Ziyosfera

Mayna Xasanova

Mayna Xasanova (1903—1943) — Qizil armiya safida jang qilgan birinchi oʻzbekistonlik ayol, razvedkachi, qizil armiya qoʻmondoni[1].

Mayna Xasanova
Tavalludi 1903-yil
Vafoti 1943-yil
Fuqaroligi SSSR bayrogʻi SSSR

Asosan 1960—1980-yillarga oid manbalarda Zohida Xasanova, Zaynab Xismatova, Zaynet Xismatova nomlari bilan mashhur[2][3].

Tarjimai holi

1903-yilda Buxoro yoki Gʻuzor shahridagi Chaqar qishlogʻida tugʻilgan. Kambagʻal oiladan boʻlib, erta yetim qolgan. Ovchi amakisining qoʻlida tarbiyalangan.

Mayna erta turmushga chiqdi. Bekning oʻninchi xotini boʻldi. Erining zoʻravonligiga dosh berolmay uni oʻldirdi va qochib ketdi.

15 yoshida oʻsha paytda Buxoro amirligining inqilobiy harakati markazi boʻlgan Kogonda bordi. U yerda oʻqish va yozishni oʻrgangan, komsomolga qabul qilingan. Hujum harakati faoli.

1920-yilda u ixtiyoriy ravishda Qizil Armiya safiga qoʻshildi. Bosmachilar bilan janglarda qatnashdi. Otliq qoʻshinlar boʻlinmasining komandiri boʻldi. Uning razvedkachi sifatidagi shuhrati Turkiston fronti qoʻmondoni M.V.Frunzega qadar yetib bordi. Qizil Bayroq ordeni bilan mukofotlangandek koʻrsatilgan. Lekin 1926-yilgacha mukofotlanganlar orasida Mayna Xasanova tilga olinmagan.

1921-yilda Qoraqum sahrolaridagi Junaydxon toʻdalariga qarshi janglarda, Samarqand bosmachilari bilan bo‘layotgan oshkora va pinhona kurashlarda Mayna Hasanova komandirlik qilgan razvedkachilar otryadi[4].

1922-yildag Mayna Xasanova bosmachilar tomonidan asirga olinib, qiynoqqa solingan va togʻga tashlab ketilgan.

Maryam Yoqubova o‘z xotiralarida Mayna Xasanova bilan 20-yillarning o‘rtalarida universitetda o‘qiganini, 1928-yilda sogʻlig‘i keskin yomonlashib, kasalxonaga yotqizilganini aytadi[5].

Ensiklopediyada vafot etgan yili sifatida 1943-yil koʻrsatilgan[1].

Xotira

  • Toshkentdagi koʻchalardan biriga Mayna Xasanova nomi berilgan
  • Oʻtgan asrning 70-yillarida Oʻzbekiston SSRda Mayna Xasanova xotirasi uchun ayollar oʻrtasida sport musobaqalari boʻlib oʻtgan.
  • 1971-yilda Vitaliy Kachayev oʻz sheʻrini „Mayna“ deb nomlagan.
  • 1977-yilda yozuvchi Adham Rahmat uning hayoti va amalga oshirgan ishlari haqida „Jasorat“ pyesasini yozgan.
  • 1980-yilda Oʻzbektelefilm Mayna Xasanova haqidagi Afsonaviy qiz nomli film suratga olgan.
  • Gʻuzorda Mayna Xasanova kinoteatri boʻlgan

Adabiyotlar

  • Mayna Xasanova // Zakonomernosti sblijeniya bыta i traditsiy sotsialisticheskix natsiy / O. P. Umurzakova. — „Fan“ nashriyoti — 239 b; 50-bet

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 Uzbekskaya Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika: Entsiklopediya / Redkol.: K. A. Zufarov (gl. red.) i dr. — Tashkent : uzb. sov. entsiklopediya, 1981. — 557 s.
  2. ↑ Uzbek romani / Sobir Mirvaliev. — Fan, 1969. — 313 s. — str. 305
  3. ↑ Emansipatsiya musulьmanki. Opыt raskrepoщeniya jenщinы sovetskogo Vostoka / Palьvanova B. P. - Moskva: Nauka, 1982. — 304 s.
  4. ↑ Xasanova Mayna // Bo Nima, Tom 3, 1987. — str. 327—328
  5. ↑ Kak ya stala aktrisoy / Marьyam Yakubova; lit. obrab. i poslesl. L. A. Avdeevoy. — Tashkent: Izd-vo lit. i iskusstva, 1984. — 136 s. — 134 s. 


"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Mayna_Xasanova" dan olindi