Молдова мамалигаси

Мамалига (руминча: мăмăлигă, молд.: мэмэлигэ) — маккажўхори уни ёки ёрма[1] (Дал)[2], Молдова, Руминия ва Ғарбий Украина[3] миллий таомларидан тайёрланган баланд оловда қайнатилган бўтқа. Мамалиганинг кенг тарқалган аналоглари — полента (италянча: полента) италян ошхонасида, баъзи кавказ халқлари орасида — грузинлар орасида (грузинча: ღომი гоми), абхазлар (абхазча: абысҭа), черкеслар (черкеслар) (адиг. мамрйс, кабард. -черк. пИасте, меремйсе), ногайлар (ног. мамирза), чеченлар (чех чеченча: ахьар худар — жўхори унидан тайёрланган бўтқа), ингуш, Осетинлар (сера ёки мамæлайй каæбæр — лит. „ўлмаслик учун бўлак“)[4] ва Болқон халқлари орасида (словен. , босн. ва , макед.: бакрдан, болг. ва серб. качамак)

У таъми, тузилиши ва ташқи кўриниши билан бошқа барча бўтқалардан фарқ қилади. У мумли ип ёки махсус ёғоч пичоқ билан кесилади.

Тайёрланиши

Чўянда сув, туз ва маккажўхори унидан махсус усулда тайёрланган (руминча: cеаун) махсус аралаштиргич ёрдамида. Нон ўрнига истеъмол қилиш учун пиширилганда, мамалига қалинлашади ва италян полентаси каби бўлакларга бўлиниши мумкин. Бошқа мақсадлар учун тайёрланганда, мамалига кўпроқ суюқликдир.

Мамалига ҳар доим кракер ва майда майдаланган бринза билан дастурхонга тортилади (руминча: мăмăлигă cу брâнзă şи смâнтâнă). Баъзида гўшт майдаланган ҳолда бир пиёла иссиқ сутда берилади (руминча: мăмăлигă cу лапте). Улар, шунингдек, гоминдан маккажўхори нонларини тайёрлайдилар, уни ёғда ёки парранда ёғида кесиб, қовурадилар.

Мамалига турли хил таомларнинг бир қисмидир. Улардан бири — карам галубсилари (руминча: сармале, сармале) мамалига билан. Яна бир таом булз (руминча: булз), унинг ичида пишлоқ ва сариёғ билан пиширилган мамалигали тўплар.

Мамалига творог ва пишлоқлар, пастıрма, тухум, қўзиқорин, қовурилган балиқ ва бошқалар билан ҳам дастурхонга тортиш мумкин.

Тарих

Тарихан мамалига деҳқонларнинг асосий озиқ-овқати бўлган. Мамалига ҳам тариқдан қилинган. Молдова Князлигида маккажўхори далалари ҳақида биринчи эслатма Константин Дюка (1693-1695-йиллар) даврига тўғри келади. Маккажўхори жуда тез тарқала бошлади, чунки у турклар томонидан солиққа тортилмаган.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Краткая энциклопедия домашнего хозяйства 1959.
  2. ↑ „МАМАЛЫГА происхождение, этимология“. cлассес.ру. 2021-йил 19-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-июн.
  3. ↑ Карпацкая кухня
  4. ↑ Осетинский язик он-лайн. Учебниэ и справочниэ материали

Адабиётлар

  • Похлёбкин В. В. Мамалига // Кулинарний словар. — М.: Издателство „Э“, 2015. — С. 198. — 456 с. — 4000 экз. — ИСБН 978-5-699-75127-3.
  • „Мамалыга (молдавская кухня)“, Похлёбкин В. В. Национальные кухни наших народов. М.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1983 — 111—112-бет. 
  • „Кукуруза“, Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. Том 1. М.: Большая советская энциклопедия, 1959 — 306-бет. 
  • Мамалига // Култура питания. Энсиклопедический справочник / Под ред. И. А. Чаховского. — 3-э изданиэ. — Мн.: „Белорусская энсиклопедия имени Петруся Бровки“, 1993. — С. 168. — 540 с. — ИСБН 5-85700-122-6.