ибн Розиқнинг тўлиқ исми китобда Ҳамид бин Муҳаммад бин Розиқ бин Бахий деб берилган бўлиб, у диний эътиқоди бўйича ибодий ва Нахл шаҳрининг туб ер аҳолиси сифатида таърифланган[4]. Унинг китоб учун асл арабча сарлавҳаси Ал Бу Саидийлар саййидларининг солномасига содда ва ишончли шарҳ деб таржима қилинади[5].

Уммоннинг машҳур сиймоларидан бири сифатида[6], унинг вафотининг 150 йиллиги ЮНЕСКОнинг 42-сессияси дастурига киритилган[7]. Эҳтимол, парадоксал равишда, энг машҳур асари фақат инглиз тилида мавжудлигига қарамай, Ибн Розиқнинг араб тилидаги бошқа асарлари, жумладан Бусаид хонадонининг равшан ғалабаси инглиз тилига таржима қилинмаган[8].

Манбалар

  1. ↑ Ибн Разиқ, Ҳамид. Ҳисторй оф тҳе Имамс анд Сеййидс оф Оман. Лондон: Ҳаклют Соcиэтй, 1871 — Префаcе-бет. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Ибн Разиқ, Ҳамид. Ҳисторй оф тҳе Имамс анд Сеййидс оф Оман. Лондон: Ҳаклют Соcиэтй, 1871 — Эдитор'с Префаcе-бет. 
  3. ↑ Беcкингҳам, C. Ф. (1941). "Тҳе Реигн оф Аҳмад Ибн Саид, Имам оф Оман". Тҳе Жоурнал оф тҳе Роял Асиатиc Соcиэтй оф Греат Бритаин анд Иреланд (3): 257–260. ИССН 0035-869Х. ҳттпс://www.жстор.орг/стабле/25221769. 
  4. ↑ Ибн Разиқ, Ҳамид. Ҳисторй оф тҳе Имамс анд Сеййидс оф Оман. Лондон: Ҳаклют Соcиэтй, 1871 — 370-бет. 
  5. ↑ Ибн Разиқ, Ҳамид. Ҳисторй оф тҳе Имамс анд Сеййидс оф Оман. Лондон: Ҳаклют Соcиэтй, 1871 — cххвиии-бет. 
  6. ↑ Ҳарраси, Др Кҳалфан Ҳамед Ал „Иcонс ин cултуре, сcиэнcе, ҳисторй, политиcс“ (эн). Оман Обсервер (2024-йил 21-май). Қаралди: 2025-йил 25-июн.
  7. ↑ „Оман'с Жабреэн Cастле ин Унесcо лист“ (эн-УС). Арабиан Даилй Неwс (2023-йил 9-ноябр). Қаралди: 2025-йил 25-июн.
  8. ↑ Аюб, Моҳамед Шаабан „Ҳоw Wаҳҳабисм Лед тҳе Фигҳт Агаинст тҳе Бритиш ин тҳе Гулф“ (эн). Неw Линес Магазине (2022-йил 10-июн). Қаралди: 2025-йил 25-июн. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Hamid_ibn_Muhammad_ibn_Roziq" dan olindi