Ibn Abi Hasina
Абу ал-Фатҳ ал-Ҳасан ибн Абдуллоҳ ибн Аҳмад ибн Абдулжаббор ибн ал-Ҳасина ас-Суламий (арабча: أبو الفتح الحسن بن عبدالله بن أحمد بن عبدالجبار بن حسينة السلمي; 998–1065-йил 22-июл; кўпроқ Ибн Аби Ҳасина номи билан танилган; шунингдек Ибн Аби Ҳусайна тарзида ҳам ёзилади) 11-аср араб шоири бўлиб, мадҳ ёзишга ихтисослашган. Мирдосийлар сулоласи ҳомийлигидан яшаган, уларнинг амирларини шеърларида тез-тез мадҳ этган. Асарлари 1956-йилда Ибн Аби Ҳасина девони номи билан нашр этилган.
| Ибн Аби Ҳасина | |
|---|---|
| Таваллуди |
Абу ал-Фатҳ ал-Ҳасан ибн Абдуллоҳ ибн Аҳмад ибн Абдулжаббор ибн ал-Ҳасина ас-Суламий 998 Ма'аррат ан-Нуман |
| Вафоти |
22 Жулй 1065 Саруж |
| Касби | Шоир |
| Ижод қилган тиллари | Араб тили |
| Фуқаролиги | Араб |
| Фаолият йиллари | 11-аср |
| Жанр | Мадҳ, романтик, марсиявий |
| Танланган асарлари | Ибн Аби Ҳасина девони |
Ҳаёти
Ибн Аби Ҳасина 998-йилда Маарат ан-Нуманда туғилган ва йирик ҳамда географик жиҳатдан кенг тарқалган араб қабиласи бўлмиш Бану Сулаймга мансуб бўлган, шу боис унга ас-Суламий тахаллуси берилган[1]. Тахминан 1019-йилда у ар-Раҳба шаҳрида Мирдосийлар етакчиси Солиҳ ибн Мирдоснинг ўғли Симол ибн Солиҳ билан танишган[1][2]. У ўша учрашув пайтида Симолга бағишлаб шеър ёзган ва 1022-йилда[2] унда ўзининг шеърий маҳоратини намоён этиб, Мирдосийларнинг эътиборини қозонган[1]. Кейинчалик улар 1024–1025-йилларда Ҳалабда ўз давлатини барпо этгач, Ибн Аби Ҳасина у ерда истиқомат қила бошлаган ва Мирдосийлар ҳомийлиги остига кирган.
1045-йилда Ибн Аби Ҳасина ўша пайтда Ҳалаб амири бўлган Симол томонидан Қоҳирага, Фотимийлар халифаси ал-Мустансир Биллоҳ ҳузурига дипломатик топшириқ билан юборилган[1]. Ибн Аби Ҳасина ал-Мустансирга мадҳ ёзган ва унга шарафли унвон берилган, натижада у амир (шаҳзода) мақомини олган[1]. Кейинроқ у Дамашққа ҳам борган ва шаҳарнинг гўзаллигини мадҳ этувчи шеърлар ёзган ҳамда шаҳар қозиси Ҳамза ибн ал-Ҳусайн шарафига марсия ёзган[1]. Ибн Аби Ҳасина бутун умри давомида Мирдосийларга содиқ қолган[1]. У 1065-йил 22-июл куни Саружда вафот этган[1].
Шеърият
Ибн Аби Ҳасина асосан мадҳ жанрига ихтисослашган бўлиб, унинг адабий меросининг катта қисмини айнан шу турдаги асарлар ташкил этади[1]. Тарихчи Ж. Рикабийга кўра, Ибн Аби Ҳасина „тилининг юксак сифати билан ажралиб турган, мавзулари эса анъанавий бўлиб қолган“[1]. У Мирдосий амирларига бағишланган мадҳларида уларнинг саховати, жасорати, жанговар маҳорати ва олижаноб насабини улуғлаган. Буларнинг барчаси бадавий маданиятида эъзозланадиган фазилатлардир[2]. У кўпинча шеърларини замондоши ва ватандошлик дўсти ал-Мааррийга мулоҳаза билдириш учун юбориб турган[1]. Ибн Аби Ҳасинанинг Девони 1956-йилда Дамашқда Муҳаммад Ас’ад Талас томонидан нашр этилган[1]. Девон икки жилддан иборат бўлиб, биринчи жилдда Ибн Аби Ҳасинанинг шеърлари, иккинчи жилдда эса ал-Мааррийнинг шарҳлари жамланган[1].
Манбалар
Адабиётлар
- Рикаби, Ж. „Ибн Аби Ҳасина“, . Энcйcлопедиа оф Ислам, Вол. 3, 2нд, Леиден: Брилл, 1971. ИСБН 90-04-08118-6.
- Заккар, Суҳайл. Тҳе Эмирате оф Алеппо: 1004–1094. Алеппо: Дар ал-Аманаҳ, 1971.