Ziyosfera

Iisalmi

Иисалми (Финниш: [ˈиːсɑлми] ; шведча: Иденсалми) Финландиянинг Шимолий Савония минтақасида жойлашган шаҳарча ва мунисипалитетдир . У 87 километр (54 ми) Куопио шимолида ва Кажаани жанубида жойлашган. Муниципалитет 20,766 аҳолига эга (28-Феврал 2023), бу уни Шимолий Савониядаги аҳоли сони бўйича бешта шаҳар ичида иккинчи ўринда туради, фақат Куопио каттароқдир. Майдони 872.20 квадрат километр (336.76 кв.мил), шундан 109.22 квадрат километри (42.17 кв.мил) сувдир. Аҳоли зичлиги — ҳар квадрат километрга 27.22 та кишини ташкил қилади. Муниципалитет бир тилда мулоқот қилади. Бу фин тилидир.

Иисалми
Шаҳар
Skyline of Iisalmi
Iisalmi
Байроқ
Iisalmi
Герб
Мамлакат [[ Финланд]]
{{{минтақа_тури}}} [[Нортҳерн Савониа]]
Асос солинган 1627 йил

2010-йилларда лисалми экспорт саноати шаҳри, [1][2] ҳамда минтақадаги муҳим тадқиқот шаҳри сифатида танилган[3].

Тарих

Иисалми ўз илдизларини 1627-йилга бориб тақалади, ўшанда маҳаллий черков атрофида Иисалми черкови ташкил топган[4]. Шаҳарнинг эски ёғоч черкови Густав Адолф черкови 1780-йилда муқаддас қилинган [5].

ХВИИИ-асрда Финландия Швеция назорати остида бўлганида, Швеция Россия империяси билан тез-тез уруш олиб борди ва Иисалмидаги Колжонвирта ҳудуди Швециянинг энг катта ғалабаларидан бири бўлган жанг майдони эди. Бироқ, Швеция Россия билан охирги урушида мағлуб бўлди ва 1809-йилда Финландияни Россия империясига топширишга мажбур бўлди.

Иисалми 1891-йил 20-октябрда шаҳар мақомини олди [4].

География

Иисалми минтақасида 111 та кўл бор, улардан энг катталари Онкивеси, Ҳаапажäрви, Поровеси ва Неркоо кўли[6].

Иқтисодиёт

Иисалми шаҳридаги Олви пиво ресторани

Олви, Финландиядаги сўнгги йирик мустақил пиво рестарани, Олви заводи ва бош қароргоҳи Иисалми шаҳрида жойлашган. (Бошқа йирик Финландия пиво заводлари транс миллий компаниялар томонидан сотиб олинган).

Бутун дунё бўйлаб овоз ёзиш студияларида ишлатиладиган фаол мониторлар ва динамиклар ишлаб чиқарувчи Генелеc компаниясининг заводи ва бош қароргоҳи Иисалми шаҳрида жойлашган.

Нормет компонияси муҳандислар ва ер ости тоғ жинсларини қазиб олиш ва туннел қазиш учун механизациялашган ускуналар ишлаб чиқарувчиси, шунингдек, Иисалми шаҳрида ўз заводи ва бош қароргоҳига эга. Бош қароргоҳи Эспоо шаҳрида жойлашган[7].

Профиле Веҳиcлес тез ёрдам ва полиция машиналарини ишлаб чиқаради.

Иисалми ВР тармоғида ўз темир йўл станциясига эга. Иисалми ва Оулу ўртасидаги линия 2006-йил декабр ойида поездларнинг дизел ташиш ўрнига электрлаштирилди.

Маданият

Иисалми ёшлар маркази

Воқеалар

Иисалми, нисбатан кичик шаҳар бўлса ҳам, кичик ва бироз каттароқ миқёсда кўплаб маданий тадбирларга эга. Кўпчиликнинг эсда қоларли воқеаларидан бири бу „Ромпепäивäт“ бўлиб, таржимада „эски ахлат ва бошқа нарсалар кунлари“ деб таржима қилинади. Одамлар ҳар хил эски нарсаларни, кичик тикув игналаридан тортиб эски тракторларгача, ҳамма кўриши ва кўплаб майда нарсаларни сотиш учун йиғилади. Бошқалар кўриши учун бир нечта эски таъмирланган автомобиллар, юк машиналари, мотоцикл ва тракторлар, уларнинг баъзилари Финландияда ишлаб чиқарилган. Бу ерда одамлар „қадимги яхши вақтлар“ ҳақида гапиришади ёки „қадимий артефактлар“ ҳақида ҳайратда қолишади. Баъзида яхши таъмирланган баъзи машиналар сотиб олишни истаган ҳар бир кишига сотилади — албатта, агар улар сотиб олишга қодир бўлса.

„Олусет“ ҳар йили июл ойида ўтказиладиган мусиқа фестивалидир. Асосий ҳомий — маҳаллий Олви пиво заводи. „Олусет“ тахминан „бир нечта пиво“ деб таржима қилинади. Бундан ташқари, кичикроқ фестивал, „Лимузет“ (Кичик алкоголсиз ичимликлар фестивали) ҳам Олви томонидан ташкил этилади. „Лимузет“ асосан болалар ва ёшларга бағишланган бўлиб, ҳудудда алкоголли ичимликлар сотилмайди[8].

Овқат

Куаппи ресторани

1980-йилларда Савониянинг ҳар бир муниципалитети ўз черков таомлари учун овоз берди. Иисалмининг анъанавий таоми сифатида буғдой ва арпадан тайёрланган юпқа креп ёки креп Мууринпоҳжалетту танланган[9].

Гиннеснинг рекордлар китобига кўра, дунёдаги энг кичик ресторан Куаппи Иисалми шаҳрида жойлашган[10][11].

Мусиқа

Ҳозирда Иисалмига асосланган энг машҳур гуруҳ бу Ҳалаватун Папат ҳазил-рок оркестридир. Исмнинг қўпол таржимаси „Лаънати боболар“.

ХХ-аср бастакори Жоонас Кокконен, қўшиқчи ва қўшиқ ёзувчиси Жаакко Теппо, жазз пианиночиси ва бастакор Жармо Саволаинен ҳам шу ерда туғилган.

Спорт

Иисалми ўзининг футбол клуби ПК-37 ва хоккей клуби ИПК (Иисалмен Пели-Карҳут) билан машҳур. Бошқа таниқли спорт клублари — ФБИ (флоорбол клуби), Иисалмен палловеикот, Клуби-36, Иина, Иисалмен Виса ва Колжонвирран рацастажат (отлиқлар клуби).

Иисалмида спорт ўйнаш учун жуда кўп яхши жойлар мавжуд. Палоисвуори чанғи маркази яқинида жуда яхши фризби голф ўйини бор. Иисалмида кўплаб яхши пляжлар мавжуд, масалан, Пертту пляжи ва шаҳар пляжи. Кўпгина пляжлар пляж волейболи учун ҳам имконият яратади. Қиш мавсумида Иисалми яхши чанғи йўллари ва конкида учиш майдончаларини таклиф қилади; қишки спорт мухлислари Палоисвуори чанғи марказида чанғи ва сноубордда учишлари мумкин. Бундан ташқари, Иисалми спорт залида машқ қилиш, сузиш, боулинг ва миниголф учун яхши имкониятларга эга.

Халқаро муносабатлар

Қардош шаҳарлар — қардош шаҳарлар

Иисалми билан эгизак :

Яна қаранг

  • Финландия миллий йўли 5
  • Муқаддас Хоч черкови, Иисалми
  • Иисалми аэродроми

Маълумотномалар

  1. ↑ „Луулитко, эттä Итä-Суомелла менеэ ҳуоности? Иисалмен иҳме имеэ энеммäн тйöнтекижöитä куин сеудулла рииттää вäкеä“ (фи). Ҳелсингин Саномат (2018-йил 6-июн). Қаралди: 2021-йил 2-июл.
  2. ↑ „Иисалмен сеудулла лöйтйи кеино саада виэнти ветäмääн жа тилаускиржат тäйтеэн – Йлä-Савоон сйнтйи оикеа суомалаинен талоусиҳме“ (фи). Илта-Саномат (2017-йил 10-декабр). Қаралди: 2021-йил 2-июл.
  3. ↑ „Опискелижаэлäмää – Йлä-Саво“ (фи). Йлä-Саво. 2021-йил 9-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 2-июл.
  4. ↑ 4,0 4,1 Иисалми: Ҳисториа (ин Финниш)
  5. ↑ Кустаа Аадолфин киркон ҳисториа — Иисалмен сеуракунта (ин Финниш)
  6. ↑ Иисалмен жäрвет — Жäрвиwики (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-07-24 санасида архивланган) (ин Финниш)
  7. ↑ „Дефининг тҳе футуре ундергроунд“. Нормет.
  8. ↑ „Олусет“. www.олусет.фи. 2013-йил 22-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
  9. ↑ "Савосса ääнестеттиин питäжилле нимиккоруоат" (фи). Ҳелсингин Саномат: 19. 1984-09-20. 
  10. ↑ Лаине, Оона: Мааилман пиэнин равинтола лöйтйй Иисалместа — интиими туннелма он таатту!, Илта-Саномат 19 Жулй 2018.
  11. ↑ Тҳе wорлд’с смаллест рестауранц, Фох Неwс 23 Жануарй 2013.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Iisalmi" dan olindi