He Syu

Ҳе Сю
Таваллуди	129
Вафоти	182

Ҳе Сю (хитойча 何休, пинйин Ҳе Хиу; 129-йил, Цуйфу — 182-йил) — Шарқий Хан даврининг қадимги хитой файласуфи ва филологи, “замонавий белгилардаги қонунлар мактаби” вакили. У императорнинг бош маслаҳатчиси лавозимига кўтарилди. Матн, тасвирлар ва луғат архитектоникасини декодлашга асосланган қадимги канонни ўрганиш методологиясини яратувчиси - герменевтика. Асосий асари: “Хоу Хан шу”га киритилган “Гунян талқинида баҳор ва куз хроникасига шарҳлар” (春秋公羊解詁). Унинг кўпгина асарлари йўқолган ва фақат парчаларда сақланиб қолган.

Таржимаи ҳол

Донг Чжунгшу та'сирини бошдан кечирган (милоддан аввалги 179 - 104 йиллар). У тарихий жараённинг босқичларини белгилаб берувчи “Уч аср”нинг батафсил тарихшунослик схемасини яратди. Унинг фазо ва вақтдаги оқими Конфуцийга тегишли "Баҳор ва кузлар" хроникаси мисолида келтирилган. У, шунингдек, узоқ ўтмишда Хитойда мавжуд бўлган идеал жамиятнинг батафсил тавсифини берди. Қадимги Хитой давлати гўё "қудуқ майдонлари" тизимига асосланган (Менсиус томонидан тасвирланган) ва жамоа ичида ташкил этилган жамоавий меҳнат билан ажралиб турарди. Жамият таркибига кирган оилалар умумий мулкка эга эдилар (оқсоқоллар икки баробар ер олиш ҳуқуқига эга эди). Айтилишича, ривожланган давлат ижтимоий қўллаб-қувватлаш тизими, шунингдек, давлат лавозимларига энг иқтидорлиларни танлаш билан кўп босқичли та'лим тизими мавжуд эди. Жамият а’золари меҳнатининг миқдори ва сифати устидан ҳам қаттиқ назорат ўрнатилди. Бу ғоялар Кан Ювейнинг утопик назарияси шаклланишига ҳал қилувчи та'сир кўрсатди.

У Чунцю ва Ғарбий Хан конфуцийчилигини талқин қилиш учун ягона кўприк бўлган Лю Фенглу чíнжуй Ҳе Сю герменевтикасининг қизғин ҳимоячиси эди. 1802-йилда Лю Ҳе Сюнинг "Мунозаралар ва ҳукмлар" ҳақидаги шарҳларини қайта тиклашга уринишини нашр этди, унда у Конфуций ишининг башоратли табиатини тасдиқлашга ҳаракат қилди.

Адабиётлар

Хитой фалсафаси. Энсиклопедик луғат. Москва, 1994-йил. 398-399-бет.
Мартйнов А.С. Антик даврда ва ўрта асрларда Конфуций утопияси // Хитой ижтимоий утопиялари. Москва, 1987-йил.
Бауэр W. Чина унд диэ Ҳоффнунг ауф Глücк; Парадиэсе, Утопиэн, Идеалворстеллунген. — Мüнчен: C. Ҳансер, 1971.
Зҳонггуо датонг сихианг зилиао 中國大同思想資料. Беижинг: Зҳонгҳуа шужу. Зҳонггуо ренмин дахуэ зҳехуэхи зҳехуэши жиаоянши биан 中國人民大學哲學係哲學史, 1959.

Манбалар

↑ ^1,0 ^1,1 „Хиу Ҳе // Фаcетед Апплиcатион оф Субжеcт Терминологй“ (инглизча). wорлдcат. Қаралди: 13-декабр 2022-йил.^{[сайт ишламайди]}
↑ ^2,0 ^2,1 „Хиу Ҳе // Трове“ (инглизча). Трове (2009). Қаралди: 13-декабр 2022-йил.

[worldcat-1] 1,0 ^1,1 „Хиу Ҳе // Фаcетед Апплиcатион оф Субжеcт Терминологй“ (инглизча). wорлдcат. Қаралди: 13-декабр 2022-йил.^{[сайт ишламайди]}

[Trove-2] 2,0 ^2,1 „Хиу Ҳе // Трове“ (инглизча). Трове (2009). Қаралди: 13-декабр 2022-йил.

[1]

[2]