Жур-Жур (қрим татарча: Cür-Cür, украинча: Джур-Джур) - Қримнинг энг тўла сувли шаршараси. Алушта вилояти ҳудудида, Генералский қишлоғи яқинида, Хапхал дарасида жойлашган, Улу-узен сувларининг та'сири натижасида ҳосил бўлган. Денгиз сатҳидан 468 м баландликда жойлашган[1]. Улу-Узен дарёси юз метр баландликдан уч каскад бўйлаб пастга тушади. Баландлиги 15 метр бўлган оҳактош тўсиғидан, кенг беш метрли оқимда сув чуқур чуқурга тушиб, дарё ўзанидан тезда оқади.Жур-Жур - Қримдаги энг кучли шаршара: унинг ўртача сув оқими секундига 270 литрни ташкил қилади[1]. Йилнинг энг қуруқ даврида ҳам қуриб кетмайди.

Номининг келиб чиқиши

Шаршаранинг номи “Шовурланган”[2][3][4], сув оқими товуши деб номланган[5]. Бир версияга кўра, бу ном арманча: Ջուր-Ջուր(со'зма-со'з - “сув-сув”), ёки эрончадан "Жур" - оқаётган сувнинг шовқини[6].

Шаршара атрофи

Дзҳур-Жур шаршараси

Хапхал дараси ва Жур-Жур шаршараси 1974-йилда ташкил этилган, умумий майдони 250 гектар бўлган республика аҳамиятига эга Хапхал гидрологик қўриқхонасининг бир қисмидир.

Гўзал ҳудудда жойлашган Генералскоэ қишлоғининг орқасида улуғвор тоғлар амфитеатр каби кўтарилади: шимоли-шарқда Караби-яйла, шимоли-ғарбда Демержи-яйла ва улар орасида Тирке тоғининг чўққиси улкан кўприк ёнида жойлашган. Тирка яқинида ўрмон билан қопланган гўзал Хапхал дараси жойлашган. Генералскийдан дарага ўрмон йўли бўйлаб етиб борса бўлади.

Агар сиз шаршарадан дарё бўйлаб тахминан бир километрга кўтарилсангиз, тезкор оқимларнинг гўзал панорамаси очилади. Яқин атрофда узунлиги 750 метр бўлган Жур-Жур ғори жойлашган. Ғор шохли ва қорақайин ўсадиган ўрмон билан ўралган, шунингдек, эман, жўка, финдиқ ва доғ дарахти, икки асрлик ўрмоннинг эман ва Қрим қарағайлари ўсадиган жойлари бор.

Ҳаволалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Ена В. Г. Заповедные ландшафты Крыма, Симферополь «Таврия», 1989, с. 83
  2. ↑ „Все о Крыме. Стр. 287“ (ру). боокс.гоогле.ру. 2015-йил 5-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-феврал. // «Каравелла», 1998.
  3. ↑ Моисей Яковлевич Олинский. Крым; путеводитель, Крым, 1966 — 150-бет. 
  4. ↑ „Примечательные природные ландшафты СССР и их охрана. Стр. 90“ (ру). боокс.гоогле.ру. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-феврал. // Лев Константинович Шапошников. Наука, 1967.
  5. ↑ Исиков В. П., Литвинов П. А., Литвинова Г. Б. Атлас достопримечательностей Крыма (издание второе, дополненное) Судак, Сталкер 2008 464 с. ИСБН 966-572-806-7, стр 178
  6. ↑ Ахаев А. Н. «Имена Крыма (Этимологический словарь топонимов Крыма)»: Джур-Джур иран. джур — журчание бегущей воды. Джурла иран. джурла — бегущая вода

Адабиётлар

  • Ена В. Г.. Заповедные ландшафты Крыма. Симферополь: Таврия, 1989. 
  • Крюкова И. В.. Ботанические экскурсии по горному Крыму. Киев: Издательский дом «Стилос», 2005. 
  • А. А. Прусаков, Е. Д. Козлов. Крым: Книга рекордов. Симферополь: СОНАТ, 1999.