Ziyosfera

Ism imo-ishorasi

"Доналд Трумпнинг ишора тили номи, 2016-йилда Швейсария Карлар Федерацияси томонидан „Йил ишораси“ деб танланган."

Карлар маданияти ва имо-ишора тилида исм имо-ишораси — муайян бир шахснинг исмини ифодалаш учун қўлланиладиган махсус белги-ишора.

Америка имо-ишора тили

Америка карлар ҳамжамияти ва Америка имо-ишора тилида исм имо-ишораларига оид муайян маданий меъёрлар мавжуд, масалан, бундай исм унга эга бўлаётган шахс ҳамда кенгроқ карлар ҳамжамияти томонидан ўзаро келишилган ҳолда берилиши лозим. Бу чора ҳамжамиятдаги бошқа бирон бир аъзода айнан шундай исм имо-ишораси мавжуд эмаслигини ёки ушбу ишоранинг бошқа бир маънони англатмаслигини таъминлайди. Инсон шахсий исм имо-ишорасини олгунга қадар, унинг исми одатда дактил ёрдамида ҳарфма-ҳарф кўрсатилади[1], яъни шахснинг инглиз тилидаги исми ҳарфлар асосида ифодаланади[2].

Тилшунос Самуэл Жамес Супалла исм имо-ишоралари икки хил вазифани бажаришини таъкидлайди: шахсни аниқлаш ва унинг „Карлар ҳамжамиятига мансублиги“ни билдириш. Турли карлар маданиятида исм имо-ишоралари бўйича ўзига хос урф-одатлар мавжуд. Масалан, Америка карлар ҳамжамиятида исм имо-ишоралари одатда икки турдаги номлаш тизимига ажратилади: тавсифий ва ихтиёрий[3]. Тавсифий исмлар шахснинг ўзига хос хусусиятларини (масалан, феъл-атвори ёки ташқи кўринишини) қўл ҳаракатлари ёрдамида тасвирлайди ва классификатор қўл шакллари орқали узатилади[2]. Ихтиёрий исм имо-ишоралари эса шахс исмининг бош ҳарфларига (ёки оғзаки исмининг биринчи ҳарфига) мос келиб, тананинг бир ёки бир нечта қисмига теккизиш орқали ҳосил қилинади. Учинчи тоифа — ноанъанавий исм имо-ишоралари бўлиб, у ўзида ихтиёрий ва тавсифий тизим унсурларини бирлаштиради. Ихтиёрий исм ишораси одатда ҳеч қандай бошқа маънога эга бўлмаган шунчаки ўзига хос белги ҳисобланади, бироқ оилавий анъаналар ҳам бунга таъсир кўрсатиши мумкин, масалан, бир оиладаги барча фарзандларнинг исм имо-ишоралари ияк қисмида кўрсатилиши ўзига хос намуна бўла олади. Исм имо-ишоралари инсоннинг ҳаёти давомида ўзгариши ҳам мумкин[3].

Исм имо-ишоралари дастлаб фақат карлар учун хос бўлган бўлса-да, бугунги кунда Америка имо-ишора тилидан фойдаланадиган ва карлар ҳамжамияти билан мулоқотда бўладиган айрим эшитувчи инсонлар ҳам ўз исм имо-ишораларига эга. Карлар маданияти билан тўғридан-тўғри алоқаси бўлмаган таниқли шахсларга ҳам баъзан исм имо-ишоралари бириктирилади; масалан, Георге Wашингтон, Абраҳам Линcолн, Wиллиам Шакеспеаре ва Винcент ван Гогҳ кабиларнинг барчаси ўз исм имо-ишораларига эга. Сайланган расмий шахслар каби замонавий эшитувчи арбобларга ҳам баъзан исм имо-ишоралари берилади. Масалан, Камала Ҳаррис АҚШнинг сайланган вице-президенти бўлганидан сўнг, унга билакни буриш билан бир вақтда бош бармоқ, кўрсаткич ва ўрта бармоқни ёзиш ҳаракатидан иборат исм имо-ишораси берилди; ушбу белги қисман „нилуфар гули“ имо-ишорасидан (санскритчада „Камала“ нилуфар гулини англатади) ҳамда уч сонидан (Ҳарриснинг ҳам аёл, ҳам афроамерикалик, ҳам осиё-америкалик бўлган илк вице-президент эканини ифодалайди) келиб чиққан ҳолда шакллантирилган[2].

Манбалар

  1. ↑ Сwинбоурне, Чарлиэ „Wҳат'с ёур Сигн Наме?“. ББC – Оуч! (дисабилитй) – Феатурес (2008-йил 18-июн). 2015-йил 30-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 26-сентябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Илариа Парогни, Wҳат Маттерс ин а Наме Сигн? (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-10-08 санасида архивланган), Неw Ёрк Тимес (Жулй 16, 2021).
  3. ↑ 3,0 3,1 Супалла, Самуэл Жамес. Тҳе Боок оф Наме Сигнс. ДаwнСигнПресс, 1992. ИСБН 0915035308. 

Адабиётлар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Ism_imo-ishorasi" dan olindi