Ҳусейн Карасаев (қирғизча: Кусейн Карасай уулу; 1901-йил 5-январ, Россия империяси, Семиреченск вилояти, Қоракўл тумани, Кен-Суу, Кенсу волости (ҳозирги Қирғизистон Иссиқкўл вилоятининг Туп тумани тумани) – 1998-йил[1]) – қирғиз ва совет лингвисти, фолклоршуноси, турколог. Филология фанлари номзоди (1944), профессор (1966), Қирғизистон Республикасида хизмат кўрсатган фан арбоби (1992). Қирғизистон Миллий фанлар академиясининг фахрий академиги. Қосим Тинистанов номидаги Давлат мукофоти лауреати[2][3].

Ҳусейн Карасаев
Таваллуди 5-январ 1901-йил
Россия империяси, Семиреченск вилояти, Қоракўл тумани, Кен-Суу, Кенсу волости (ҳозирги Қирғизистон Иссиқкўл вилоятининг Туп тумани)
Вафоти 31-январ 1998-йил(1998-01-31)
(97 ёшда)
Қирғизистон Иссиқкўл вилоятининг Қорақўл шаҳри
Фуқаролиги SSSR bayrogʻi СССР
Соҳаси турколог
Иш жойлари Ўрта Осиё университети
Таълими Ўрта Осиё университети
Мукофотлари

Ҳаёти

1914—1916-йилларда Қоракўлдаги рус мактабида ўқиган. 1916-йил фожиасидан кейин оиласи билан Хитойга қочиб кетади[4].

У чўпон бўлиб ишлаган. 1921-йилда ватанига қайтиб, 1923—1924-йилларда Тўқтўён қишлоғида ишлади.

1925-йилда Тошкентга бориб, Ўрта Осиё давлат университетига ўқишга киради, уни тугатгач, Тошкентда биринчи қирғиз газетасида ишлади.

1924—1925-йилларда Ўрта Осиё давлат университетида ишчилар факултетида дарс берган, Партия Марказий Қўмитасининг Ўрта Осиё таржимон ва тақризчилар бюроси аъзоси бўлган.

1926-йилда қирғизлар ўртасида саводсизликка қарши курашга қаратилган „Жанилиқ“ китобини ёзишда қатнашган.

1927-йилда Бокуда (Озарбайжон) янги турк алифбосини жорий этишга бағишланган пленумда қатнашди. Ўқишни Тошкентда қолдириб, 1928-йилда Ленинград Шарқ институти қошидаги туркий семинарияга ўқишга киради. Институтда тилшунослик фанидан дарс берган.

1931-йилда Шарқ институтини муваффақиятли тамомлади. Кейинчалик Қирғизистон Адабиёт институтида ишлаш учун Фрунзега кўчиб ўтди.

1931—1940-йилларда Қирғизистон Маданий қурилиш илмий-тадқиқот институтида (КирНИКС; кейинчалик Тил, адабиёт институти, сўнгра Тил, адабиёт ва тарих тадқиқотлари институти) илмий ходим бўлиб ишлаган.

1941-йилда Улуғ Ватан уруши бошланганидан кейин армияга чақирилмади.

1944-йилда номзодлик диссертациясини ҳимоя қилди ва бир қанча китоблар ёзди. Турколог К. К. Юдахин билан биргаликда русча-қирғизча луғат тузган (1944). 1946-йилдан КПСС аъзоси. 1951-йилдан 1974-йилгача Қирғизистон Давлат университетида ўқитувчи бўлган.

Манбалар

  1. ↑ „Кусеин Карасаев — өмүр баяны“. www.спутник.кг. Қаралди: 30-ноябр 2023-йил.
  2. ↑ „КУСЕИН КАРАСАЕВ: О БАЗАРКУЛЕ ДАНИЯРОВЕ“. www.данияров.кг. Қаралди: 30-ноябр 2023-йил.
  3. ↑ „В Бишкеке открыт памятник академику Кусеину Карасаеву“. www.сноб.кг. Қаралди: 30-ноябр 2023-йил.
  4. ↑ „Хусеин Карасаев — тюп.нет“. тюп.нет. 2021-йил 7-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 11-ноябр.