Micropterix aruncella
Миcроптерих арунcелла — Миcроптеригоидеа оиласига мансуб жуда майда куя тури бўлиб, Европа бўйлаб кенг тарқалган. Ушбу турнинг вояга етган шакли (имаго) Жованни Антонио Скополи томонидан 1763-йилда биринчи марта илмий жиҳатдан тавсифланган[1].
| Миcроптерих арунcелла | |
|---|---|
|
Миcроптерих арунcелла | |
| Илмий таснифлаш | |
| Олам: | Ҳайвонлар |
| Тип: | Бўғимоёқлилар |
| Синф: | Ҳашаротлар |
| Туркум: | Тангачақанотлилар |
| Оила: | Миcроптеригоидеа |
| Уруғ: |
Миcроптерих Ҳüбнер, 1825 |
| Бинар номи | |
|
''Миcроптерих арунcелла'' ((Сcополи, 1763)) | |
| Синонимлари | |
|
Пҳалаэна арунcелла Сcополи, 1763 Тинеа сеппелла Фабриcиус, 1777 Тинеа подевинелла Ҳüбнер, 1813 Лампрониа cонcиннелла Миcроптерйх эхимиэлла Зеллер, 1850 Эриоcепҳала атриcапилла Wоcке, 1877 Миcроптерйх нурагҳелла Амсел, 1936 | |
Бу тур Миcроптеригоидеа оиласининг яхши ўрганилган вакилларидан бири бўлиб, денгиз сатҳидан 2000 метрдан ортиқ баландликларгача бўлган турли хил яшаш муҳитларида учрайди. Фақат зич ўрмонлар ушбу тур учун унчалик қулай яшаш муҳити ҳисобланмайди.
Тавсифи
Миcроптерих арунcелла жуда кичик куя бўлиб, олд қанотларининг максимал узунлиги тахминан 4 мм ни ташкил этади. Қанотлари ёйилгандаги узунлиги одатда 6–7 мм га етади[2].
Олд қанотларининг ранги ўзгарувчан бўлса-да, одатда қизғиш-олтинранг тусда бўлади. Урғочиларида одатда бошқа белгилар бўлмайди, эркакларида эса иккита кумушсимон оқ тасма мавжуд[3][4].
Миcроптерих арунcелла нинг ташқи тузилиши ва рангланиши Миcроптерих уруғининг бошқа вакилларига хос бўлган металл ялтироқ хусусиятлар билан ажралиб туради[5].
Экологияси
Файл:Миcроптерих арунcелла эатинг поллен граинс.огв
Бошқа Миcроптеригоидеа вакиллари сингари, бу тур ҳам функсионал жағларга эга. Вояга етган куялари турли хил гулларнинг гул чанги билан озиқланади. Улар озиқланадиган ўсимликлар қаторига дўлана (Cратаэгус турлари), Cйтисус, Лйчнис, қарағай турлари, Плантаго, атиргул (Роса турлари), қичитқи ўт (Газанда турлари) ва Верониcа, шунингдек, турли хил ўтлар киради[2].
Катталари географик кенглик ва баландликка қараб майдан августгача бўлган даврда кундузи учраши мумкин. Уларни турли хил яшаш муҳитларида, жумладан, қуруқ ҳудудлар, очиқ тепаликлар ва тоғ ёнбағирларида ҳам учратиш мумкин[2].
Ўхшаш турлар
Урғочилари Миcроптерих cалтҳелла турига ўхшайди. Бироқ М. арунcелла нинг олд қанотлари асосий қисми тўлиқ бинафша рангда бўлади, М. cалтҳелла да эса қанот асосидаги бинафша рангли қисм асосан костал қисмда жойлашади. М. cалтҳелла да бинафша ранг қанот юзасида тарқоқ ҳолда ҳам учраши мумкин[3].
Буюк Британияда иккала тур ҳам кундузи судралувчи айиқтовон (Ранунcулус репенс) гулларида учраши мумкин. Бироқ М. арунcелла ни аниқлаш учун Cратаэгус моногйна дўланасининг пастки гулларини текшириш тавсия этилади[3].
Личинкаси
Личинкаси ўцимон ўсимликларнинг асосий қисмида тўпланган органик қолдиқлар (детрит) билан озиқланади. Кейинчалик у қаттиқ пиллага ўралиб, ғумбакка айланади[3].
Тарқалиши
Миcроптерих арунcелла Европанинг материк қисмида кенг тарқалган. Манбаларга кўра, тур Болгария ва Португалиядан ташқари Европанинг материк ҳудудларида учрайди[1][6].
Тур денгиз сатҳидан 2000 метрдан юқори баландликларгача бўлган ҳудудларда учраши мумкин. Турли хил яшаш муҳитларига мослаша олиши унинг Европада кенг тарқалишига ёрдам беради.
Таксономияси
Миcроптерих уруғи немис энтомологи Жаcоб Ҳüбнер томонидан 1825-йилда ажратилган. Уруғ номи юнонча микрос — „кичик“ ва птерух — „қанот“ сўзларидан келиб чиққан[7]. Миcроптерих арунcелла нинг тур номи — арунcелла — куя озиқланадиган ўсимликлардан бири билан боғлиқ. Ном Спираэа арунcус ўсимлигига ишора қилади; ушбу ўсимликнинг чанги билан куяларнинг озиқлангани кузатилган[8].
Тур дастлаб Пҳалаэна арунcелла номи билан Сcополи томонидан 1763-йилда тавсифланган. Кейинчалик у Миcроптерих уруғига кўчирилди ва бир нечта синоним номлар билан қайд этилди[1].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 „Миcроптерих арунcелла (Сcополи, 1763)“. Фауна Эуропаэа. Қаралди: 2026-йил 4-сентябр..
- ↑ 2,0 2,1 2,2 „Миcроптерих арунcелла“. Натуре Спот. Қаралди: 2026-йил 4-сентябр..
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Кимбер, Иан „Миcроптерих арунcелла (Сcополи, 1763)“. УКмотҳс. Қаралди: 2026-йил 4-сентябр..
- ↑ Загуляэв, А. К. (1989). Фамилй Миcроптерйгидаэ — Мандибулате Мотҳс. Ин: Кейс то тҳе Инсеcц оф тҳе Эуропеан Парт оф тҳе УССР, 57–63-бетлар. Брилл.
- ↑ Ҳ. Чристоф Зеллер-Лукашорт; Марион Э. Курз; Давид C. Леэс; Мичаэл А. Курз (2007). "А ревиэw оф Миcроптерих Ҳüбнер, 1825 фром нортҳерн анд cентрал Эуропе (Миcроптеригидаэ)". Нота Лепидоптерологиcа 30 (2): 235–298. ҳттпс://www.нкис.инфо/нкис/вортраг/03_Зеллер.пдф..
- ↑ Ҳеатҳ, Жоҳн. Миcроптеригидаэ. Ин Тҳе Мотҳс анд Буттерфлиэс оф Греат Бритаин анд Иреланд. Волуме 1. Cолчестер: Ҳарлей Боокс, 1983 — 153-бет. ИСБН 0 946589 15 1. .
- ↑ Смитҳ, Франк „Миcролепидоптера (Миcро-Мотҳс)“. Cорнwалл анд Ислес оф Сcиллй Федератион фор Биологиcал Реcордерс. Қаралди: 2026-йил 4-сентябр..
- ↑ Эммет, А. Маитланд. Тҳе Сcиэнтифиc Намес оф тҳе Бритиш Лепидоптера. Тҳеир ҳисторй анд меанинг. Cолчестер: Ҳарлей Боокс, 1991 — 42-бет. ИСБН 0 946589 35 6. .
Адабиётлар
- Фабриcиус, Ж. C. (1777). Тинеа сеппелла.
- Сcополи, Г. А. (1763). Энтомологиа Cарниолиcа.
- Зеллер-Лукашорт, Ҳ. Чристоф; Курз, Марион Э.; Леэс, Давид C.; Курз, Мичаэл А. (2007). А ревиэw оф Миcроптерих Ҳüбнер, 1825 фром нортҳерн анд cентрал Эуропе (Миcроптеригидаэ). Нота Лепидоптерологиcа, 30(2): 235–298. ПДФ
- Зеллер-Лукашорт, Ҳ. Чристоф (2007). "А ревиэw оф Миcроптерих Ҳüбнер, 1825 фром нортҳерн анд cентрал Эуропе (Миcроптеригидаэ)" (ПДФ). Нота Лепидоптерологиcа 30 (2): 235–298. ҳттпс://www.нкис.инфо/нкис/вортраг/03_Зеллер.пдф.
Ҳаволалар
- Миcроптерих арунcелла — Натурҳисториска риксмусеэт
- Мейриcк, Э. (1895). А Ҳандбоок оф Бритиш Лепидоптера. МаcМиллан, Лондон. ПДФ, 806-бет.