Лимон кислота, 2-гидрокси-1,2,3, (Кимёвий формуласи — C6Ҳ8О7) — пропантрикарбон кислота ҲООC-CҲ2-C(ОҲ)CООҲ-CҲ2CООҲ ёки (ҲООCCҲ2)2C(ОҲ)CООҲ — уч асосли органик кислота; тиниқ кристаллардан иборат рангеиз, ҳидсиз модда. Мол.м. 192,12, зичлиги 1,665 кг/м3, суюқланиш т-рси 153,5°. Сув ва спиртда яхши, кўпчилик органик эритувчиларда ёмон эрийди. 175° да бир молекула сув ажралиб, аконит ва 3-кетоглутар кислоталар аралашмаси ҳосил бўлади. Лимон кислота ҳужайра нафасини юзага чиқарадиган биокимёвий реаксиялар системасида зарур компонентдир (қаранг Трикарбон кислоталар сикли). Лимон кислотанинг бошқа функсияларидан бири организмда кислота-ишқор мувозанатини сақлашдан иборат. Лимон, крижовник, малина, узум ва бошқа меваларда учрайди. Ситрус меваларида 6—8%, тамаки баргларида 8—14%, ғўзапояда, баъзи маданийлаштирилган бактериялар суюкликларида 10% гача Лимон кислота бўлади. Саноатда шакарни Аспергиллус нигер штамми билан биж-ғитиб, шунингдек, тамаки баргларидан (никотинни ажратиб олингандан сўнг) олинади. Лимон кислота ва унинг тузлари озиқ-овқат саноатида, тиббиётда, металлар юзаларини қурум ва зангдан тозалашда ва органик синтезда қўлланади.[1]

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил