Mushuk masjidi sahifasining manbasini koʻrish

{{Masjid
 |Oʻzbekcha nomi        = Mushuk masjidi
 |Asl nomi   = مسجد القطة
 |Tasvir             = El-Ksour Mosque DSCF5221.jpg
 |Tasvir imzosi     = 
 |Tasvir kengligi      = 
 |Mamlakat                  = Marokash
 |Hudud turi             = 
 |Hudud                  = 
 |Joylashuv nomi = shahar
 |Shahar = Marokash (shahar){{!}}Marokash
 |Koordinatalar ={{coord|31|37|40.3|N|7|59|22.9|W|type:landmark_region:MA|display=inline,title}}
 |Joylashuvi =
 |Manzil                   = 
  |lat_dir =N|lat_deg =|lat_min =|lat_sec =
  |lon_dir =E|lon_deg =|lon_min =|lon_sec = 
  |region     =   
  |CoordScale = 
 |Maqomi                  = 
 |Maktab yoʻnalishi          = sunniy
 |IDB                     = 
 |Mulkdor             = 
 |Masjid turi              = Jomeʼ-Masjid
 |Meʼmoriy uslub     = Marokash meʼmorchiligi
 |Loyiha muallifi           = 
 |Meʼmor              = 
 |Binokor               = 
 |Binokorlik tashabbuschisi = 
 |Homiylar          = 
 |Asosiy sana           = 12-asr
 |Qurila boshladi    = 
 |Qurilib bitkazildi = 
 |Imom                    = 
 |Holati               = amaldagi
 |Umumiy maydoni           = 
 |Oʻlchami                 = 
 |Bino maydoni       = 
 |Hajmi             = 
 |Gumbazlar soni      = 
 |Balandligi                  = 
 |Gumbaz balandligi           = 
 |Gumbaz yoʻgʻonligi          = 
 |Minoralar soni    = 
 |Minoralar balandligi         = 
 |Qurilish materiali                = 
 |Tarovih                 = +
 |Saharlik va iftor           = +
 |Kutubxona              = 
 |Madrasa                 = 
 |Sayt                    = 
 |Qoʻshimcha maʼlumotlar = <!--{{mosque-stub}} --> 
}}
'''Mushuk masjidi''' ({{Lang-ar|مسجد القطة|translit=masjid al-qiṭṭa}}; yoki {{Lang|ar|جامع القطة}})<ref name=":22">{{Cite book |last=Deverdun |first=Gaston |url=https://books.google.com/books?id=0-QvAAAAIAAJ&q=%22mosqu%C3%A9e+de+la+chatte%22 |title=Marrakech: Des origines à 1912 |publisher=Éditions Techniques Nord-Africaines |year=1959 |isbn= |location=Rabat |pages=326 |language=fr}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=مسجد القطة .. إحسان متواصل |url=https://www.maghress.com/attajdid/100499 |access-date=2023-02-26 |website=مغرس |language=ar |arxivsana=2023-02-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230226055341/https://www.maghress.com/attajdid/100499 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-08-09 |title=فيديو.. في اليوم العالمي للقطط : مسجد عتيق بحي المواسين يحمل اسم القطة |url=https://marrakech7.com/ikhbaria_38811/ |access-date=2023-02-26 |website=مراكش الاخبارية |language=ar}}</ref> [[Marokash]]ning [[Marokash (shahar)|Marokash]] shahridagi tarixiy [[masjid]]dir. Baʼzi ilmiy manbalarda u '''Mavloy al-Ksur masjidi''' yoki '''Mavlā al-Qṣūr masjidi''' sifatida ham tilga olinadi{{Efn|[[Abdulloh al-Gʻazvoniy]] zaviyasi bilan adashtirmang; u ham Mavloy al-Ksur nomi bilan tanilgan boʻlib, xuddi shu mahallaning gʻarbrogʻida joylashgan.}}<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Basset |first1=Henri |last2=Terrasse |first2=Henri |date=1927 |title=Sanctuaires et fortresses almohades: La tradition almohade à Marrakech |url=https://books.google.com/books?id=3flAAAAAYAAJ&q=%22LES+MINARETS+DE+BEN+SALIH+ET+DE+MOULAY+EL+KSOUR%22 |journal=Hespéris Tamuda |language=fr |volume=7 |issue=3 |pages=296–304}}</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Salmon |first=Xavier |title=Fès mérinide: Une capitale pour les arts, 1276-1465 |publisher=Lienart |year=2021 |isbn=9782359063356 |pages=113–114 |language=fr}}</ref><ref>{{Cite book |last=Cenival |first=Pierre de |url=https://books.google.com/books?id=UB4uSVt3ulUC |title=Historic Cities of the Islamic World |publisher=Brill |year=2007 |isbn=978-90-04-15388-2 |editor-last=Bosworth |editor-first=Clifford Edmund |pages=331 |language=en |chapter=Marrakesh}}</ref>. Masjid Ksur mahallasida joylashgan<ref name=":22" /> boʻlib, asosiy [[Bozor|suvq]] koʻchalaridan biri — Suk Laksur boʻylab, koʻchaning Bab Ftu hududidagi kirish qismiga yaqin, [[Jamo al-Fano]]ning biroz shimolida joylashgan<ref name=":0" />.

Masjidga 12-asrda [[Valiy|musulmon avliyo]]si yoki [[Tasavvuf|soʻfiy]]si hisoblangan [[Abu al-Abbos as-Sabtiy]]ning shogirdlaridan biri asos solgan. Masjid nomi uning asoschisining mushugi bir [[Vazir|vazir]]ning uyida paydo boʻlgan kalamush balosini yoʻq qilishga yollangan, degan anʼanaviy rivoyatdan kelib chiqqan. Bino 14-asrda [[Mariniylar davlati|Mariniy sultonligi]] davrida taʼmirlangan boʻlib, u shaharning shu davridan saqlanib qolgan kam sonli yodgorliklaridan biri sanaladi va kichik, ammo boy bezatilgan [[Minora|minora]]si bilan diqqatga sazovor.

== Tarix ==
{{Multiple image| total_width       = 400
| image1            = Marrakech Minaret depuis la rue animée - sap04 10l01821 p.jpg
| image2            = Marrakech Vue prise en contre-bas - sap04 10l01822 p.jpg
| footer            = 1924-yilda masjid va uning minorasi koʻrinishi
}}
Mahalliy rivoyatlarga koʻra, masjidni Mesʼud ismli mohir [[Oshlash|dabboq]] (terini oshlovchi usta) asos solgan boʻlib, u ham [[Abu al-Abbos as-Sabtiy]]ning (vaf. 1204; mahalliy aholi orasida Sidi Bel Abbos nomi bilan ham tanilgan va Marokash shahrining yetti avliyosidan biri) shogirdi boʻlgan<ref name=":22" /><ref name=":0" />. Ushbu rivoyatda aytilishicha, uyini kalamushlar bosib ketgan bir [[Vazir|vazir]] Mesʼudning mushugi bu baloni yoʻq qila oladi, degan gapni eshitib, undan yordam soʻragan. Mesʼud mushugini berishdan bosh tortgach, vazir mushukni oʻgʻirlab ketadi, ammo muammo yanada kuchayadi; oxir-oqibat vazir tavba qilib, Mesʼuddan kechirim soʻrab, uni moddiy jihatdan ham rozi qiladi<ref name=":0" />. Shundan soʻng dabboq ushbu masjidni bunyod etadi va masjid nomi hanuzgacha shu rivoyatdagi mushuk nomini yodga solib turadi<ref name=":22" /><ref name=":0" />.

Masjid [[Mariniylar davlati|Mariniylar]] davrida [[Vattosiylar davlati|Vattosiy]] vazir Abu Muhammad Abdulloh az-Zugunduriy<ref name=":22" /> ({{Lang-ar|أبو محمد عبد الله الزكندري|links=no}}) tomonidan taʼmirlangan; u [[Hijriy yil hisobi|hijriy]] 768-yilda (1366–1367-yilda milodiy) vafot etgan<ref name=":0" />. Uning aynan shu davrda kichik minorasi qurilgan. Henri Basset va [Henri Terrasse]] tadqiqotiga koʻra, uni qurish ishlari ham Marokashdagi zamondoshi boʻlgan [[Bin Solih masjidi]] (milodiy 1321-yil) minorasi bilan bir davrda yoki biroz keyin amalga oshirilgan boʻlishi kerak<ref name=":1" />{{Rp|page=296}}.

== Meʼmorchilik ==
[[File:El-Ksour Mosque DSCF5223.jpg|thumb|Minorani pastki qismidagi bezak detali]]
Masjid nisbatan kichik boʻlib, uning ibodat zali maydoni {{Convert|120|m2|sqft|abbr=on}}dan oshmaydi<ref name=":0" />. Uning asosiy meʼmoriy xususiyati — kichik gʻisht minorasi boʻlib, u Marokash shahrida Mariniylar davridan saqlanib qolgan kam sonli yodgorliklardan biridir<ref name=":1" /><ref name=":2" />. Minora zamondoshi Bin Solih masjidi minorasining deyarli aniq nusxasi, faqat kichikroq koʻlamdagisidir<ref name=":1" />. U Magʻrib mintaqasi minoralariga xos boʻlgan kubsimon shaklga ega boʻlib, asosiy gumbazi ustida kichikroq „[[fano]]“ yoki boshchiroq (burjcha) bilan yakunlanadi. Minorani yuqori qismi keyingi bir davrda qayta qurilgan<ref name=":1" /><ref name=":2" />.

Bin Solih minorasidagi kabi, burjning asosiy tanasining toʻrtta fasadining har biri gʻisht yuzasiga oʻyib ishlangan oʻzaro tutashuvchi ''[[sebka]]'' naqshlari (yaproqsimon rombli yoki „toʻr“ga oʻxshash naqsh) bilan deyarli toʻliq qoplangan{{Efn|Bugungi kunda masjid oldidagi koʻcha odatda bozorni soya qiluvchi tom bilan yopilgan bo‘lib, bu koʻchadan qaralganda minoraning yuqori qismini koʻrish imkonini cheklaydi.}}. Ushbu ''sebka'' zonasidan pastda, minoraning koʻchaga qaragan tomonida, yuqoriroqda joylashgan kichik deraza atrofida bezaklarning quyi qatlami joylashgan. Bu bezak kompozitsiyasi murakkabroq boʻlib, yana Bin Solih minorasining quyi fasadlaridagi oʻxshash kompozitsiyani eslatadi. Kichik deraza uchbargli shaklga ega boʻlib, uni atrofini oʻrab turgan [[Lambrekenli ravoq|lambrekin yoyi]] oʻrab turadi, bu esa oʻz navbatida kichik toʻrtburchakli ''[[Alfiz|alfiz]]'' ichiga olingan. Uning yuqorisida madh etuvchi bitik oʻyib yozilgan kichik [[Kufiy|kvadrat kufiy]] kompozitsiyasi joylashgan boʻlib, ikki tomondan sakkiz burchakli yulduzlar bilan bezatilgan. Deraza atrofidagi [[parrak]]larda avvalroq fayans bezaklar ham boʻlgan. Bularning atrofini va tepasini oʻrab turgan bezak esa ancha yirik kompozitsiyadan iborat boʻlib, u [[Multifoil kamar|koʻp bargli yoy]]dan tashkil topgan; yoyning shakli podkova-yoy boʻlib, u soddaroq yarim doira yoy ostiga joylashtirilgan, ularning orasida markazdan tashqariga tarqalayotgan ''sebka'' naqshi oʻtadi. Bu esa oʻz navbatida yana bir toʻrtburchak ''alfiz'' bilan oʻralgan boʻlib, uning parraklari yana bir ''sebka'' naqshi bilan toʻldirilgan<ref name=":2" />.

== Yana qarang ==
{{Stack|{{Portal|Marokash|Islom}}}}
* [[Marokashda Islom]]
* [[Marokashdagi masjidlar roʻyxati]]

== Izohlar ==
<references group="lower-alpha"/>
== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category-inline}}
{{mosque-stub}}

{{DEFAULTSORT:Mushuk masjidi}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Marokashdagi masjidlar]]
[[Turkum:12-asr masjidlari]]