Koçi Bey sahifasining manbasini koʻrish

'''Koçi Bey''' (baʼzi manbalarda ''Kochu Bey'' deb ham yoziladi; 1650-yilda vafot etgan) – XVII asrning birinchi yarmida yashagan yuqori martabali [[Usmoniylar imperiyasi|Usmoniy]] amaldori.

== Hayoti ==
Koçi Bey etnik jihatdan [[albanlar]]dan (yaʼni [[Arnaut]]) boʻlgan, u sharqiy [[Albaniya]]dagi Korçë shahrida tugʻilgan. [[Bernard Lewis]]ning yozishicha, u albaniyalik naslga mansub boʻlgan. ''[[Devshirme]]'' tizimi doirasida Koçi Bey [[Istanbul]]dagi [[Enderun]] saroy maktabida taʼlim olgan. Turli lavozimlarda xizmat qilgan va ikki sulton [[Murod IV]] (1623–1640) hamda [[Ibrohim I|Ibrohim I ning]] (1640–1648) maslahatchisi sifatida faoliyat yuritgan.

U imperiyadagi islohotlarga oid bir qator hisobotlar (''[[Risola]]'') tayyorlagan. Birinchi hisobotini 1631-yilda Sulton Muraod IV ga, ikkinchisini esa 1640-yilda Sulton Ibrohimga taqdim etgan<ref>{{Cite web|website=Türkçe Bilgi|language=tr|url=https://www.turkcebilgi.com/ko%C3%A7i_bey|title=Türkçe) Bilgi: Koçi Bey|access-date=17 December 2022|arxivsana=2024-12-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20241202185924/https://www.turkcebilgi.com/ko%C3%A7i_bey}}</ref>. Garchi birinchi hisobotning uslubi ikkinchisiga qaraganda murakkabroq boʻlsa-da, ularning asosiy mazmuni bir xil edi. Oʻz asarlarida Koçi Bey imperiyadagi beqarorlikning sababi sifatida ''Timor tizimi'' yaʼni yer egaligi tizimidagi buzilishlarni koʻrsatgan. Shuningdek, u kichikroq va intizomliroq armiya tuzish hamda qatʼiyroq, markazlashgan boshqaruvni joriy etishni tavsiya qilgan<ref>Metin Kunt: ''Türkiye Tarihi'', Cem yayınevi, İstanbul, 2009, p. 30.</ref>.

Koçi Beyning 1630-yilda Murod IV ga taqdim etgan memorandumida Usmoniy byurokratiyasi va hokimiyat institutlaridagi muammolar yoritilgan boʻlib, bu asar [[Turkiya]]da ham, Gʻarb olimlari orasida ham yuqori baholangan. Avstriyalik sharqshunos tarixchi [[Joseph von Hammer-Purgstall]] uni „turk [[Monteske]]si“ deb atagan<ref>{{Cite journal|journal=Studia Islamica|language=en
|url=https://www.jstor.org/stable/1594978|title=Some Reflections on the Decline of the Ottoman Empire|jstor=1594978
|access-date=5 June 2023
|last1=Lewis
|first1=Bernard
|date=3 May 2024
|issue=9
|pages=111–127
|doi=10.2307/1594978
|url-access=subscription
}}</ref>.

Sulton Ibrohim I hukmronligining oxirlariga kelib, Koçi Bey nafaqaga chiqib, tugʻilgan shahri Korçëga qaytgan va umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan. Vafotidan keyin [[Plamet]] qishlogʻiga dafn etilgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Authority control}}

[[Turkum:1650-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Korchadan chiqqan shaxslar]]
[[Turkum:17-asr Usmoniylar imperiyasi amaldorlari]]
[[Turkum:Tug‘ilgan yili noma’lum]]
[[Turkum:17-asr albaniyaliklar]]


{{Ottoman-bio-stub}}