Hasana
Ҳасана (арабча: الحسنة; Ҳассана ёки Ҳассане деб ҳам ёзилади) – Суриянинг марказий қисмида, Ҳамо ва Ҳимс шаҳарларининг шарқий қисмидаги қишлоқларда истиқомат қилувчи араб қабиласи. ХВИИИ аср ўрталарида Аназа қабилалари орасида Нажддан Сурияга кўчиб ўтган биринчи қабилага айланган. Усмонийлар, Ҳошимийлар ва Франсия ҳукмронлиги даврида ҳам, шунингдек, Сурия мустақил бўлган даврда ҳам ушбу ҳудудда ўз таъсирини сақлаб қолган.
| Ҳасана арабча: الحسنة | |
|---|---|
| Этник таркиби | араб |
| Жойлашув | |
Тарихи
Усмонийлар даври
Ҳасана Аназа қабилалар иттифоқининг бир бўлими бўлиб, ХВИИИ асрда Нажд амирлигини ташкил этган Саудийлар билан айниқса яқин алоқаларига эга бўлган. Улар 1757-йилда Аназа иттифоқи орасида Сурияга кўчиб келган биринчи қабила ҳисобланади. 1770-йилларга келиб, улар шимолий Сурия текисликлари устидан назоратни қўлга олиш мақсадида Маволий қабиласи билан тез-тез низога бориб келган. 1780-йилларнинг охирида Ҳасана Маволийларни Ҳамо ва Ҳимс чўллари яйловларидан ҳайдаб чиқарган. Шундан сўнг, Ҳасана уларнинг раҳбари Муҳанна ал-Фадил бошчилигида ушбу минтақадаги таниқли бадавий қабиласига айланган ва Палмирага бориб-келадиган карвонлардан бож олиш учун ҳукуматдан рухсат олган[1]. Бундан ташқари, Ҳасана қабиласи бу даштлар ва қишлоқларда яшовчи заифроқ қабилалардан хувва деб аталувчи солиқ олишади[1].
Ҳамо ва Ҳимс шаҳарларининг шарқий қисмидаги қабилаларни босиб олган бўлишига қарамай, Ҳасана қабиласи минтақага мустаҳкам ўрнашиб олмаган эди, чунки улар Сурия чўлида, баъзан Шимолий Арабистонгача бўлган ҳудудларда қишлашган. Уларга ХИХ асрнинг бошларида Аназа иттифоқининг бошқа бир тармоғи Фад’ан ва уларга бўйсунувчи Сибўа қабилалари томонидан тобора кўпроқ таҳдид сола бошлади. 1814-йилда Фад’ан ва Сибўанинг кўп қисми Оси дарёсининг шарқий текисликларига қадар кириб борди, бу эса Ҳасана ва ар-Равла қабилаларини маҳаллий ва вилоят қўшинлари билан иттифоқ тузишга ва рақибларини қувиб чиқаришга ундади. Фад’ан ва Сибўа қабиласи икки ҳафта давомида қаршилик кўрсатишди, қўшинларни ортга чекинишга мажбур қилишди, бироқ ундан кейин Ҳасана уларни ҳайдаб чиқаришга муваффақ бўлди. Фад’ан ўша пайтда ортга чекинган бўлса-да, тез-тез бу ҳудудга қайтиб, Ҳасанани Ҳамонинг ғарбий қисмида талон-торож қилиб кетишган[1].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Доуwес 2000.
Адабиётлар
- Дарке, Диана. Тҳе Мерчант оф Сйриа: А Ҳисторй оф Сурвивал. Неw Ёрк: Охфорд Университй Пресс, 2018. ИСБН 9780190874858.
- Доуwес, Диcк. Тҳе Оттоманс ин Сйриа: А Ҳисторй оф Жустиcе анд Оппрессион. Неw Ёрк: И. Б. Таурис, 2000. ИСБН 1-86064-031-1.
- Дукҳан, Ҳаиян. Стате анд Трибес ин Сйриа: Информал Аллианcес анд Cонфлиcт Паттернс. Абингдон анд Неw Ёрк: Роутледге, 2019. ИСБН 978-1-138-49483-1.