Henrik Malyan
Ҳенрик Сурени Малян (Հենրիկ Մալյան (арман тили), Ҳенрик Малиан номи билан ҳам ёзилади; 1925-йил 30-сентябр — 1988-йил 14-март) — арман кино режиссёри ва ссенарий муаллифи[1].
| Ҳенрик Малян | |
|---|---|
| Հենրիկ Մալյան | |
|
Малян 2025-йилда Арманистон почта маркасида | |
| Таваллуди |
Ҳенрик Сурени Малян 1925-йил 30-сентябр |
| Вафоти |
14-март 1988-йил (62 ёшда) Ереван, Арманистон Совет Социалистик Республикаси |
| Таълими | Ереван давлат театр ва кино институти, Москва театр институти |
| Касби | Кино режиссёр, ссенарий муаллифи |
| Фаолият йиллари | 1951–1988 |
| Болалари | 1 |
| Қариндошлари | Давид Малян (амакиси) |
| Мукофотлари | Арманистон ССР халқ артисти (1977), СССР халқ артисти (1982), Арманистон ССР Давлат мукофоти (1975) |
Малян Телави, Грузияда туғилган. Унинг амакиси актёр Давид Малян эди. У ёшлигидан шахмат билан шуғулланган ва Тигран Петросян билан бирга шахмат ўрганган. 1942–1945-йилларда Тбилисидаги заводда чизмачилик ва лойиҳалаш ишлари билан шуғулланган. 1951-йилда Ереван давлат театр ва кино институтини тамомлаган. 1951–1954-йилларда Арманистондаги турли театрларда режиссёр бўлиб ишлаган. 1953-йилда Москва театр институтини тамомлаган. 1954-йилдан бошлаб Арменфилм киностудиясида фаолият юритган[2].
Унинг 1977-йилда суратга олинган Наҳапет (Лифе Триумпҳс) филми Арманлар геноциди мавзусини ёритган энг муҳим арман филмларидан бири ҳисобланади[3]. Филм 1978-йилда бўлиб ўтган Канн кинофестивалида намойиш этилган[4].
Мероси
Малян ХХ аср арман киносининг асосий намояндаларидан бири сифатида кенг эътироф этилади. Унинг, айниқса, Wе Аре Оур Моунтаинс (1969) ва Наҳапет (1977) филмлари инсонпарварлик ғоялари, шеърий тасвир услуби ҳамда арман ўзлигини ўрганиши билан ажралиб туради[5]. Тадқиқотчилар унинг Совет давридаги арман киносининг ўзига хос овози ва услубини шакллантиришдаги ролини кўпинча таъкидлайдилар. Унинг бир қатор асарлари ҳанузгача арман филмлари намойишлари ва олий таълим муассасаларидаги кино дастурларида мунтазам намойиш этилади[6][7].
1980-йилда у саҳна асарларини намойиш этиш учун Ҳенрик Малян театр-студиясига асос солган[8]. 1982-йилда унга СССР халқ артисти унвони берилган[9]. Унинг филмлари Арманистон кино тарихига бағишланган кинофестиваллар ва маданий тадбирларда ҳанузгача намойиш этиб келинади.
Малян арман киносининг энг муҳим намояндаларидан бири сифатида кенг эътироф этилади. Унинг бир қатор филмлари Совет даври кино санъатининг мумтоз намуналари сифатида тан олинган[10].
Маляннинг ижоди Арманистон ва халқаро миқёсдаги ретроспектив кўргазмаларда мунтазам намойиш этиб келинмоқда. Жумладан, Арманистон Миллий кино маркази томонидан унинг ижодига бағишланган юбилей намойишлари ташкил этилган[11].
Филмлари
Режиссёр сифатида, агар бошқача кўрсатилмаган бўлса.
- Гуйс фром тҳе Армй Банд (1961)
- Роад то тҳе Стаге (1963)
- Мр. Жаcқуэс анд Отҳерс (1966, Тҳе Шам Информер қисми)
- Триангле (1967)
- Wе анд Оур Моунтаинс (1970)
- Фатҳер (1973)
- Лифе Триумпҳс (Наҳапет; 1977, шунингдек ссенарий муаллифи)
- А Пиэcе оф Скй (1980, шунингдек ссенарий муаллифи)
- Гикор (1982, ссенарий муаллифи)
- А Дроп оф Ҳоней (1984, шунингдек ссенарий муаллифи)
- Wҳите Дреамс (1985, ссенарий муаллифи)
- Еарнинг (1990, ссенарий муаллифи)
Мукофотлари
- Арманистон ССР Давлат мукофоти (1975)
- Арманистон ССР халқ артисти (1977)[12]
- СССР халқ артисти (1982)
Манбалар
- ↑ Петер Роллберг. Ҳисториcал Диcтионарй оф Руссиан анд Совиэт Cинема. Роwман & Литтлефиэлд, 2009 — 429-430-бет.
- ↑ „Ҳенрик Малян“. Армениан Ассоcиатион оф Филм-Cритиcс анд Cинема-Жоурналисц. 2011-йил 22-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 13-ноябр.
- ↑ „Фокус Армениан“ (Герман). Деуцчес Филммусеум Франкфурт ам Маин. 2011-йил 18-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 13-ноябр.
- ↑ „Алл тҳе Филмс – Фестивал 1978“. Фестивал де Cаннес. Қаралди: 2007-йил 13-ноябр. [сайт ишламайди]
- ↑ „Wитҳ а преcединг шорт филм А феw еарс афтер Wе Аре Оур Моунтаинс, филммакер Ҳенрик Малян, cонсидеред тҳе лйриcист оф Армениан cинема, диреcтед оне оф тҳе ластинг депиcтионс оф тҳе траума оф геноcиде. Малян’с филмиc лангуаге суccеэдс ин макинг тҳе филм а универсал метапҳор анд рефлеcтион фор тҳе...“. синематранстопиа.cом. Қаралди: 2025-йил 26-ноябр.
- ↑ Карапогҳосян, Сона „100 Еарс оф Макинг Филмс: Тҳе Cентенарй оф Армениан Cинема“. Филммакер Магазине (2023-йил 23-октябр). Қаралди: 2025-йил 26-ноябр.
- ↑ „WЕ АНД ОУР МОУНТАИНС“. гоЭаст Филмфестивал. Қаралди: 2025-йил 26-ноябр.
- ↑ „Ҳенрик Малян Тҳеатре-Студио“. Ҳигҳ Фест Интернатионал Перформинг Арц Фестивал. 2011-йил 31-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 13-ноябр.
- ↑ „Малян“. Энcйcлопедиc диcтионарй. Қаралди: 2007-йил 12-ноябр.
- ↑ „100 Еарс оф Макинг Филмс: Тҳе Cентенарй оф Армениан Cинема“. Филммакер Магазине (2023).
- ↑ „Эдуcатионал Cентер: 'Wе Аре Оур Моунтаинс' Сcреэнинг wитҳ Френч Субтитлес“. Натионал Cинема Cентер оф Армениа.
- ↑ „Указ Президиума Верховного Совета Армянской ССР О присвоении Арутюнян А. Е., Тер-Восканяну Я. М., Маляну Г. С. почетного звания народного артиста Армянской ССР“. Ведомости Веркҳовного Совета Армянской Социалистической Республики (1977-йил 31-декабр).
Ҳаволалар
| Викиомборда „Ҳенрик Малян“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- „ҳенрикмалян.ам“. 2011-йил 9-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 28-апрел.
- Ҳенрик Малян ат ИМДб
- Ҳенрик Малян ат МУБИ