Ixtiyoriddin Hasan

Ихтиёриддин Ҳасан ибн Гафрас ёки Ихтиёриддин Ҳасан ибн Гаврас (1192-йилда вафот этган) сарой амалдори ва узоқ вақт вазир бўлиб, Салжуқий Коня султони Қилич Арслон ИИ (1156–1192-йилларда ҳукмронлик қилган) саройида хизмат қилган.

У Византиянинг Габрас оиласига мансуб бўлиб, эҳтимол бу оиланинг номи сақланмаган бўлиши мумкин. Император Мануил И Комнен (ҳ. 1143–1180) ҳукмронлигининг охирларига келиб султон томонига ўтиб кетган, Салжуқ саройининг етакчи аъзосига айланган ва 1175–1176-йиллардаги Мириокефалон юриши чоғида император ҳузурига юборилган Салжуқ элчиси бўлиб хизмат қилган аъзоси билан айнан бир шахс, ёки эҳтимол унинг ўғли бўлган. Ихтиёрнинг ўзи ишончли тарзда илк бор тах. 1180-йилдан эътиборан тилга олинади, у пайтда у Салаҳуддин Айюбий билан музокараларга бошчилик қилган. У 1192-йилда Қилич Арслон вафотига қадар вазир лавозимини эгаллаб турган. Тарихчи Антҳонй Брернинг ёзишича, у „оқилона давлат арбоби сифатида кўрилган ва либослари ҳамда шахсий заргарлик буюмларининг дабдабали эканлиги билан машҳур бўлган“. Шунга қарамай, эҳтимол у (ёки эҳтимолий ўғли) 1192-йилда султон ва унинг вориси Кайхусрав Ини заҳарлашда айбланган „Гаврос“ бўлиши мумкин. Қилич Арслон вафотидан сўнг, у лавозимидан четлаштирилди ва нафақага чиқишни ният қилиб, Эрзинcан яқинидаги мулкларига йўл олади, бироқ йўлда туркман босқинчилари томонидан тўхтатилиб, ўлдирилган. Шундан сўнг унинг мулкларига Мангужикий амири Баҳромшоҳ эгалик қилади.

Адабиётлар

• Брер, Антҳонй М. (1970). "А Бйзантине Фамилй: Тҳе Габрадес, c. 979 – c. 1653". Университй оф Бирмингҳам Ҳисториcал Жоурнал (Бирмингҳам) ХИИ: 164–187.