Абу ал-Фатҳ ал-Ҳасан ибн Абдуллоҳ ибн Аҳмад ибн Абдулжаббор ибн ал-Ҳасина ас-Суламий (арабча: أبو الفتح الحسن بن عبدالله بن أحمد بن عبدالجبار بن حسينة السلمي‎‎; 998–1065-йил 22-июл; кўпроқ Ибн Аби Ҳасина номи билан танилган; шунингдек Ибн Аби Ҳусайна тарзида ҳам ёзилади) 11-аср араб шоири бўлиб, мадҳ ёзишга ихтисослашган. Мирдосийлар сулоласи ҳомийлигидан яшаган, уларнинг амирларини шеърларида тез-тез мадҳ этган. Асарлари 1956-йилда Ибн Аби Ҳасина девони номи билан нашр этилган.

Ибн Аби Ҳасина
Таваллуди
Абу ал-Фатҳ ал-Ҳасан ибн Абдуллоҳ ибн Аҳмад ибн Абдулжаббор ибн ал-Ҳасина ас-Суламий

998
Ма'аррат ан-Нуман
Вафоти 22 Жулй 1065
Саруж
Касби Шоир
Ижод қилган тиллари Араб тили
Фуқаролиги Араб
Фаолият йиллари 11-аср
Жанр Мадҳ, романтик, марсиявий
Танланган асарлари Ибн Аби Ҳасина девони

Ҳаёти

Ибн Аби Ҳасина 998-йилда Маарат ан-Нуманда туғилган ва йирик ҳамда географик жиҳатдан кенг тарқалган араб қабиласи бўлмиш Бану Сулаймга мансуб бўлган, шу боис унга ас-Суламий тахаллуси берилган[1]. Тахминан 1019-йилда у ар-Раҳба шаҳрида Мирдосийлар етакчиси Солиҳ ибн Мирдоснинг ўғли Симол ибн Солиҳ билан танишган[1][2]. У ўша учрашув пайтида Симолга бағишлаб шеър ёзган ва 1022-йилда[2] унда ўзининг шеърий маҳоратини намоён этиб, Мирдосийларнинг эътиборини қозонган[1]. Кейинчалик улар 1024–1025-йилларда Ҳалабда ўз давлатини барпо этгач, Ибн Аби Ҳасина у ерда истиқомат қила бошлаган ва Мирдосийлар ҳомийлиги остига кирган.

1045-йилда Ибн Аби Ҳасина ўша пайтда Ҳалаб амири бўлган Симол томонидан Қоҳирага, Фотимийлар халифаси ал-Мустансир Биллоҳ ҳузурига дипломатик топшириқ билан юборилган[1]. Ибн Аби Ҳасина ал-Мустансирга мадҳ ёзган ва унга шарафли унвон берилган, натижада у амир (шаҳзода) мақомини олган[1]. Кейинроқ у Дамашққа ҳам борган ва шаҳарнинг гўзаллигини мадҳ этувчи шеърлар ёзган ҳамда шаҳар қозиси Ҳамза ибн ал-Ҳусайн шарафига марсия ёзган[1]. Ибн Аби Ҳасина бутун умри давомида Мирдосийларга содиқ қолган[1]. У 1065-йил 22-июл куни Саружда вафот этган[1].

Шеърият

Ибн Аби Ҳасина асосан мадҳ жанрига ихтисослашган бўлиб, унинг адабий меросининг катта қисмини айнан шу турдаги асарлар ташкил этади[1]. Тарихчи Ж. Рикабийга кўра, Ибн Аби Ҳасина „тилининг юксак сифати билан ажралиб турган, мавзулари эса анъанавий бўлиб қолган“[1]. У Мирдосий амирларига бағишланган мадҳларида уларнинг саховати, жасорати, жанговар маҳорати ва олижаноб насабини улуғлаган. Буларнинг барчаси бадавий маданиятида эъзозланадиган фазилатлардир[2]. У кўпинча шеърларини замондоши ва ватандошлик дўсти ал-Мааррийга мулоҳаза билдириш учун юбориб турган[1]. Ибн Аби Ҳасинанинг Девони 1956-йилда Дамашқда Муҳаммад Ас’ад Талас томонидан нашр этилган[1]. Девон икки жилддан иборат бўлиб, биринчи жилдда Ибн Аби Ҳасинанинг шеърлари, иккинчи жилдда эса ал-Мааррийнинг шарҳлари жамланган[1].

Манбалар

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 Рикаби, п. 686.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Заккар, п. 91.

Адабиётлар