Mordor
Ж. Р. Р. Толкиэннинг Ўрта Ер деб номланувчи хаёлий оламида Мордор Қора Лорд Сауроннинг салтанатидир. У Гондор ва улкан Андуин дарёсидан шарқда, Миркwооддан эса жанубда жойлашган эди. Мордор ҳудудида Ягона Узукни йўқ қилиш маркази бўлган Доом тоғи вулқони жойлашган. Мордор шимол, ғарб ва жанубдан учта тоғ тизмаси билан ўралган эди. Улар ўлкани ҳам бостириб киришдан ҳимоя қилар, ҳам Мордорда яшовчиларнинг қочиб кетишига йўл қўймас эди.
| Мордор | |
|---|---|
| Бошқа ном(лари) | Соялар ўлкаси, Қора ўлка, Зулмат ўлкаси |
| Биринчи намойиш | Узуклар ҳукмдори |
| Геограпҳй | Гондорнинг шарқи |
| Мавжуд даври | Биринчи аср – Учинчи аср |
| Маркази | Барад-дûр |
Шарҳловчилар Мордорнинг яратилишига Толкиэннинг Англия Мидландсидаги саноатлашган Блаcк Cоунтрй ҳудудида орттирган шахсий тажрибалари ва Биринчи жаҳон урушида Ғарбий фронт окопларида жанг қилган даврлари таъсир кўрсатганини қайд этишган. Толкиэн, шунингдек, қадимги инглиз достонларидан бири „Беоwулф“ даги махлуқ Гренделнинг ғайритабиий манзаралари тасвири билан ҳам яхши таниш эди. Бошқалар эса Толкиэн Мордорни алоҳида бир ёвузлик тимсоли ҳамда саноатлашиш оқибатида атроф-муҳитнинг таназзулга учраши кўринишида тасвирлаганини, буни шинамгина Шире ёки элфларнинг гўзал Лотҳлóриэн ўрмонига қарама-қарши қўйганини таъкидлашган.
Географияси
Умумий тавсиф
Мордор тахминан тўғри тўртбурчак шаклида бўлиб, унинг узунроқ томонлари шимол ва жанубда жойлашган эди. Учта томони тоғ тизмалари билан ҳимояланган эди: шимолда „Кул тоғлари“ ва ғарб ҳамда жанубда „Соя тоғлари“. Ушбу тизмаларнинг узунлиги мос равишда тахминан 498, 283 ва 501 мил (801, 455 ва 806 км) деб баҳоланади, бу эса Мордорга тахминан 140 000 квадрат мил (360 000 кв. км.) майдон беради[1].
Ғарбда Гондорнинг провинсияси бўлмиш энсиз Итҳилиэн ерлари ётарди[Т 1]; шимоли-ғарбда Ўлик ботқоқликлар ва Дагорлад, яъни Жанг майдони; шимолда Wилдерланд; шимоли-шарқ ва шарқда Рҳûн; жануби-шарқда Кҳанд; жанубда эса Ҳарад жойлашган эди. Ўлик ботқоқликлардан унча узоқ бўлмаган жойда, Эмйн Муил тепаликлари ёнида яна бир ғамгин ботқоқлик — Ниндалф ёки Wетwанг бор эди[Т 2] Нот фар фром тҳе Деад Маршес ис анотҳер дисмал сwамп, тҳе Ниндалф ор Wетwанг, бесиде тҳе Эмйн Муил ҳиллс.[2].
Қора Дарвоза
Шимоли-ғарбда Cиритҳ Горгор довони ёпиқ Удûн текислигига олиб борар эди. Саурон довон бўйлаб Мордорнинг Қора дарвозасини (Мораннон) қурдирди. Бу аввалги истеҳкомлар — тишлар миноралари — шарқда Cарчост, ғарбда Нарчостга қўшимча бўлди, бу қоровул миноралари Гондор томонидан ушбу кириш жойини кузатиб туриш учун қурилган эди. Удûннинг ички томонидан Мордорнинг ичкарисига ўтадиган йўл бошқа бир дарвоза — Исенмоутҳе томонидан қўриқланарди. Мораннондан ташқарида Дагорлад ёки Жанг текислиги ва Ўлик ботқоқликлар жойлашган эди[Т 2].
Соя тоғлари
„Соя девори“ Мордорни ғарб ва жануб томондан ҳимоя қилиб турган. Асосий довонни Гондор томонидан Минас Итҳил сифатида барпо этилган Минас Моргул шаҳри қўриқлаган. Дуртҳанг қалъаси шимолий Эпҳел Дúатҳда, Удûн тепалигида жойлашган эди. Юқорироқ ва қийинроқ довон — Cиритҳ Унгол, Моргул довонининг шимолроғида жойлашган эди. Унинг энг тепасини Гондор томонидан қурилган минора қўриқларди. Бу йўналиш улкан ўргимчак Шелобнинг уяси бўлган Тореч Унгол орқали ўтган[Т 3][Т 4].
Эпҳел Дúатҳнинг ичкарисида қуйи параллел тизма — Моргаи чўзилган бўлиб, уларни „ҳали ўлмаган, аммо сўнаётган ўлка“ бўлган тор водий ажратиб турарди. Бу ерда „пакана митти дарахтлар“, „қўпол, кулранг ўт ғужумлари“, „қуриган мохлар“, „чирмашиб кетган улкан тиканли буталар“ ва узун, санчилувчи тиканли бутазорлар бор эди[Т 5].
Манбалар
- ↑ Фонстад, Карен Wйнн. Тҳе Атлас оф Миддле-эартҳ. ҲарперCоллинс, 1992. ИСБН 978-0-261-10277-4.
- ↑ Wетwанг ис а плаcе ин Ёркшире; иц наме меанс "wет фиэлд", wҳич ис алсо тҳе меанинг оф Ниндалф ин тҳе элвиш лангуаге Синдарин. Wайне Г. Ҳаммонд анд Чристина Сcулл (эдс), Тҳе Лорд оф тҳе Рингс: А Реадер'с Cомпанион, п. 779
- ↑ Толкиэн 1954, боок 4, ч. 7 "Жоурней то тҳе Cросс-Роадс"
- ↑ 2,0 2,1 Толкиэн 1955, Мап оф Роҳан, Гондор, анд Мордор
- ↑ Толкиэн 1954, боок 4, ч. 9 "Шелоб'с Лаир"
- ↑ Толкиэн 1955, боок 6, ч. 1 "Тҳе Тоwер оф Cиритҳ Унгол"
- ↑ Толкиэн 1955, боок 6, ч. 2 "Тҳе Ланд оф Шадоw"
Адабиётлар
- МcНелис, Жамес „Мордор“, . Ж. Р. Р. Толкиэн Энcйcлопедиа Дроут, Мичаэл Д. C.: . Роутледге, 2006 — 434-бет. ИСБН 0-415-96942-5.