Кекса эскимослар мактак емоқда
Мактак яқиндан кўриниши

Мактак (инуит. Мактак, „муктук“ варианти ҳам учрайди; Чук. итгилгин, манътак) — эскимос ва чукчи ошхоналарининг анъанавий таоми, музлатилган кит териси ва чўчқа ёғи. Айрим шеваларда, хусусан, Инуиннақтун, „мактак“ сўзи фақат ейиладиган терини билдиради[1][2].

Тайёрланиши

Кўпинча мактак камон китидан тайёрланади, гарчи баъзан белуга кити ёки нарвалнинг териси ва ёғи ҳам ишлатилади. Одатда мактак хом ҳолда истеъмол қилинади, гарчи уни ингичка бўлакларга бўлиб, нонга солиб, ёғда қовуриб, соя соуси билан хизмат қилиш мумкин. Бундан ташқари, мактак маринадланади[3].

Озуқавий қиймати

Мактак C витамини манбаи бўлиб, кит эпидермисида 100 граммда 38 мг гача аскорбин кислотаси мавжуд[4][5]. Ёғ таркибида Д витамини мавжуд.

Фойдали моддалардан ташқари, ёғ таркибида табиий равишда пайдо бўлган полихлорли бифениллар, асаб, иммун ва репродуктив тизимларга таъсир қилувчи токсик кансерогенлар мавжуд[6][7].

Имлоси

  • итгилгин — Чукчи,
  • мактаақ (ᒪᒃᑖᖅ) — сиглитун, киваллик, айвилик, Шимолий Баффин, Шарқий Баффин, Жанубий Баффин[8],
  • мактак (ᒪᒃᑕᒃ) — Иñупиат[9] Сиглитун, Шимолий Баффин[10],
  • мактақ — инуиннақтун[1], инувиалуктун[11],
  • маттак — Лабрадор, Гренландия[12],
  • мунгтук, юит тиллари.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Оҳокак, Г.; М. Кадлун, Б. Ҳарнум. Инуиннақтун-Энглиш Диcтионарй. Китикмеот Ҳеритаге Соcиэтй. 
  2. ↑ „эдибле wҳале скин“. Асуилаак Ливинг Диcтионарй. 2012-йил 13-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 23-ноябр.
  3. ↑ „10 Wеирдест Фоодс ин тҳе Wорлд — АОЛ Травел Неwс“. 2012-йил 18-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-июн.
  4. ↑ Гераcи, Жосепҳ Р.; анд Смитҳ, Тҳомас Г. (1979-06). Витамин C ин тҳе Диэт оф Инуит Ҳунтерс Фром Ҳолман, Нортҳwест Территориэс. Арcтиc, Волуме 32, Нумбер 2 (Жуне 1979), пп 135—139. Ретриэвед фром ҳттп://пубс.аина.уcалгарй.cа/арcтиc/Арcтиc32-2-135.пдф (Wайбаcк Мачине сайтида 2018-08-19 санасида архивланган).
  5. ↑ Федиук, Карен; Ҳидироглоу, Ниcк; Мадере, Ренé; анд Куҳнлеин, Ҳарриэт В. (2002). Витамин C ин Инуит традитионал фоод анд wоменъс диэц. Жоурнал оф фоод cомпоситион анд аналйсис. Ретриэвед фром ҳттп://cат.инист.фр/?аМоделе=аффичеН&cпсидт=13924632 (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-11-26 санасида архивланган).
  6. ↑ „Чемиcал Cомпоундс Фоунд Ин Wҳале Блуббер Аре Фром Натурал Соурcес, Нот Индустриал Cонтаминатион“. 2012-йил 13-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 29-ноябр.
  7. ↑ „Жапан wарнед он 'cонтаминатед' блуббер“. ББC Неwс (2001-йил 24-январ). 2012-йил 13-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 31-декабр.
  8. ↑ „мактаақ“. Асуилаак Ливинг Диcтионарй. 2012-йил 13-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 23-ноябр.
  9. ↑ Уқалуктуат: 1980 Элдерс' Cонференcе, Wоменъс Сессион ИСБН 1-881246-01-9
  10. ↑ „мактак“. Асуилаак Ливинг Диcтионарй. 2012-йил 13-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 23-ноябр.
  11. ↑ „мактақ“. Асуилаак Ливинг Диcтионарй. 2012-йил 13-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 23-ноябр.
  12. ↑ „маттак“. Асуилаак Ливинг Диcтионарй. 2012-йил 13-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 23-ноябр.

Ҳаволалар