Max Abraham
| Мах Абраҳам | |
|---|---|
 | |
| Таваллуди |
1875-йил 26-март Данзиг |
| Вафоти |
1922-йил 16-ноябр Мюнхен |
| Фуқаролиги | немис |
| Касби | Физик |
| Академик раҳбарлари | Мах Планcк |
Мах Абраҳам (немисча. [ˈаːбʀаҳам]; 1875-йил 26-март – 1922-йил 16-ноябр) – немис физиги, электромагнетизм ҳақидаги ишлари ва нисбийлик назариясига қаршилиги билан машҳур.
Биографияси
Абраҳам Германия Империясининг Данзиг шаҳрида (ҳозирги Полшадаги Гданск) йаҳудий савдогарлар оиласида туғилган. Унинг отаси Моритз Абраҳам ва онаси Селма Моритзсоҳн бо'лган. Берлин университетида таҳсил олган Мах Абраҳам, Мах Планкнинг шогирди ҳисобланган. У универститетни 1897-йилда битирган. Кейинги уч йил давомида Абраҳам Планкнинг ёрдамчиси бўлиб ишлаган[1].
1900-йилдан 1909-йилгача Абраҳам Гöттингенда маърузалар ўқиган ва ўша ерда ўз тадқиқотларини мустақил олиб борган. Абраҳам 1902-йилда электронлар ҳақидаги назариясини ишлаб чиқган ва унда у электроннинг заряди унинг юзаси атрофида тенг тақсимланган мукаммал шар эканлигини тахмин қилган. Абраҳамнинг модели Ҳендрик Лорентз (1904) ва Алберт Эйнштейн (1905) томонидан ишлаб чиқилган модел билан рақобатлаҳган, бу рақобатда уларнинг моделлари кўпроқ қабул қилинган бўлса-да, Абраҳам ҳеч қачон ўзининг қарашларидан воз кечмаган, чунки у „соғлом ақл“га асосланган деб ҳисоблаган. Абраҳам нисбийлик назариясининг ашаддий мухолифларидан бири бо'лган[2].
1909-йилда Абраҳам Иллиноис университетида ўқишга кириш учун Қўшма Штатларга йўл олди, бироқ бир неча ойдан кейин Готтингенга қайтиб келган. Кейинчалик у Туллио Леви-Cивита томонидан Италияга таклиф қилинган ва 1914-йилгача Политеcниcо ди Милано университетида рационал механика профессори сифатида ишлаган.
Биринчи жаҳон уруши бошланганда, Абраҳам Германияга қайтишга мажбур бўлган. Бу даврда у радиоузатиш назарияси устида ишлаган. Урушдан кейин ҳам уни Миланга қайтаришга рухсат берилмаган, шунинг учун 1921-йилгача Штутгартда Течнисче Ҳочсчуледа физика профессори сифатида ишлаган.
Штутгартдаги ишидан сўнг, Абраҳам Ахендаги кафедрада ишлаган. Бироқ, у ерда иш бошлашдан олдин унга мия шиши ташхиси қўйилган. 1922-йил 16-ноябрда Германиянинг Мюнхен шаҳрида вафот этган.
Унинг ўлимидан сўнг Мах Борн ва Мах фон Лауэ у ҳақида шундай ёзган эдилар „У ўзининг майдон тенгламаларини, қаттиқ электронини худди ёшлик ўзининг биринчи ёрини севганидек, хотирасини кейинги тажриба ўчира олмайдиган даражада севарди“[3].
Манбалар
- ↑ „Мах Абраҳам. МаcТутор Ҳисторй оф Матҳематиcс Арчиве. Ретриэвед Жануарй 30, 2021.“.
- ↑ Ҳоwард, Дон; Стачел, Жоҳн. (1989). Эинстеин анд тҳе Ҳисторй оф Генерал Релативитй. Биркҳäусер Бостон. п. 183. ИСБН 9780817633929
- ↑ Паис, Абраҳам (2005). Субтле ис тҳе Лорд. Охфорд Университй Пресс. п. 232. ИСБН 0-19-280672-6.