Mussa bin Biyq
Mussa bin Biyq (arabcha: موسى بن بيق), boshqa nomlari Musa Al Big, Mossa Al Biyq, Mussa Ben Mbiki yoki Mussa Ibn Molik, Mozambik orolining hukmdori va ummonlik badavlat savdogar boʻlgan; 1544-yilda orolni portugallar egallab olgunga qadar[1][2].
Tarixi
Mozambikda islomning tarixi kamida oʻninchi asrga borib taqaladi. Manbalarda bu mintaqa musulmon sayyohlari va savdogarlari uchun maʼlum va tez-tez tashrif buyuriladigan hudud boʻlgani qayd etiladi[3][4]. Mussa bin Biyq shayx, yaʼni islomiy bilimlar borasida vakolatli shaxs sifatida eʼtirof etilgan[5]. Orolning nomi, keyinchalik esa butun Afrika davlati Mozambikning nomi uning nomidan kelib chiqqan[6][7]. Islom bilan birga bu yurtga sheʼriyat, tarix, tijorat bitimlari va boshqa adabiy janrlarda savodxonlik kirib kelgan[4]. XV asr oʻrtalariga kelib, qirgʻoq boʻylab doimiy va gullab‑yashnagan savdo va diniy sultonliklar barpo etilgan va ularning ayrimlari Zambezi boʻylab ichkariga kirib borgan[8].
Merosi
2000-yilda tashkil etilgan Mozambikning birinchi Islom universiteti uning nomi bilan ataladi[9].
Manbalar
- ↑ „إفريقيا | اتحاد علماء إفريقيا“. africanulama.org. 2019-yil 23-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 22-yanvar.
- ↑ SELLIER, Jean. Une histoire des langues et des peuples qui les parlent (fr). La Découverte, 2019-10-17. ISBN 978-2-348-05509-6.
- ↑ „The Experience of Islam in Mozambique“. 2018-yil 18-mayda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ 4,0 4,1 Bonate, Liazzat J. K. (April 12, 2016). "Islam and Literacy in Northern Mozambique: Historical Records on the Secular Uses of the Arabic Script". Islamic Africa 7 (1): 60–80. doi:10.1163/21540993-00701007. https://brill.com/view/journals/iafr/7/1/article-p60_5.xml.
- ↑ „10 Things You Didn't Know About Mozambique“ (2018-yil 7-may).
- ↑ „Mozambique Island | Everything to know | Discover Africa Safaris“.
- ↑ „موزمبيق.. الوجه الآخر - اتجاهات - مقالات - البيان“. www.albayan.ae (2018-yil 26-dekabr).
- ↑ von Sicard, S. (2008). "Islam in Mozambique: Some Historical and Cultural Perspectives". Journal of Muslim Minority Affairs 28 (3): 473–490. doi:10.1080/13602000802548201.
- ↑ Morier-Genoud, Eric. Towards Jihad?: Muslims and Politics in Postcolonial Mozambique. Oxford: Oxford University Press, 2024 — 40–41-bet. ISBN 9780197769348.