Ziyosfera

Mahmud al-Alusiy

Абу ал-Тҳанаъ Шаҳобиддин Маҳмуд ал-Ҳусайний ал-Алусий (арабча: أبو الثناء شهاب الدين سيد محمود بن عبد الله بن محمود الحسيني الآلوسي البغدادي‎‎; 1802-йил 10-декабр – 1854-йил 29-июл) – ироқлик ислом олими, энг машҳур асари Руҳ ал-Маъаний номли Қуръон тафсиридир[3].

Абу ас-Сана’ Шаҳобиддин Маҳмуд ал-Ҳусайний ал-Алусий
أبو الثناء شهاب الدين محمودالحسيني الآلوسي‎‎
Унвони Ал-Алусий Ал-Кабир
Шахсий маълумотлар
Таваллуди милодий 1802-йил 10-декабр / 1217-ҳижрий
Вафоти милодий 1854-йил 29-июл / 1270-ҳижрий
Шайх Маъруф қабристони, Бағдод
Дини Ислом
Мазҳаб Суннийлик
Юриспруденсия Ҳанафийлик[1]/
(Шофиъийлик таъсирида)[1]
Имом Мотуридий[2]
Машҳур иш(лар)и Руҳ ал-Маъаний
Тариқат Нақшбандия
Касби Ислом олими, муфтий, диний ўқитувчи

Таржимаи ҳоли

У 1802-йил 10-декабр, жума кунида (1217-ҳижрий йил Шаъбон ойининг 14-куни) Бағдодда туғилган[4][5]. Усмонийлар империяси давридаги Бағдоднинг машҳур уламоларидан бири эди. Баъзи иборалари аҳл ал-ҳадитҳга ўхшаганлиги[6] ҳамда Салафийлар – масалан, ибн Таймийя ва Муҳаммад ибн Абдулваҳҳобга ўхшаш фикрлар билдирганлиги сабабли у ваҳҳобийлик тарафдори деб айбланган[7]. Шу сабабли, 1847-йилда лавозимидан бўшатилган. У Истанбулдаги ҳукуматга ўзининг тафсирини юбориб, Усмонийлар империясига ва анъанавий исломга содиқлигини исботлашга ҳаракат қилган[8]. Ориф Ҳикмат Бей унинг теран илмидан ҳайратга тушиб, унга Решид Меҳмед пошо билан маслаҳатлашишни тавсия қилди. Решид Меҳмед пошо уни Муржан масжиди мадрасасига аъзо этиб тайинлади ва муфтийлик лавозимини берди.

Ал-Алусий 1270-ҳижрий йил Зулқаъда ойининг 5-куни (1854-йил 29-июлда) вафот этди[4].

Мерос

Маҳмуд ал-Алусийнинг бешта ўғли ҳам олим бўлган: Саййид Абдуллоҳ Баҳоуддин ал-Алусий, Саййид Саъд Абдулбоқий ал-Алусий, Нўмон ал-Алусий, Саййид Муҳаммад Ҳамид ал-Афандий ва Саййид Аҳмад Шокир ал-Афандий[9]. Унинг тафсири илк бор 1883-йилда чоп этилди[10]. Маҳмуднинг ўғли Саййид Абдуллоҳ Баҳоуддин ал-Алусий орқали туғилган набираси Маҳмуд Шукрий ал-Алусий Бағдоднинг етакчи олими ва диний ислоҳотчисига айланди[11].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Ал-Алоуси, Маҳмоуд Шукри „Аллама Алуси“ [Аллама Алуси] (ар) (2016). 2018-йил 20-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 20-январ.
  2. ↑ Алпяğıл, Реcеп (28 Новембер 2016). „Мāтурīдī“. Охфорд Библиограпҳиэс – Исламиc Студиэс. Охфорд: Охфорд Университй Пресс. дои:10.1093/обо/9780195390155-0232. Арчивед фром тҳе оригинал он 18 Марч 2017.
  3. ↑ „الإمام الآلوسي وكتابه \ روح المعاني في تفسير القرآن العظيم والسبع المثاني\“ (2019-йил 21-май). 2019-йил 21-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 30-декабр.
  4. ↑ 4,0 4,1 Ал-Алоуси, Маҳмоуд Шукри. المسك الأذفر (ар). Араб Энcйcлопаэдиа Ҳоусе, 1930 — 171–200-бет. 
  5. ↑ ал-Мусаwи, Муҳсин Ж.; Кҳалди, Боутҳеина. الوافي في تراث العرب الثقافي : الأندلس والمشرق العربي منذ سقوط الخلافة العباسية / ал-Wāфī фī турāтҳ ал-ʻАраб ал-тҳақāфī : ал-Андалус wа-ал-машриқ ал-ʻАрабī мундҳу суқūṭ ал-кҳилāфаҳ ал-ʻАббāсīяҳ, 1ст (Арабиc), Беирут: ал-Марказ ал-Тҳақāфī ал-ʻАрабī, 2010. 
  6. ↑ „الإمام الآلوسي وكتابه \ روح المعاني في تفسير القرآن العظيم والسبع المثاني\“ (2019-йил 21-май). 2019-йил 21-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 30-декабр.
  7. ↑ ГÖККИР, Билал, анд Неcметтин ГÖККИР. „Суфи ор Салафи? Алуси’с Струггле Фор Ҳис Репутатион Агаинст Оттоман Буреауcраcй Wитҳ Ҳис Тафсир, Руҳ ал-Маани.“
  8. ↑ ГÖККИР, Билал, анд Неcметтин ГÖККИР. „Суфи ор Салафи? Алуси’с Струггле Фор Ҳис Репутатион Агаинст Оттоман Буреауcраcй Wитҳ Ҳис Тафсир, Руҳ ал-Маани.“
  9. ↑ Ал-Алоуси, Маҳмоуд Шукри. المسك الأذفر (ар) Ал-Жубоури: . Багҳдад: Араб Энcйcлопаэдиа Ҳоусе, 1930 — 171–200-бет. 
  10. ↑ ГÖККИР, Билал, анд Неcметтин ГÖККИР.
  11. ↑ „سلسلة رموز الإصلاح 16– علامة العراق أبو المعالي محمود شكري الألوسي (1273/ 1342هـ - 1856/ 1924م)“. www.алрасед.нет. Қаралди: 2024-йил 28-март. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Mahmud_al-Alusiy" dan olindi