Hemen

Ҳемен — қадимги Миср мифологиясидаги лочин-илоҳ.
Ибодат жойлари
Кўпинча илоҳий мавжудот сифатида ҳурматга эъзозланиб, Ҳорус билан жуда кўп умумийликларга эга, масалан, Асфиниснинг хўжайини Ҳорус-Хемен[1] ёки Хефатдаги Ҳорус-аҳти-Ҳемен[2][3]. Флиндерс Петри Ҳеменни Туфиум[4] (Эл-Тод) худоси деб билади. Қадимги Миср шаҳарларидан бири ҳам Хемен номи билан аталган (Флиндерс Петри бу ҳақда Абидосда ўқиётганда ўз эсдаликларида айтиб ўтган)[5].
Ҳемен ҳақида қайдлар
Қадимги ёзувларда Хемен номи камдан-кам учрайди. Қуйида ушбу ёзувлардан баъзилари келтирилган:
- Юқори Мисрнинг ИИИ септа (номе) номархи Анҳтифи, флотни ошкора текшириш пайтида, Хефат шаҳридаги бегемотларни байрамларда Хеменга назр қилиш учун ўлдиради[6].
- ХИИИ сулола даврида яратилган думалоқ тепали стелада Птаҳ-Сокар-Осирис ва Ҳорус-Хеменга, Лорд Асфинисга мурожаат ўйиб ёзилган. Илгари стела В. С. Голенишчев коллексиясида эди, ҳозир у Москвада А. С. Пушкин музейида[7].
- ХВИИ-аср охири ва ХИХ-аср бошидаги сулола даврида яшаган ҳайкалтарош Усерхат „ҳайкалларга сиғинишни ўз қабрларида дам олишга ундовчи“ сифатида тилга олинади. Хефатлик Хемен Усерхат сиғинадиган худолар орасида эди[8].
- Аменхотеп ИИИ даврида яратилган Хеменнинг таниқли ҳайкали; ҳозир у Франсияда, Авигнон шаҳрида жойлашган Калвет музейида[1][9][10].
- ХХИИ сулола даврида Ҳефатдан Ҳемен коҳин вазифасини бажаради. Хемен ҳайкали олдида Икени исмли бир киши пайдо бўлиб, "Икени ҳақ! У тўлади! " ва бошқа гапларни айтади[11].
- Милоддан аввалги 300-йилда Хеменга сиғиниш ҳали ҳам урфда эди, буни Ҳорнефер номининг расмий имзоси тасдиқлайди.
- Грифит институтида[2] гўёки лочин боши билан Ҳемен тасвирланган ёзувли тош бор; ёзувда шундай дейилган: „Аменхотеп ИИИ, Хеменнинг суюклиси, Ҳеб-сед байрамининг соҳиби“[10].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Тҳе Гриффитҳс Институте
- ↑ „Техт оф Ҳор-нефер“. 2012-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 5-июн.
- ↑ Тҳе Гриффитҳс Институте формерлй ин В. Голенишчев cоллн. 4157, ноw ин Мосcоw, Стате Пушкин Мусеум оф Фине Арц
- ↑ W. М. Флиндерс Петриэ, Тҳе макинг оф Эгйпт, Маcмиллан (1939), п 68 виа қуоте фром Петриэ Тҳе Макинг оф Эгйпт 20/09/2011
- ↑ Ментионед ин Жеан Cапарт, Примитиве арт ин Эгйпт, 1905, аccессед ат Примитиве Арт ин Эгйпт ретриэвед 12/09/2011
- ↑ Ж.М.А. Жанссен, Аннуал Эгйптологиcал библиограпҳй, 1947
- ↑ Гриффитҳ Институте wоркинг доcумент он Стела, паге 208. ретриэвед 20/09/2011
- ↑ Элизабетҳ Фроод, Жоҳн Баинес, Биограпҳиcал техц фром Рамессид Эгйпт, 2007
- ↑ лоcатион(листед 14тҳ он паге)Статуэс оф Деитиэс), Охфорд: Гриффитҳ Институте, 1999, ИСБН 0-900416-69-6 ретриэвед 20/09/2011
- ↑ 10,0 10,1 (wитҳ Д. Магеэ анд Э. Милес) Топограпҳиcал Библиограпҳй оф Анcиэнт Эгйптиан Ҳиэроглйпҳиc Техц, Статуэс, Релиэфс анд Паинтингс, виии, Обжеcц оф Провенанcе Нот Кноwн, Парт 2. Привате Статуэс (Дйнастй ХВИИИ то тҳе Роман Период). Статуэс оф Деитиэс. Охфорд: Гриффитҳ Институте. 1999. ИСБН 0-900416-69-6. Десcриптион оф статуэ фром паге 1041 оф Гриффитҳс Институте оф Охфорд ретриэвед 20/09/2011
- ↑ Ким Рйҳолт, А Паир оф Ораcле Петитионс Аддрессед то Ҳорус-оф-тҳе-Cамп, Тҳе Жоурнал оф Эгйптиан Арчаэологй, Вол. 79 (1993), пп. 189—198
Адабиётлар
- Ҳанс Боннет: Лехикон дер äгйптисчен Религионсгесчичте, Берлин 2000, ИСБН 3937872086, С. 285 → Ҳемен
- Ҳарcо Wиллемс: Cриме, Cулт анд Cапитал Пунишмент. (Мўалла Инсcриптион 8) Ин: Тҳе Жоурнал оф Эгйптиан Арчаэологй. Вол. 76, 1990, Эгйпт Эхплоратион Соcиэтй, С. 27-54, техт онлине.
Ҳаволалар
- Ҳор-нефер ёзуви)
- Миср худолари рўйхати)
- Ҳемен (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-01-27 санасида архивланган) (инглизча)