Jusup Turusbekov
Жусуп Турусбеков (1910-йил 24-декабр, Кун-Батиш қишлоғи, Еттисув вилояти, Россия империяси — 1944-йил, Калинин фронти) — қирғиз ва совет шоири, драматург. „Ҳурмат белгиси“ ордени соҳиби. Совет ёзувчиларининг биринчи сезди делегати. Улуғ Ватан уруши қатнашчиси[1].
| Жусуп Турусбеков | |
|---|---|
 Жусуп Турусбеков рафиқаси Қулсун билан (1932-йил) | |
| Таваллуди |
24-декабр 1910-йил Кун-Батиш қишлоғи, Еттисув вилояти, Россия империяси |
| Вафоти |
1944-йил Калинин фронти |
| Фуқаролиги |
 СССР |
| Касби | шоир, драматург, таржимон, муҳаррир |
| Мукофотлари | Андоза:Ҳурмат белгиси ордени |
Таржимайи ҳоли
Жусуп Турусбеков 1910-йил 24-декабрда Кун-Батиш қишлоғида буғу қабиласининг қидиқ уруғининг худобақти кичик уруғида туғилган[1]. Ота-онасидан эрта айрилган, 10 ёшидан бошлаб Тупдаги мактаб-интернатда тарбияланган. Тупда қишлоқ хўжалиги техникумида ўқиган[2], 1928-йилда Фрунзе шаҳрига кетган. Турусбеков „Қизил Қирғизистон“ республика газетасида мусаҳҳиҳ бўлиб ишлаган, кейин газета бўлим мудири, „Ленинчил-Жаш“ ёшлар газетаси муҳаррири, Қирғизистон нашриёти муҳаррири, Ёзувчилар уюшмасида адабий маслаҳатчи ва Қирғизистон драма театри директори бўлган, „Қизил учқун“ адабий тўгарагида иштирок этган[1]. 1928—1931-йилларда Твердаги совет партия мактабида ўқиган, таътил пайтида „Ленинчил Жаш“ газетасида муҳаррир бўлиб ишлаган. 1930-йилда ВКП (б) аъзолигига қабул қилинган. Улуғ Ватан уруши қатнашчиси, 1941-йилда фронтга кетган, окопларда ёзишни давом эттирган. 1944-йил апрел ойида Калинин фронтида ҳалок бўлган[3][4]. Хотини Қулсун Молдахматова, педагогика техникумини тамомлаган. Уч нафар фарзандлари бўлишган, катта қизи Лиля (1933—2001) кинорежиссёр, Қирғизистон ССРда хизмат кўрсатган санъат арбоби (1979).
Ижодий фаолияти
Жусуп Турусбеков 1928-йилдан адабий фаолият билан шуғуллана бошлаган, „Жусуп шеърлари“ (1932), „Қувноқ ёшлар“ (1933), „Ватан“ (1938) тўпламлари, „Ўлим эмас, ҳаёт“ (1935), „Беш Мўйноқ воқеалари“ (1937) песалари муаллифи[1]. 1939-йилда К. Маликов ва Ж. Боқонбоев билан биргаликда „Айчурек“ операсининг либреттосини ёзган. Турусбеков таржима билан ҳам шуғулланган, Александр Пушкиннинг „Кичик фожиалар“ туркумидан „Тош меҳмон“ песасини, Ҳеинрич Ҳеине ва бошқаларнинг асарларини қирғиз тилига таржима қилган. Совет ёзувчиларининг биринчи сезди иштирокчиси бўлган[1]. „Қароқчи фожиаси“ поэмасини фронтдан дала почтаси орқали „Қизил Қирғизистон“ газетаси таҳририятига юборган, асар 1942-йилда нашр этилган[1].
Мукофотлари
Жусуп Турусбеков „Ҳурмат белгиси“ ордени (1939-йил 31-январ) билан тақдирланган[1].
Хотира
Жусуп Турусбеков номи билан кўча ва кутубхона номланган[5][6].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 „Жусуп Турусбеков. Өмүр баяны“ (қиʻрғизча). спутник.кг (2015-йил 29-сентябр). 2026-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 14-апрел.
- ↑ „105 лет со дня рождения Джусупа Турусбекова“. 2026-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 14-апрел.
- ↑ „Генеалогическая база знаний: персоны, фамилии, хроника. Турусбеков Джусуп“. 2026-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 14-апрел.
- ↑ „Литпричал. БСЭ. Турусбеков Джусуп“. 2026-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 14-апрел.
- ↑ „ЦБС. Библиотека № 2“. 2026-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 14-апрел.
- ↑ „Улица Ж. Турусбекова“. 2026-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 14-апрел.