Ziyosfera

Mahmut Gareyev

Mahmut Axmetovich Gareyev (tatarcha: Mәxmүt Әxmәt ulы Gәrәev, 1923-yil 23-iyul, Chelyabinsk – 2019-yil 25-dekabr, Moskva) – sovet va rus harbiy rahbari. Harbiy fanlar doktori (1977) va tarix fanlari doktori (1992[1]), professor.

Mahmut Gareyev
Asl ismi Teodor Sergeyevich Kulakov
Tavalludi 1923-yil 23-iyul
Chelyabinsk, RSFSR, SSSR
Vafoti 2019-yil 25-dekabr
Moskva, Rossiya
Fuqaroligi SSSR bayrogʻi SSSR
Xizmatdagi yillari 1939–1992-yillar
Unvoni Armiya generali
Mukofotlari SU Order For Service to the Homeland in the Armed Forces of the USSR 1st class ribbon

Hayoti

Mahmut Gareyev 1923-yil 23-iyulda Chelyabinskda tatar oilasida tugʻilgan[1]. Otasi – Axmetdin Gareyev (1881-?), asli Boshqirdistonning Chishmin tumani, Solixovo qishlogʻidan, ishchi. Uning birinchi rafiqasi – Mukkadis, 1921-yilda tifdan vafot etib, undan toʻrt farzandi qolgan. Onasi – Raxima (familyasi Usmonova; 1892-?), Axmetdinning ikkinchi rafiqasi, Tataristonning Tetyushinskiy tumani, Alabaevo qishlogʻida tugʻilgan[2].

1931-yildan boshlab oilasi bilan asosan Oʻrta Osiyoda yashab, koʻpincha bir joydan ikkinchi joyga koʻchib yurgan[2]. Maktabni tugatgandan keyin, Leninobod rejalashtirish-iqtisodiyot (kooperativ) texnikumida oʻqigan. Lekin, uni tugatmaydi. 1941-yil may oyida Lenin nomidagi Toshkent piyodalar maktabiga oʻqishga kirgan. Oʻsha yilning noyabr oyida tezlashtirilgan oʻquv kursini tugatib, Ulugʻ Vatan urushi frontiga yuborilgan[2].

Urush yillarida

Mahmut Gareyev 1941-yil noyabrdan Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi boʻlgan. U 99-alohida milliy tojik otishma brigadasiga vzvod komandiri etib tayinlangan[2]. Lekin, vzvodga qoʻmondonlik qilmagan. Ofitserlarning yoʻqotishlari tufayli avvaliga batalyon komandiri vazifasini bajarishga majbur boʻlgan, keyin bir polkning qoʻmondoni boʻlgan[3]. 1942-yilning fevraligacha bu lavozimda qolgan[2].

1944-yil iyundan boshlab 3-Belorussiya frontida boʻlgan. 1945-yil 20-fevralgacha 5-armiyaning 45-oʻq korpusi shtabi operativ boʻlimi boshligʻining yordamchisi, keyin katta yordamchisi lavozimlarida xizmat qilgan[2].

Kenigsberg uchun boʻlgan janglarda Mahmud yaralangan[2], lekin xizmatda qolgan.

Kenigsberg qoʻlga kiritilgandan soʻng, armiya 1-Uzoq Sharq frontiga oʻtkazilgan. U yerda 1945-yil 2-sentyabrda Yaponiya ustidan gʻalaba qozonilgunga qadar jang qiladi.

U jangovar harakatlarni mayor unvoni bilan tugatgan[2]. Urush yillarida 4 marta jarohat olib, miyasi chayqalgan. 5 ta harbiy orden bilan taqdirlangan.

SSSRda harbiy xizmati

2002-yil 9-may
Ikkinchi jahon urushining rossiyalik va xitoylik faxriylari bilan uchrashuvda, 2010-yil 26-sentyabr
Sovet Ittifoqi marshali Dmitriy Yazov bilan, 2014-yil 8-noyabr

Urushdan keyin Uzoq Sharq harbiy okrugidagi 5-armiya shtabida xizmat qilishni davom ettiradi. 1945-yil dekabr oyida Yaponiya harbiy asirlari lagerlarini kuzatish va boshqarish boʻyicha guruh rahbari etib tayinlangan[2]. 1946-yil 2-oktyabrdan 1947-yil noyabrgacha 5-armiya shtabining tezkor boʻlimida urush tajribasini oʻrganish boʻyicha katta ofitser boʻlgan.

Oilasi

Mahmut Gareyev 1951-yilning may oyida Tamara Ivanovna Lazarevaga uylangan (1998-yilda vafot etgan[2]).

Oʻgʻli – Timur (1961-yil noyabrda tugʻilgan[2]), Rossiya armiyasining isteʼfodagi zobiti. Qizi – Galiya Krainova, (1952-yil may oyida tugʻilgan[2]), ingliz tili oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Nevara va chevaralari ham bor.

Mukofotlari

Sovet va Rossiya mukofotlari

Boshqa mamlakatlarning mukofotlari


Xotirasi

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 „Maxmut Gareev — chelovek, general, uchenыy“. Orujie Rossii. 2013-yil 21-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 14-may.
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 Kraynova, Gibadulin 2013.
  3. ↑ „Maxmuta Gareeva poxoronili na memorialьnom kladbiщe v Mыtiщax“ (ru). Rossiyskaya gazeta. 2021-yil 14-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 14-sentyabr.
  4. ↑ „V Kremle Vladimir Putin vruchil orden generalu Maxmutu Gareevu“. 2013-yil 28-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 26-iyul.
  5. ↑ „Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 6 maya 2018 goda № 199 «O nagrajdenii gosudarstvennыmi nagradami Rossiyskoy Federatsii»“. 2018-yil 27-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 26-may.
  6. ↑ General armii M. A. Gareev otmetil 95-letie. // „Rossiyskoe voennoe obozrenie“. – 2018. – № 7. – S.25.
  7. ↑ „Nagrajdyonnыe Zolotoy medalьyu AN RT «Za dostijeniya v nauke»“. Akademiya nauk Respubliki Tatarstan. 2022-yil 16-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 4-fevral.
  8. ↑ Drozdovskaya Alyona. „Sobralsya vesь gorodok. Memorialьnuyu dosku Geroyu Sovetskogo Soyuza Maxmutu Gareevu otkrыli v Pechax“ (ru). Informatsionnoe agentstvo «Minskaya pravda» (2023-yil 30-iyun). Qaraldi: 2023-yil 6-sentyabr.
  9. ↑ „Memorialьnuyu dosku generalu armii Maxmutu Gareevu otkrыli v voennom gorodke Pechi“ (ru). Voennыy informatsionnыy portal Ministerstva oboronы Respubliki Belarusь (2023-yil 4-iyul). Qaraldi: 2023-yil 6-sentyabr.[sayt ishlamaydi]

Adabiyotlar

  • Gazukin Pavel Yevgenevich. Gareev Maxmut Axmetovich // Voenachalniki rossiyskoy armii : spravochnik. – M.: Panorama, 2001. – S. 39—40. – ISBN 5-94420-003-0.
  • Gareev, Maxmut Axmetovich // Tatarskaya ensiklopediya. T. 2. – Kazan, 2005.
  • General Armii Maxmut Gareev. Sluju Otchizne!. M.: Iinsan, 2013. ISBN 978-5-85840-038-7. 
  • Gorbachyov A. N. 10 000 generalov strani: Kratkiy biobibliograficheskiy spravochnik. / 5-e izd. – M.: Infogans, 2017.
  • Lobov V. I., Portugalskiy R. M., Runov V. A. Voennaya elita Rossii. Sovetskiy period. 1917—1991. —— M., 2010.
  • Okorokov A. Sekretnie voyni SSSR. Samaya polnaya ensiklopediya. – M.: Yauza, Eksmo, 2015. – 704 s. – ISBN 978-5-699-67679-8.
  • Prezidentu Akademii voennix nauk generalu armii M. A. Gareevu – 90 let // Novaya i noveyshaya istoriya. – 2013. – № 4.
  • Rubsov Yu. V. Prezident Akademii voennix nauk M. A. Gareev // Novaya i noveyshaya istoriya. – 2003. – № 4;
  • Komandarm voenno-istoricheskogo fronta. 100 let so dnya rojdeniya generala armii M. A. Gareeva (rus.) // Voenno-istoricheskiy jurnal. – M.: FGBU "RITs „Krasnaya zvezda“ Minoboroni Rossii, 2023. – Iyul (№ 7). – S. 108—109.

Havolalar

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Mahmut_Gareyev" dan olindi