Ziyosfera

Kyoln markaziy masjidi

 

Кёлн марказий масжиди (олмонча: ДИТИБ-Зентралмосчеэ Кöлн , туркча: Кöлн Меркез-Cамии) Германиянинг Кёлн шаҳридаги йирик, вакиллик Зентралмосчеэ (марказий масжид)[1] учун ДИТИБ ташкилотининг немис мусулмонлари томонидан буюртма қилингандир.Бу масжид Туркия президенти Эрдоған томонидан очилди. Қарама-қаршиликлардан сўнг лойиҳа Кёлн шаҳар кенгашининг маъқулланишини қўлга киритди.[2]

Масжид нео-усмонли меъморий услубда қурилган бўлиб, шиша деворлари, иккита минораси ва гумбазли. Масжидда конфессиялараро алоқалар учун мўлжалланган бошқа дунёвий ҳудудлар қатори бозор ҳам бўлиши таклиф қилинмоқда. Масжид Европанинг энг катта масжидларидан бири ва Германиядаги энг катта масжид бўлиши[3] уни баъзилар томонидан, айниқса минораларнинг баландлиги учун танқид қилинган.[4]

Дизайн

48,000 квадрат фут (4,500 м2) масжиднинг қурилиши £15–20 миллионга тушди,[5] 2000 дан 4000 гача намозхонни жойлаштиришни мақсад қилган.[6][7] Масжид Туркия ҳукуматининг дин ишлари бўйича бўлими бўлган Диянет İşлери Турк Ислом Бирлиги (ДИТИБ) томонидан молиялаштирилади, банк кредитлари ва 884 мусулмон бирлашмаларининг хайриялари.[7] Кёлндаги Авлиё Теодор католик черкови ҳам масжид учун маблағ йиғишга қарор қилди.[8] Масжид меъморлари — Готфрид Бом ва унинг ўғли Пол Бöҳм[9] черковлар қуришга ихтисослашган.[10]

Масжид Усмонли меъморчилиги услубида қурилган. У бетон ва шиша гумбазли, баландлиги 55 метрли иккита минорага эга. [1] Масжиднинг биринчи қаватида бозор ва кириш эшиги, ертўлада маъруза заллари, юқори қаватда намозгоҳ ва мусулмон кутубхонаси мавжуд. [2] Икки даражани улаш ва ёқимли атмосферани яратиш учун марказда қудуқ жойлаштирилган. Масжид марказда гумбазни ташкил этувчи текис девор пардаларидан иборат.[1]

ДИТИБ вакили Албоганинг сўзларига кўра, у шиша деворларга эга бўлиб, у ташриф буюрувчиларга очиқлик туйғусини беради. [1] Архитекторнинг сўзларига кўра, очиқлик кўчадан жозибали зинапоя билан янада яхшиланади. [2] Ишлаб чиқувчилар масжиднинг дунёвий ҳудудлари (масалан, ресторан, тадбир заллари ва дўконлар) барча дин вакиллари учун очиқ бўлишини талаб қилишган. [2] Кёлннинг ўша пайтдаги мери Фритз Шрамма томонидан қисқароқ миноралар қуриш режаси ма’қулланган, архитекторлар режа минораларни бинонинг қолган қисми ва унинг атрофидаги тузилмалар билан мутаносиб равишда қолдиришини айтганидан кейин бекор қилинган.[4]

Дин ишлари бўйича Турк-Ислом иттифоқи Кёлн шаҳар ҳокими Ҳенриэтте Рекерни тадбирга таклиф қилишни эътиборсиз қолдиргани учун масжиднинг очилиши баҳсли бўлди. Кёлн муниципалитети расмийларининг таклиф қилинмагани масжид сифатида Германияда ўсиб бораётган турк параллел жамиятини ифодалайди ва немис институтларига ҳурмат йўқ деб талқин қилинди. Тадбирда Туркия Президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған иштирок этди ва нутқ сўзлади.[11][12]

Мунозара

Лойиҳа муаллифи Ралф Гиордано,[5] ўнг қанотчилар Жöрг Уcкерманн [де] томонидан қарши чиқди.Ўша пайтдаги маҳаллий туман ҳокими ўринбосари лойиҳани танқид қилиб, "Биз Эренфелдда турк геттосини қурмоқчи эмасмиз. Мен Лондон ҳақида биламан ва бу ерда буни хоҳламайман.”[5]

Про Cологне ўта ўнг фаоллар гуруҳидан Маркус Wиэнер[13] Кёлн масжиди мусулмон аҳолига ҳаддан ташқари куч беради, деб қўрқишини билдирди.[14]

2007-йил 16-июнда Про Кöлн томонидан масжидга қарши уюштирилган норозилик намойишида 200 киши йиғилди, жумладан Австрия Озодлик партияси ва Белгия Влаамс Беланг вакиллари.[6][15] Кейин туман ҳокими ўринбосари Укерманн кўп аҳоли масжидни Кёлнни “христианлар шаҳри” деб ҳисоблаганликлари учун рад этиши ҳақида фикр билдирди.[16] Муаллиф Ралф Гиордано бу лойиҳага қарши эканлигини, чунки масжид “еримиз исломийлашиб бораётганининг ифодаси”, “уруш э’лони”[14] бўлишини ва немисларда рўмол ўраган аёлларни кўришни истамаслигини айтди. кўчалар, уларнинг ташқи кўринишини „одам пингвинлари“ га ўхшатишади. Журналист Генрик М. Бродер Гиорданонинг метафорасига қўшилмайди, лекин “Масжид черков ёки синагогадан кўра кўпроқ нарсадир. Бу сиёсий баёнотдир”.[15] Гиорданонинг сўзлари маҳаллий можарони Германиядаги Исломнинг ўрни ҳақидаги миллий мунозарага айлантирди.[15] ва бошқа таниқли немислар ҳам лойиҳани танқид қилдилар. Туман мери Укерманнинг таъкидлашича, Гиорданонинг сўзлари "деворни бузди. Агар сиз бу даҳшатли масжидни танқид қилган бўлсангиз, сиз нацист эдингиз. Лекин бизда мусулмонларнинг интеграциялашувида муаммо бор. Бу тил ва маданият масаласидир”.[5] Укерманн 2008-йилда туман ҳокими ўринбосари лавозимидан четлаштирилгач ва партиядан четлатиш билан тўқнаш келганидан кейин ўнг қанот Про Кёлн учун консерватив CДУни тарк этган.[17]

2011-йил апрел ойида Кёлн масжиди қурилишининг ҳолати

Шаҳарнинг интеграция бўйича расмийси Марлис Бредехорст „бу ердаги мусулмонлар ҳурматли ибодат уйларига эга бўлишлари муҳим“ деди ва „икки юз йил олдин протестантлар католик Кёлнда яширинча ибодат қилишлари керак эди бу биз бир нарса. бугунни бошқа тасаввур қила олмайман.“ [1] Лойиҳани қўллаб-қувватловчи шаҳар мери Фриц Шрамма, “Мен учун мусулмонлар нуфузли ибодат масканига эга бўлишлари кераклиги ўз-ўзидан равшан, лекин одамлар бу ерда 35 йилдан бери яшаб келаётгани мени безовта қилмоқда”. Немис тилида бир оғиз сўз ҳам гапира олмайман." [2] Христиан етакчилари ҳам худди шундай ноаниқ позицияни эгаллашди: католик черкови узоқ вақтдан бери лойиҳани қўллаб-қувватлаб келган, гарчи яқинда Кöлн архиепископи кардинал Ёахим Майснер эҳтиёткорроқ бўлган: масжиддан қўрқадими, деган саволга у шундай жавоб берди: “Мен қўрқмайман. Мен қўрқаман демоқчиман, лекин менда ноқулай ҳис бор. [3] Шунингдек, Туркия ўзининг христиан озчиликларига тенг ҳуқуқлар беришини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, масжид Кёлннинг силуэтини ўзгартиради. [4] Германиянинг энг юқори протестант эпископи Волфганг Хубер Исломда кўрган “эркак ҳукмронлиги”ни танқид қилди ва мусулмонлар қасос [4] ва ўлим жазосидан қўрқмасдан насронийликни қабул қилишлари кераклигини айтди.

Жамоатчилик фикри „қўллаб-қувватламоқда, кўпчилик аҳоли буни маъқуллайди“.[18] Маҳаллий газета томонидан 500 Кёлн аҳолиси ўртасида ўтказилган сўров шуни кўрсатдики, лойиҳани 63% қўллаб-қувватлади, улардан 27% унинг ҳажмини қисқартиришни хоҳлайди.[15]

Про Кöлн томонидан 2008-йил 20-сентябрда режалаштирилган норозилик намойиши полиция ва намойишчилар ўртасидаги тўқнашувлардан сўнг, жамоат хавфсизлигини таъминлаш мақсадида сўнгги дақиқада полиция томонидан бекор қилинди.[19][20]

2008-йил 28-августда Кёлн шаҳар кенгаши масжид қурилишини маъқуллаш учун овоз берди. Бу позицияни Христиан демократлардан (CДУ) ташқари барча партиялар эгаллади, қурилишни маъқуллаган ХДЙ мери Фриц Шрамма бундан мустасно.[21] Зал ташқарисида 30 кишидан иборат норозилик гуруҳи маъқуллашга қарши, 100 киши эса уни ёқлаб намойиш ўтказди.[2]

Кёлн масжиди лойиҳаси Германиянинг Дуйсбург шаҳридаги камроқ баҳсли лойиҳадан фарқ қилади: Дуйсбургда немис сиёсатчилари, черков ва жамоат раҳбарлари ва масжидни ишлаб чиқувчилар ўртасида дастлабки босқичданоқ ҳамкорлик ва яхши мулоқот мавжуд эди.[14][22]

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Бöҳм. „ЗЕНТРАЛМОСCҲЕЭ КÖЛН“ (олмонча). 2007-йил 14-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 16-сентабр 2007-йил. (Энглиш транслатион)
  2. ↑ 2,0 2,1 Женкнер, Cаролйн. „Го-Аҳеад фор Германй'с Биггест Мосқуэ,“ Спиэгел Онлине. Аугуст 29, 2008.
  3. ↑ „Ҳоw Реcеп Таййип Эрдоган седуcес Туркиш мигранц ин Эуропе“. Тҳе Эcономист (31-август 2017-йил). Қаралди: 2-сентабр 2017-йил.
  4. ↑ 4,0 4,1 „Планс то лоwер ҳеигҳт оф Cологне мосқуэ дроппед“. эхпатиcа.cом. 2013-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-декабр 2008-йил.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 „Ҳуге мосқуэ стирс протесц ин Cологне | Интернатионал Неwс | Неwс | Телеграпҳ“. wеб.арчиве.орг (11-июл 2007-йил). 11-июл 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 28-июн 2022-йил.
  6. ↑ 6,0 6,1 Гриэшабер, Кирстен.Темперс фларе ин Герман мосқуэ диспуте. Ассоcиатед Пресс, Жулй 4, 2007.
  7. ↑ 7,0 7,1 Бурке, Жасон. „Мосқуэ стирс раcиал пассион ин Германй“. Тҳе Гуардиан (15-июл 2007-йил). Қаралди: 30-апрел 2010-йил.
  8. ↑ „Cатҳолиc чурч cоллеcц моней фор мосқуэ“. Эхпатиcа (16-март 2007-йил). 13-декабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-декабр 2007-йил.
  9. ↑ „Мосқуэ прожеcт стирс cонcернс абоут тҳе интегратион оф Ислам ин Германй“. Детроит Фреэ Пресс (22-август 2007-йил). 18-октабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 16-сентабр 2007-йил.
  10. ↑ „Муслимс Шоулд Нот Трй то Ҳиде“. Қантара (5-октабр 2006-йил). Қаралди: 2-декабр 2007-йил.
  11. ↑ Бургер, Реинер. „Кöлнер Обербüргермеистерин: Рекер беклагт мангелнден Респект вон Дитиб“ (олмонча). Франкфуртер Аллгемеине Зеитунг. Қаралди: 12-октабр 2018-йил.
  12. ↑ Фригелж, Кристиан. „Эрдоган ин Кöлн: Рекер wирфт Дитиб мангелнден Респект вор“. Диэ Wелт (27-сентабр 2018-йил). Қаралди: 12-октабр 2018-йил.
  13. ↑ Киллгусс, Ҳанс-Петер „ПРО КÖЛН – Энцтеҳунг унд Активитäтен“, . Речцпопулисмус алс "Бüргербеwегунг": Кампагнен геген Ислам унд Мосчеэбау унд коммунале Гегенстратегиэн Ҳäуслер: . Wиэсбаден: ВС Верлаг фüр Созиалwиссенсчафтен, 2008 — 55–71, С. 55-бет. ДОИ:10.1007/978-3-531-91119-9_4. ИСБН 978-3-531-91119-9. .

    Ҳäуслер, Алехандер „Политисче Программатик вон ПРО НРW“, . Речцпопулисмус алс "Бüргербеwегунг": Кампагнен геген Ислам унд Мосчеэбау унд коммунале Гегенстратегиэн Ҳäуслер: . Wиэсбаден: ВС Верлаг фüр Созиалwиссенсчафтен, 2008 — 88–93, С. 90 [90]-бет. ДОИ:10.1007/978-3-531-91119-9_6. ИСБН 978-3-531-91119-9. 
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 Ҳаррис, Эмилй. „Тwо Мосқуэс, Тwо Дифферент Реаcтионс ин Германй“. Натионал Публиc Радио (11-октабр 2007-йил). Қаралди: 2-декабр 2007-йил.
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 Ландлер, Марк. „Германс Сплит Овер а Мосқуэ анд тҳе Роле оф Ислам“ (инглизча). Тҳе Неw Ёрк Тимес (5-июл 2007-йил). Қаралди: 28-июн 2022-йил.
  16. ↑ Мосқуэ прожеcт стирс cонcернс абоут тҳе интегратион оф Ислам ин Германй. Чиcаго Трибуне. Аугуст 22, 2007.
  17. ↑ Счмаленберг. „Жöрг Уcкерманн: Эине зwеифелҳафте Карриэре“ (олмонча). www.кста.де. Кöлнер Стадт-Анзеигер (20-май 2008-йил). 2012-йил 3-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-октабр 2011-йил.
  18. ↑ Эффорт то буилд а ларге мосқуэ раттлес соме ин Cологне. Интернатионал Ҳералд Трибуне
  19. ↑ „Стреэт cлашес эрупт ин Германй“. ББC (20-сентабр 2008-йил). Қаралди: 31-октабр 2008-йил.
  20. ↑ „Герман cитизенс протест агаинст анти-Ислам cонгресс ин Cологне“ (20-сентабр 2008-йил). 29-сентабр 2008-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 31-октабр 2008-йил.
  21. ↑ „Деспите Обжеcтионс то Сизе, Cологне Аппровес Мосқуэ“ (инглизча). Деуцче Wелле (29-август 2008-йил). Қаралди: 8-декабр 2021-йил. „Счрамма wас тҳе онлй Чристиан Демоcратиc Унион (CДУ) мембер то аппрове тҳе планс“.
  22. ↑ „Cонструcтинг cонфлиcт“. Тҳе Эcономист (30-август 2007-йил). Қаралди: 2-декабр 2007-йил.

Ҳаволалар

Медиа релатед то ДИТИБ-Зентралмосчеэ Кöлн ат Wикимедиа Cоммонс

Андоза:Мосқуэс ин Германй 

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Kyoln_markaziy_masjidi" dan olindi