Muhammad ibn al-Mustakfiy
Абу ал-Ҳасан Муҳаммад ибн ал-Мустакфий (арабча: أبو الحسن محمد بن المستكفي) – Аббосийлар халифаси ал-Мустакфийнинг (ҳ. 944–946) ўғли. Отаси томонидан ворис этиб тайинланган. 946-йил бошларида Бувайҳийлар ҳокимиятни қўлга киритишидан олдин Бағдодда унинг номи туширилган бир нечта тангалар зарб қилинган[1].
| Муҳаммад ибн ал-Мустакфий | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Аббосийлар халифалиги вориси | |||||
| Эгалик | 945–946 | ||||
| Фарзандлари | Ҳасан | ||||
| |||||
| Сулола | Аббосийлар | ||||
| Отаси | Ал-Мустакфий | ||||
| Онаси | Умму Муҳаммад | ||||
| Дини | Аҳл ас-Сунна вал-Жамоа | ||||
Муҳаммад Мисрдаги Ихшидийлар саройига қочиб, у ердан Бувайҳийлар ва улар томонидан тайинланган халифа ал-Мутийга қарши яширин тарғибот ишларини бошлади. Бу ҳаракатлар давомида у асл шахсини яшириб, ўзини Маҳдий – исломий нажоткор сифатида танитди. Унинг тарғибот ишлари Ироқда, ҳатто Бағдоднинг ўзидаги суннийлар ва шиалар орасида ҳам ижобий қабул қилинган[1]. Бу тарғибот ҳаракатлари 967-йилда Бағдодни забт этган бувайҳий саркардаси Муизз ад-Давла вафотидан кейин янада кучайди. Унинг энг муҳим тарафдорларидан бири Бағдоддаги Бувайҳийлар қўмондони, турк зодагони Сüбüктегин ал-Ажамий эди. У Муҳаммадни шаҳарга таклиф қилди, уни ўз ҳимоясига олди ва унинг номидан тўнтариш уюштиришга тайёргарлик кўра бошлади. Бироқ Муҳаммаднинг асл шахси фош бўлгач, у ал-Мутийнинг қўлига топширилди[1]. Халифа уни оғир жазога ҳукм этмади, фақатгина унинг бурнини кесишни буюрди, бу эса Муҳаммадни тахт ворислигидан маҳрум қилиш мақсадида амалга оширилган эди[1]. Кейинчалик Муҳаммад унинг қўлидан қочиб қутулишга муваффақ бўлди, бироқ тахтни қўлга киритиш орзуси ҳеч қачон амалга ошмади[1].
Манбалар
Адабиётлар
- Буссе, Ҳериберт. Чалиф унд Гросскöниг - Диэ Буйиден им Ирак (945-1055) (Герман). Wüрзбург: Эргон Верлаг, 2004. ИСБН 3-89913-005-7.