Ziyosfera

Liu Yuxi

Лиу Юхи (772-842) - Танг сулоласи даврида машҳур бўлган хитойлик шоир ва файласуф .

Лиу Юхи
劉禹錫
Таваллуди 772
Луоянг, Ҳенан, Чина
Вафоти 842 (ёши 69–70)
Луоянг, Ҳенан, Чина
Касби Поэт, пҳилосопҳер, эссайист

Биография

Унинг аждодлари Хионгну кўчманчи халқ бўлган. "Еттинчи авлод" оила бошлиғи Лю Лианг Шимолий Вейнинг амалдори бўлган , у 494- йилда Луоянгда пойтахтни кўчирган. Ҳукуматнинг синификация сиёсатига кўра, у Хан бўлди ҳамда фамилиясини Лиу сифатида рўйхатдан ўтказди.

Лю Юйсининг отаси Ли Ху Ан Лушан қўзғолонидан (755—763) қочиш учун Луоянгни тарк этишга мажбур бўлади ва Жиахингга (ҳозирги Чжесзян ) кетади. Ёшлигида у Куайдзи (ҳозирги Шаохинг )да икки таниқли шоир, Чан ( дзен ) роҳиблари Лингче ва Жиаоран билан та'лим олган .

793- йилда Лиу император имтиҳонидан ўтади. Ўша пайтларда яна бир бошқа муваффақиятли номзодлардан бири яна бир буюк шоир Лиу Зонгюан эди. Унинг карераси Лю Юхи билан чамбарчас боғлиқ эди. 795- йилда ҳукумат уни меросхўрга тарбиячи қилиб юборди. Бу воқеа эса унинг мартабали шахс бўлганлигининг белгисидир. Бироқ, 796- йилда отаси тўсатдан вафот этади ҳамда у Янгзҳоуга қайтишга мажбур бўлди.

Лю Юхи Гуангдонгдаги Лянчжоуга маҳаллий губернатор этиб тайинланади. Кейинчалик, лавозимини пасайтирилиб, Хунандаги Лангжоуга жўнатилди. Лиу Зонгюан худди шу вилоятнинг бошқа шаҳри Юнчжоуга юборилди.

815 - йилда Лиу ва бошқа Ёнгзҳен ислоҳотчилари пойтахтга чақирилди. Кейинги йилнинг бошларида у пойтахт Чанғанга етиб борди ва сарой сиёсатига оид кинояли ше'р ёзди;"Сюанду ибодатхонасининг шафтоли гуллари .

828 - йилда у Чанганга ташриф буюради ва у ерда "Сюанду ибодатхонасига яна ташриф буюриш " ше'рини ёзади.

.

Ше'рият

Хинян, Хинян шаҳридаги Лиу Юси қабри

Лю Юхининг қизиқишлари ше’риятининг мавзусида ўз ифодасини топган: оддий инсонларнинг иқтисодий ва ижтимоий урф-одатлари ва уларнинг муаммолари, халқ мусиқаси ҳамда халқ оғзаки ижоди, дўстлик, тарихий мавзулар ва ўтмиш соғинчлари кабилар. "Халқ қўшиғи" услуби билан бошқалардан ажралиб туради. Унинг 700 дан ортиқ ше'рлари ҳанузгача мавжуд бўлиб, улардан 4 таси ХВИИИ асрда биринчи марта нашр этилган Қинг сулоласининг классик "Уч юз Танг ше'рлари" антологиясига киритилган.


У замонавий 3 та буюк шоирнинг яқин дўсти ва ҳамкасби эди. Булар: Лиу, Зонгюан, Хан Ю ва Бай Жуйи .

Лоуши Минг

Унинг энг машҳур асарларидан бири “Лоуши Минг” , “Олимнинг камтарин маскани” насрий ше’рида оддий бир хонадонда яшаш, маданият ва илм-ма’рифат билан тобланган ҳаёт тасвирланган.





Фалсафа

Ли Юхи ўзининг саводхон ҳамкасби шоирлар Хан Ю ва Лиу Зонгюан билан осмон ва ер иккилиги ҳақидаги фалсафий мунозараларда қатнашган. Хан Ю конфуций сифатида жаннатни устун деб билган, Лиу Зонгюан эса уларни алоҳида қарашлар деб ҳисоблаган.

Адабиётлар

  • Чен, Жо-шуи (1992): Лиу Цунг-юан ва Т'анг Хитойда интеллектуал ўзгариш, 773-819, Кембриж: Кембриж университети нашриёти.ИСБН 0521419646ИСБН 0521419646, 49, 57, 58, 60, 67, 68, 70, 72, 73, 76, 111, 117, 119, 121, 186-бетлар
  • Лим, Чоои Куа [Лин Шуи-као] (1994, 1996): Лиу Юхи таржимаи ҳоли, Хитой маданияти, 36.2, 37.1, 115-50, 111-141
  • Луо Юминг (Изоҳлар ва Е Янг томонидан муқаддима билан таржима қилинган), (2011): Хитой адабиётининг қисқача тарихи 1-жилд, Брилл, Леиден, 356-8-бетлар
  • Ричардсон, Тори Клиффон Энтони (1994). Лиу Пин-к'о чиа-ҳуа лу ("Вариоснинг маслаҳатчиси Лю (Ю-ҳси)нинг нозик нутқлари"): ўрганиш ва таржима. Нашр қилинмаган фан номзоди. диссертация, Висконсин университети
  • Спинг, Маделине К (1989): Лиу Йü-ҳси ёзувларидаги отлар аллегорияси, Ти-и чиэҳ Куо-чи Т'анг-таи wен-ҳсüэҳ ҳуи-и Лун-wен чíнгíнгíнгíнгíнíнíн лíнìнì, Тайпей талабалар китоблари компанияси, 1–35-бетлар

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Liu_Yuxi" dan olindi