Ziyosfera

Joensuu

Жоэнсуу (Фин тилида: лит. дарёнинг оғзи) – Шимолий Карелия, Финляндиядаги шаҳар ва муниципалитетдир. Пйҳхселк кўлининг шимолий қирғоғида (Сайма кўлининг шимолий қисми) Пиэлинен дарёсининг оғзида жойлашган (Пиэлисжоки). Жоэнсуу аҳолиси 77,480 аҳоли (28-феврал, 2023-йил)[1]. Бу Финляндиянинг 12-йирик шаҳри. Энг яқин йирик шаҳар Куопио Шимолий Савонияда, ғарбдан 136 километр (85 ми) узоқликда. Жоэнсуудан бошлаб Жанубий Карелиа пойтахти Лаппеэнрантагача масофа 6-автомагистрал бўйлаб 233 километр (145 ми)ни ташкил этади.

Жоэнсуу

Жовенсуу (Карелиан)
Шаҳар
Skyline of Joensuu
Joensuu
Байроқ
Joensuu
Герб
Мамлакат Финландия
[[Минтақа]] [[ Шимолий Карелиа]]
[[Суб-минтақа]] [[Жоэнсуу]]
Ҳукумат
 • [[Шаҳар раҳбари]] Кари Каржалаинен
Асос солинган 1848
Вақт минтақаси УТC+02:00

Шарқий Финляндиядаги шаҳарларга хос бўлганидек, Жоэнсуу аҳолиси фин тилида созлашади . Куопио билан бир қаторда Жоэнсуу Шарқий Финляндиянинг йирик шаҳри, иқтисодий ва маданий марказларидан биридир. Жоэнсуу талабалар шаҳри Шарқий Финляндия университетининг шўба корхонасига эга, унда 20 000 дан ортиқ талабалар[2] ва Карелия Амалий фанлар университетида яна 4 000 талаба таҳсил олади[3].

Гералдика

Жоэнсуу гербининг изоҳида шундай дейилган: "Қалқон икки марта юқори хандақ билан тўсиб қўйилган ва пастки гофрировка қилинган; далалар қизил, кумуш ва қора рангда. Мавзунинг тўлқин чизиғи Пиэлинен дарёсининг шаҳар бўйлаб жойлашган жойини ва Финляндиянинг шарқий чегараси яқинидаги хандақнинг ҳолатини билдиради, қора ва қизил ранглар эса Карелиянинг одатий ранглари ҳисобланади. Герб Тоиво Вуорела томонидан ишлаб чиқилган ва у 1957-йил 10-майда Жоэнсуу шаҳар кенгаши томонидан тасдиқланган. Ички ишлар вазирлиги ўша йилнинг 19-ноябрида гербдан фойдаланишни тасдиқлади. Гербдан ташқари, Жоэнсуу шаҳри унга асосланган байроқдан фойдаланади, унда гербдаги кумуш ранг оқ рангга алмаштирилган[4][5][6].

Тарих

1848-йилда Россия подшоси Николай И томонидан асос солинган Жоэнсуу шаҳри, Шимолий Карелиянинг вилоят маркази ва пойтахти ҳисобланади. ХИХ асрда Жоэнсуу ишлаб чиқариш ва савдо шаҳри эди. 1860-йилда шаҳар савдо қилиш ҳуқуқини олганида, саноатга нисбатан илгари қўйилган чекловлар олиб ташланди ва маҳаллий тахта тегирмонлари ишлаши яхшиланди ва кенгая бошлади. 1856-йилда Сайма каналининг қурилиши ва очилиши туфайли сув ҳаракати яхшиланди. Шундай қилиб, Шимолий Карелия, Санкт-Петербург ва Марказий Европа минтақалари ўртасида савдо тизими йўлга қўйилди. 19-асрнинг охирида Жоэнсуу Финляндиянинг энг йирик порт шаҳарларидан бири эди.

Асрлар давомида Карелиялик савдогарлар Пиэлисжоки дарёси бўйлаб ўтишган. Дарё ҳар доим шаҳарнинг юраги бўлиб келган. 1870-йилга келиб қуриб битказилган каналлар дарё ҳаракатини оширди. Дарё ҳаракатининг олтин даврида дарё бўйлаб минглаб пароходлар, баржалар ва ёғоч қайиқлар қатнаган. Пиэлисжоки дарёси тахта тегирмонлари ва бутун ёг'оч саноатини ёғоч билан таъминлайдиган муҳим ёғочли маршрут бўлган.

Илгари оддий аграр ҳсаҳарча бўлган Жоэнсуу вилоятнинг муҳим марказига айланди. Минтақавий қўшилишдаги муваффақият, Шимолий Карелия минтақасининг ташкил этилиши ва таълимга инвестициялар ушбу ривожланишдаги энг ҳал қилувчи ҳаракатлар бўлди.

Пиэлисенсуу муниципалитети 1954-йилда Жоэнсуу билан бирлаштирилди. 2005-йил бошида Кииҳтелйсваара ва Тууповаара муниципалитетлари Жоэнсуу билан бирлаштирилди. 2009-йил бошида Эно ва Пйҳäселкä муниципалитетлари Жоэнсуу билан бирлаштирилди. Энг сўнгги консолидациялардан сўнг, Жоэнсуу муниципал ҳудудида тахминан 73 000 аҳоли бор.

География

Жоэнсуу шаҳрининг қўшни муниципалитетлари Липери, Контиолаҳти, Лиэкса, Иломанци, Тоҳмажäрви ва Рäаккйлä. Бундан ташқари шаҳар Жоэнсуу субрегионининг бир қисми бўлиб, у ҳозирда Хейнавеси, Иломанци, Жуука, Контиолаҳти, Липери ва Полвиярви муниципалитетларини ҳамда Оутокумпу шаҳрини ўз ичига олади.

Таълим

Жоэнсуу кампусининг Агора биноси

Жоэнсуу – талабалар шаҳри[7]. Шарқий Финляндия университети (УЭФ) Жоэнсуудаги иккита асосий кампусидан бири[8] ва иккинчиси Карелия Амалий фанлар университети[9] иккита Жоэнсуу кампусига эга. Жоэнсууда яна бешта ўрта мактаб мавжуд: Лицей ўрта мактаби[10], Ўрта оддий мактаб[11], Жоэнсуу қўшма ўрта мактаби[12], Шарқий Финляндиянинг Финляндия-рус юқори ўрта мактаби[13], ва Пйҳäселкä ўрта мактаби[14].

Шунингдек, Жоэнсуу спорт академияси мавжуд бўлиб, у спортчиларни тайёрлаш ва мураббийлик қилишни таклиф қилувчи таълим муассасаларининг ҳамкорлик тармоғи ҳисобланади[15][16][17].

Таниқли одамлар

Дўстлик шаҳарлари

Жоэнсуу ҳамкор шаҳарлари[19]:

Манбалар

  1. ↑ „Cитй оф Жоэнсуу“. Wелcоминг Гуиде. Нортҳ Карелиа Университй оф Апплиэд Сcиэнcес. 2007-йил 11-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 12-феврал.
  2. ↑ Тҳе Cитй оф Жоэнсуу – Ан оасис оф модерн эдуcатион – Глобал Эдуcатион Парк Финланд
  3. ↑ „Нортҳ Карелиа Университй оф Апплиэд Сcиэнcес, Поҳжоис-Каржалан амматтикоркеакоулу“. 2010-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 15-январ.
  4. ↑ Суомен кунналлисваакунат (фи). Суомен Кунналлислиитто, 1982 — 152-бет. ИСБН 951-773-085-3. 
  5. ↑ „Сисäасиаинминистериöн ваҳвистамат каупункиэн, кауппалоиден жа кунтиэн ваакунат И:9 Жоэнсуу“ (фи). Кансаллисаркистон дигитаалиаркисто. Қаралди: 2021-йил 28-март.[сайт ишламайди]
  6. ↑ „Эннен 8.4.1949 аннеттуа куннанваакуналакиа ваҳвистетут ваакунат И:7 Жоэнсуу“ (фи). Кансаллисаркистон дигитаалиаркисто. Қаралди: 2021-йил 28-март.
  7. ↑ „Эдуcатион - жоэнсуу.фи“ (фи-ФИ). www.жоэнсуу.фи. Қаралди: 2017-йил 13-сентябр.[сайт ишламайди]
  8. ↑ „Интродуcтион | УЭФ“ (эн-УС). www.уэф.фи. Қаралди: 2017-йил 13-сентябр.
  9. ↑ „Интродуcтион | КАУС“ (эн-УС). www.карелиа.фи/эн/. Қаралди: 2017-йил 3-октябр.
  10. ↑ Жоэнсуун лйсеон лукио (ин Финниш)
  11. ↑ Норссин лукио (ин Финниш)
  12. ↑ Йҳтеискоулун лукио (ин Финниш)
  13. ↑ Тҳе счоол оф Эастерн Финланд, Билингуал анд интернатионал
  14. ↑ Пйҳäнселäн лукио (ин Финниш)
  15. ↑ Урҳеилуакатемиа (ин Финниш)
  16. ↑ Спорц аcадемй – УЭФ Каму
  17. ↑ Спорц аcтивитиэс – Карелиа Университй оф Апплиэд Сcиэнcес
  18. ↑ Аҳжопало. „Нигҳтwишин Флоор Жансен йллäттää мууттамалла Итä-Суомеэн“ (фи). ЙЛЕ (2014-йил 28-июн). Қаралди: 2021-йил 26-март.
  19. ↑ „Кансаинвäлинен Жоэнсуу“ (фи). Cитй оф Жоэнсуу. 2021-йил 30-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-август.

Ташқи ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Joensuu" dan olindi