Koçi Bey

Koçi Bey (baʼzi manbalarda Kochu Bey deb ham yoziladi; 1650-yilda vafot etgan) – XVII asrning birinchi yarmida yashagan yuqori martabali Usmoniy amaldori.

Hayoti

Koçi Bey etnik jihatdan albanlardan (yaʼni Arnaut) boʻlgan, u sharqiy Albaniyadagi Korçë shahrida tugʻilgan. Bernard Lewisning yozishicha, u albaniyalik naslga mansub boʻlgan. Devshirme tizimi doirasida Koçi Bey Istanbuldagi Enderun saroy maktabida taʼlim olgan. Turli lavozimlarda xizmat qilgan va ikki sulton Murod IV (1623–1640) hamda Ibrohim I ning (1640–1648) maslahatchisi sifatida faoliyat yuritgan.

U imperiyadagi islohotlarga oid bir qator hisobotlar (Risola) tayyorlagan. Birinchi hisobotini 1631-yilda Sulton Muraod IV ga, ikkinchisini esa 1640-yilda Sulton Ibrohimga taqdim etgan^[1]. Garchi birinchi hisobotning uslubi ikkinchisiga qaraganda murakkabroq boʻlsa-da, ularning asosiy mazmuni bir xil edi. Oʻz asarlarida Koçi Bey imperiyadagi beqarorlikning sababi sifatida Timor tizimi yaʼni yer egaligi tizimidagi buzilishlarni koʻrsatgan. Shuningdek, u kichikroq va intizomliroq armiya tuzish hamda qatʼiyroq, markazlashgan boshqaruvni joriy etishni tavsiya qilgan^[2].

Koçi Beyning 1630-yilda Murod IV ga taqdim etgan memorandumida Usmoniy byurokratiyasi va hokimiyat institutlaridagi muammolar yoritilgan boʻlib, bu asar Turkiyada ham, Gʻarb olimlari orasida ham yuqori baholangan. Avstriyalik sharqshunos tarixchi Joseph von Hammer-Purgstall uni „turk Monteskesi“ deb atagan^[3].

Sulton Ibrohim I hukmronligining oxirlariga kelib, Koçi Bey nafaqaga chiqib, tugʻilgan shahri Korçëga qaytgan va umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan. Vafotidan keyin Plamet qishlogʻiga dafn etilgan.

Manbalar

↑ „Türkçe) Bilgi: Koçi Bey“ (tr). Türkçe Bilgi. 2024-yil 2-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 17-dekabr.
↑ Metin Kunt: Türkiye Tarihi, Cem yayınevi, İstanbul, 2009, p. 30.
↑ Lewis, Bernard (3 May 2024). "Some Reflections on the Decline of the Ottoman Empire" (en). Studia Islamica (9): 111–127. doi:10.2307/1594978. https://www.jstor.org/stable/1594978. Qaraldi: 5 June 2023. Koçi Bey]]

Usmonlilar imperiyasiga oid shaxslar haqidagi uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin.

[1] „Türkçe) Bilgi: Koçi Bey“ (tr). Türkçe Bilgi. 2024-yil 2-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 17-dekabr.

[2] Metin Kunt: Türkiye Tarihi, Cem yayınevi, İstanbul, 2009, p. 30.

[3] Lewis, Bernard (3 May 2024). "Some Reflections on the Decline of the Ottoman Empire" (en). Studia Islamica (9): 111–127. doi:10.2307/1594978. https://www.jstor.org/stable/1594978. Qaraldi: 5 June 2023. Koçi Bey]]

[1]

[2]

[3]