Jent
Jent (qozoqcha: jent), kospa (qozoqcha: qospa) yoki yent (boshqirdcha: yent) — milliy qozoq taomi, Sakmara daryosi havzasida yashovchi boshqirdlarning mintaqaviy[1] taomi.
Jent qozoqlarning milliy bayramona taomi boʻlib[2], quritilgan maydalangan tvorog, eritilgan sariyogʻ, shakar, asal, mayiz, yongʻoq[3] va boshqa masalliqlar[4] qoʻshilib tariqdan (qovurilgan) tayyorlanadi. Jent odatda choyga tortiladi. U bola tugʻilganidan keyin, shіlde toy (bola tugʻilganini nishonlash), besіk toy (bolani birinchi marta beshikka solishni nishonlash) va qirqinan shigʻaru (bola tugʻilgandan keyin qirq kunni nishonlash) munosabati bilan tayyorlanadi[5].
Orenburg viloyatidagi Sakmara daryosi havzasida yashovchi boshqirdlar[6] quritilgan qizil tvorogdan (boshqirdcha: ҡыҙыl eremsek — nordon yoki achitilgan sigir/echki sutidan namlik toʻliq bugʻlanib ketgunicha qaynatish orqali olinadigan qizgʻish rangdagi tvorogli massa) sariyogʻ, shakar, tolqon yoki quritilgan shumurt qoʻshilgan holda tayyorlangan taomni „jent“ yoki „yent“ deb ataydi[7]. Boshqa hududlardagi boshqirdlar bu taomni „ajikey“[6] deb atashadi (boshqirdcha: әjekәy, qozoqlarda — ejegey).
Qozoqlar jentni quyidagicha tayyorlaydilar: bir chelak qovurilgan tariqqa (qozoqcha: tarы) bir kilogramm shakar va 3-4 kilogramm sariyogʻ yoki eritilgan yogʻ qoʻshiladi, soʻngra hosil boʻlgan massa aralashtirib, dasturxonga tortiladi[5]. Ulugʻ Vatan Urushi va urushdan keyingi yillarda jent tayyorlashning quyidagi usuli keng tarqalgan: aportni hovonchada tariq yoki makkajoʻxori donasi bilan aralashtirib, aport lahmi maydalangan donni shimdirgunga qadar tuyilgan. Olingan massa quritilgan va boʻlaklarga boʻlingan[8].
Manbalar
- ↑ Maksyutova N. X.. Bashkirskie govorы, naxodyaщiesya v inoyazыchnom okrujenii. Kitap, 1996 — 255-bet.
- ↑ Kuzembayulы A., Abilь E.. Istoriya Respubliki Kazaxstan, 2003 — 160-bet.
- ↑ Jent // Kazaxstan. Natsionalьnaya entsiklopediya. — Almatы: Qazaq entsiklopediyasы, 2005. — T. II. — ISBN 9965-9746-3-2. (CC BY-SA 3.0)
- ↑ Voprosы istorii i dialektologii kazaxskogo yazыka. Akademiya nauk Kazaxskoy SSR, 1963 — 205-bet.
- ↑ 5,0 5,1 Margulan A. X., Vostrov V. V. 1967.
- ↑ 6,0 6,1 Nadergulov U. F.. Jivotnovodcheskaya leksika bashkir. Ufa: Gilem, 2000 — 136-bet.
- ↑ Dialektologicheskiy slovarь bashkirskogo yazыka. Kitap, 2002 — 87, 118-bet.
- ↑ Prostor, 1998 — 103-bet.
Adabiyotlar
- Margulan A. X., Vostrov V. V.. Kulьtura i bыt kazaxskogo kolxoznogo aula. Nauka, 1967 — 226-bet.