Iokasta
Иокаста (Эпикаста; қадимги юнонча: Ἰοκάστη қадимги юнонча: Ἰοκάστη) — қадимги юнон мифологияси қаҳрамони[1]
Фива маликаси, Менекейнинг қизи ва Креонтнинг синглиси[2] (ёки Креонтнинг қизи[3]). Лаийнинг хотини ва Эдипнинг онаси, Лаийнинг вафотидан кейин Эдипнинг рафиқаси. „Одиссея“да тилга олиб ўтилган.
Лаийнинг буйруғи билан гўдаклигида Киферон тоғида қолдирилган ўғли Эдипнинг кейинги тақдири ҳақида билмаган Иокаста Эдипга турмушга чиққан, орадан кўп йиллар ўтгач, Коринфдан Фивага келган ва Фива аҳолисини Сфинксдан озод қилган. У Антигона, Исмена, Этеокл ва Полиникларни (отаси — Эдип) дунёга келтирган[4].
Эдип билан она-ўғил эканлиги маълум бўлгач, ўзини осган[5][6] ёки пичоқлаб ўлдирган[7]. Стесихор уни Эдипдан воз кечганидан кейин ҳам яшаган деб тилга олади[8]. Ёки ўғилларининг вафотидан кейин ўзини қилич устига ташлаб жонига қасд қилган[9].
Санъатдаги образи
Софоклнинг „Шоҳ Эдип“ ва Эврипиднинг "Финикиялик аёллар " трагедиялари, Аксийнинг „Финикия аёллари“, Сенеканинг „ Эдип“ ҳамда „Финикия аёллари“ асарлари қаҳрамони. Пасолини томонидан суратга олинган „Шоҳ Эдип“ (1967) филмида Иокаста ролини Силвана Мангано ижро этган.
Астрономияда
1918-йилда кашф этилган „(899) Жоcаста“ астероиди Иокаста шарафига номланган.
Манбалар
- ↑ Мифи народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.554
- ↑ Софокл. Цар Эдип 69; Гигин. Мифи 66
- ↑ Диодор Сицилийский. Историческая библиотека ИВ 64, 1
- ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека ИИИ 5, 7-9
- ↑ Софокл. Цар Эдип 1265
- ↑ Гомер. Одиссея ХИ:271-280
- ↑ Сенека. Эдип 1040—1041
- ↑ Стесихор. Эдиподия. // Вестник древней истории. С.233
- ↑ Еврипид. Финикиянки 1456; Гигин. Мифи 243