Jijak

Жижак (арабча: جيجاك‎‎), шунингдек Умму Али (арабча: أم علي‎‎) номи билан ҳам танилган, Мутазиднинг туркий Умму валади ва бўлажак халифа Муктафийнинг онаси.

Жижак جيجاك
Аббосий халифанинг умму валади
Даври	877/78 — 900-йиллар 5-апрел
Туғилиши	Аббосийлар халифалигининг шимоли-шарқий чегараси
Дафн этилган жой	Бағдод
Турмуш ўртоғи	Мутазид
Фарзандлари	Муктафий
Тўлиқ номи Умму Али Жижак
Дини	Ислом

Ҳаёти

Жижак Čиčэк (туркча „гул“) туркий чўри бўлиб, Аҳмад ибн Талҳанинг, бўлажак халифа Муътазид, канизаги эди. 877/8-йилда Али исмли ўғилни дунёга келтирган. Ўғли туғилгандан кейин унга Умму Али, яъни Алининг онаси номи берилиб, бу исм унинг учун умумий исм бўлиб қолган.

Унинг ўғли халифа Али исми берилган биринчи халифа эди. 892-йилда Мутазид халифа бўлгач, Жижакнинг нафақаси оширилган. Мутазид, шунингдек, ўғли Али тўнғич ўғил ва меросхўр бўлгани сабабли, вилоят ноиби этиб тайинлаш орқали ворисликка тайёрлашга ҳаракат қилган. Жумладан, тах. 894/95-йилда дастлаб Рай, Қазвин, Қум ва Ҳамадонга, 899-йилда Жазира ва чегара ҳудудлар ноиби бўлиб, Аббосий аждодларининг севимли шаҳри Раққада қароргоҳ қурган.

Жижак тўнғич фарзанд ва Мутазид ворисининг онаси сифатидаги хизматлари туфайли муҳим ва нуфузли умму валадга айланган.

900-йилларда, ўғлининг халифа бўлишидан олдин ёки кўп ўтмай вафот этган. Вафотидан кейин рақиби Шағоб Ҳарамда обрў топган. Жижакнинг нуфузи баланд бўлса ҳам, ҳеч қачон сиёсий ҳокимиятга интилмаган.

Яна қаранг

• Шағоб

Адабиётлар

• Босwортҳ, C. Э., эд (1993). "ал-Муктафī". Энcйcлопаэдиа оф Ислам. Волуме ВИИ: Миф–Наз (2нд нашри). Леиден: Э. Ж. Брилл. 542–543 б. ИСБН 978-90-04-09419-2. ҳттп://референcеwоркс.бриллонлине.cом/энтриэс/энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2/ал-муктафи-СИМ_5481. 
• Ҳасан, М. (1998). Ҳисторй оф Ислам: Cлассиcал период, 571-1258 C.Э. Ҳисторй оф Ислам. Исламиc Публиcатионс. п. 249.
• Тҳе Ҳисторй оф ал-Ṭабарī, Волуме ХХХВИИИ: Тҳе Ретурн оф тҳе Cалипҳате то Багҳдад: Тҳе Cалипҳатес оф ал-Муʿтаḍид, ал-Муктафī анд ал-Муқтадир, А.Д. 892–915/А.Ҳ. 279–302, СУНЙ Сериэс ин Неар Эастерн Студиэс.. Албанй, Неw Ёрк: Стате Университй оф Неw Ёрк Пресс, 1985. ИСБН 978-0-87395-876-9. 
• Öзайдıн, Абдüлкерим (2006). "Мüктефî-Биллâҳ" (Туркиш). ТДВ Энcйcлопедиа оф Ислам, Вол. 31 (Муҳаммеди̇йе – Мüнâзара). Истанбул: Туркие Диянет Фоундатион, Cентре фор Исламиc Студиэс. 534–536 б. ИСБН 978-975-389-458-6. ҳттпс://исламансиклопедиси.орг.тр/муктефи-биллаҳ.