Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Kayhan

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Kayhan
Turi Kundalik gazeta
Formati Broadsheet
Kimga tegishli Keyhan Institute
Noshir Husayn Shariatmadoriy
Asoschi(lar) Abdulrahmon Faramarziy
Mustafo Mesbahzoda
Asos solingan 27-may, 1942-yil (84 yil avval) (1942-05-27)
Siyosiyligi konservativ
Tili fors tili
Bosh ofisi Firdavsiy koʻchasi, Tehron, Eron
Adadi 473890618
Vebsayt https://kayhan.ir/

Kayhan (forscha: کيهان‎‎, maʼnosi: Kosmos) – Eron poytaxti Tehronda chop etiladigan fors tilidagi gazeta. „Eng konservativ va qattiqqoʻl Eron gazetasi“ hisoblanadi[1]. Husayn Shariatmadoriy Kayhan gazetasining bosh muharriri. The New York Times gazetasining 2007-yildagi xabariga koʻra, uning rasmiy lavozimi Eron Oliy Rahbarining vakili hisoblanadi[2].

Kayhan gazetasining butun dunyo boʻylab 1000 ga yaqin xodimi bor.[2]. Uning tiraji haqida qarama-qarshi maʼlumotlar mavjud: 2006 yilda BBC uni 60 000–100 000 nusxa deb koʻrsatgan[3], 2007-yilda The New York Times „taxminan 70 000“ degan, 2008-yilda esa Nyu-York universiteti huquq maktabi jurnalida 350 000 nusxa deb berilgan[4]. Kayhan chet ellarga moʻljallangan maxsus nashrlarni ham chiqaradi, ularga ingliz tilidagi Kayhan International ham kiradi[1].

Tarixi va profili

Kayhan 1943-yil fevral oyida[5] egasi Abdulrahmon Faramarziy va bosh muharrir sifatida Mustafo Mesbahzoda tomonidan tashkil etilgan. Keyinchalik Faramarziy va Mesbahzodaning rollari almashgan. Gazeta Shoh Muhammad Rizo Pahlaviy hukmronligi davrida shohni qoʻllab-quvvatlovchi nashr boʻlgan[6]. Eron va Londonda chop etilgan bu gazetaning 1979-yilgi Islom inqilobidan avval bir milliondan ortiq tiraji bor edi. 1974-yilda Kayhan media guruhi oʻzini „Yaqin Sharqdagi eng yirik gazeta va jurnal nashriyoti“ sifatida deb tanitgan. Kayhanning asosiy egasining rafiqasi Forugh Mesbahzoda Eronning yetakchi ayollar jurnali Zani Roʻzning menejeri sifatida paydo boʻldi[7].

Imperiya kuchlari va inqilobchilar oʻrtasidagi toʻqnashuvlar vaqtida Kayhan va Ettelaat gazetalariga senzura qoʻllanilgan[8]. Shoh agʻdarilgandan soʻng Mesbahzodaning barcha aktivlari, jumladan nashriyot – gazetaning asosiy shtab-kvartirasi – musodara qilindi. Inqilobdan keyin Kayhan Ettelaat va Jumhuri-ye Islomiy bilan birga davlat homiyligidagi nashrga aylandi, ularning nashriyotchilari toʻgʻridan-toʻgʻri Oliy rahbar tomonidan tayinlanadi[9].

1980-yil may oyida Oyatulloh Xumayniy Eron Tashqi ishlar vaziri Ibrohim Yazdiyni gazetaning rahbari etib tayinlagan[10]. Mesbahzoda rahbarligida Kayhanning London boʻlimi faoliyatini davom ettirdi va Kayhan London nomli monarxist haftalik nashrni chop eta boshladi, uning tiraji kichikdir. 2006-yilda Mesbahzoda 98 yoshida Los-Anjelesda vafot etdi[1].

Gazeta siyosiy, madaniy, ijtimoiy va iqtisodiy yangiliklarga ixtisoslashgan[11].

Inqilobdan oldingi oxirgi muharriri

Kayhan gazetasining inqilobdan oldingi oxirgi muharriri Amir Tohiriy edi. 1979-yilgi inqilob yaqinlashganda Rahmon Hatfiy boshchiligida yangi tahririyat kengashi shakllantirildi. 1961—1966-yillarda Hoʻshang Amiariy karikatura boʻlimi direktori boʻlib, kulgili rasmlar mavzularini nazorat qilgan. Husayn Rizoy esa 1965-yildan 1979-yilgacha gazetaning yangiliklar boʻlimi direktori boʻlgan[12].

Siyosiy yoʻnalishi

Kayhan Eron hukumati va sobiq prezident Mahmud Ahmadinajod siyosatini qoʻllab-quvvatlaydi. Shariatmadoriy gazeta va uning xodimlari „Islom inqilobi mafkurasini himoya qilishini“ taʼkidlaydi[13]. Financial Timesning Eron boʻyicha sobiq muxbiri Garet Smitning aytishicha, Kayhan „rejimning fundamentalist qanoti“ siyosiy qarashlarini ifodalaydi[14].

Shariatmadoriy „konservativ“ yoki „fundamentalist“ yorliqlarini rad etadi, chunki bular „…bizni Tolibon kabi koʻrsatadi“, deydi u. Buning oʻrniga u oʻzini va oʻxshash qarashdagilarni „prinsipchilar“ deb ataydi. Prinsipchi guruh Eron parlamentining koʻp qismini tashkil qiladi[2]. Ushbu guruh „neo-prinsipchilar“ deb ham ataladi va uning ichiga Gʻulomali Haddod Odil, Said Jalili kabi shaxslar kiradi[15]. Aslida, Kayhan ushbu guruhning bosma axborot vositasi hisoblanadi[15].

Mojarolar

2010-yilda gazeta Fransiyaning sobiq birinchi xonimi Carla Brunining zinoda ayblanib oʻlimga hukm qilingan Sakina Muhammadiy Oshtiyonini himoya qilgan ochiq maktubi tufayli keskin qoralangan. Gazeta Brunini „italiyalik fohisha“ va „Sarkozi oilasini buzgan qoʻshiqchi va buzuq aktrisa“ deb atab, uning „buzuq turmushi“ uchun „oʻlimga loyiq“ ekanini yozgan. Shuningdek, aktrisa Isabelle Adjani ham fohishalikda ayblangan. Fransiya Tashqi ishlar vazirligi bu bayonotlarni „qabul qilib boʻlmaydigan“ deb qoraladi va Eron elchisini chaqirtirdi. Eron Rashqi ishlar vazirligi Kayhanning bayonotlaridan oʻzini uzoqlashtirib, matbuot kotibi Ramin Mehmonparast: „OAV boshqa mamlakatlarning notoʻgʻri va dushmanona siyosatini haqoratli soʻzlarsiz tanqid qilishi mumkin. Bunday iboralar toʻgʻri emas“, deb bayonot berdi[16][17].

2020-yilda Chegarasiz shifokorlar (MSF) tashkiloti Erondan chiqarilgandan soʻng, Kayhan bosh muharriri Husayn Shariatmadoriy MSFni „Amerikak qoʻgʻirchogʻi“ deb atadi[18], chunki u „Fransiyada joylashgan va barcha anti-eron guruhlari Fransiyada asosga ega“[19]. 2022-yil 28-aprel kuni – Yom HaShoah kuni – Kayhan birinchi sahifada Adolf Hitlerni maqtagan va antisemitik qarashlarni ilgari surgan maqola chop etdi[20].

2022-yil 12-avgust kuni hind-amerikalik muallif Salmon Rushdiyga hujum qilingach, Kayhan „ming marta ofarin… Nyu-Yorkda murtad va yovuz Salmon Rushdiyga hujum qilgan jasur va vijdonli odamga… Xudoning dushmanining boʻynini tilgan odamning qoʻli oʻpilmogʻi kerak“ deb yozdi[21].

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Shapour Ghasemi. „Kayhan Newspaper“. Iran Chamber Society (2006). 2022-yil 11-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 31-yanvar.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Michael Slackman.. „Freed by Revolution, He Speaks for Iran's Hard-Liners“. The New York Times (2007-yil 22-sentyabr). Qaraldi: 2010-yil 31-yanvar.
  3. ↑ „The press in Iran“. BBC News (2006-yil 13-dekabr). Qaraldi: 2018-yil 27-avgust.
  4. ↑ "Notable Middle Eastern". The NYU Review of Law and Security (8–9): 14. 2008. http://www.lawandsecurity.org/Portals/0/Documents/RLS8-91.pdf. 
  5. ↑ Arash Karami.. „Iran's Fourth Estate“. Asharq Al Awsat (2014-yil 15-mart). 2015-yil 13-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 22-sentyabr.
  6. ↑ Ahmad Faroughy (1 December 1974). "Repression in Iran". Index on Censorship 3 (4): 15. doi:10.1080/03064227408532367. https://doi.org/10.1080/03064227408532367. 
  7. ↑ Liora Hendelman-Baavur. Creating the Modern Iranian Woman: Popular Culture between Two Revolutions. Cambridge University Press, 2019. DOI:10.1017/9781108627993. ISBN 9781108627993. 
  8. ↑ Nicholas M. Nikazmerad (1980). "A Chronological Survey of the Iranian Revolution". Iranian Studies 13 (1/4): 336. doi:10.1080/00210868008701575. 
  9. ↑ Mahmud Farjami (2014). "Political Satire as an Index of Press Freedom: A Review of Political Satire in the Iranian Press during the 2000s". Iranian Studies 47 (2): 233. doi:10.1080/00210862.2013.860325. https://doi.org/10.1080/00210862.2013.860325. 
  10. ↑ „Khomenei's hard-liners triumph“. AP (1980-yil 1-may). Qaraldi: 2013-yil 4-avgust.
  11. ↑ Abdolrasoul Jowkar; Fereshteh Didegah (2010). "Evaluating Iranian newspapers' web sites using correspondence analysis". Library Hi Tech 28 (1): 119–130. doi:10.1108/07378831011026733. https://archive.org/details/sim_library-hi-tech_2010_28_1/page/118.  (subscription required)
  12. ↑ „BBCPersian.com“. www.bbc.com. Qaraldi: 2024-yil 22-aprel.
  13. ↑ Steve Inskeep. „Editor Upholds Ideology of Iran's Islamic Revolution“. NPR (2009-yil 5-fevral). Qaraldi: 2010-yil 31-yanvar.
  14. ↑ Gareth Smyth. „Fundamentalists, Pragmatists, and the Rights of the Nation: Iranian Politics and Nuclear Confrontation“. The Century Foundation (2006). 2008-yil 28-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 31-yanvar.
  15. ↑ 15,0 15,1 Farzan Sabet. „The Islamic Republic's political elite and Syria“ (Special Report). IranPolitik: The Iran Political Analysis Project (2013-yil 1-iyun). 2013-yil 11-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 30-iyul.
  16. ↑ Thomas Erdbrink.. „Iranian newspaper reiterates derogatory remarks about French first lady“ (2010-yil 31-avgust).
  17. ↑ Robert Mackey. „Iranian Newspaper Says Carla Bruni-Sarkozy 'Deserves to Die' for Objecting to Stoning“. The New York Times (2010-yil 31-avgust).
  18. ↑ „Iran Rejects Offer Of Help By Doctors Without Borders To Fight Coronavirus“. Radio Farda (2020-yil 24-mart).
  19. ↑ Salem Al Ketbi. „Coronavirus and conspiracy: the mullahs as a model“. www.salemalketbi.com. 2022-yil 15-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 8-aprel.
  20. ↑ Siegal, Tobias „On Holocaust Remembrance Day, Iran paper publishes antisemitic piece praising Hitler“ (en-US). Times of Israel (2022-yil 28-aprel).
  21. ↑ „Iran's hardline newspapers praise Salman Rushdie's attacker“ (en). Reuters (2022-yil 13-avgust). Qaraldi: 2022-yil 13-avgust.

Havolalar

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Kayhan" dan olindi