Мусса бин Бийқ (арабча: موسى بن بيق‎‎), бошқа номлари Муса Ал Биг, Мосса Ал Бийқ, Мусса Бен Мбики ёки Мусса Ибн Молик, Мозамбик оролининг ҳукмдори ва уммонлик бадавлат савдогар бўлган; 1544-йилда оролни португаллар эгаллаб олгунга қадар[1][2].

Тарихи

Мозамбикда исломнинг тарихи камида ўнинчи асрга бориб тақалади. Манбаларда бу минтақа мусулмон сайёҳлари ва савдогарлари учун маълум ва тез-тез ташриф буюриладиган ҳудуд бўлгани қайд этилади[3][4]. Мусса бин Бийқ шайх, яъни исломий билимлар борасида ваколатли шахс сифатида эътироф этилган[5]. Оролнинг номи, кейинчалик эса бутун Африка давлати Мозамбикнинг номи унинг номидан келиб чиққан[6][7]. Ислом билан бирга бу юртга шеърият, тарих, тижорат битимлари ва бошқа адабий жанрларда саводхонлик кириб келган[4]. ХВ аср ўрталарига келиб, қирғоқ бўйлаб доимий ва гуллаб‑яшнаган савдо ва диний султонликлар барпо этилган ва уларнинг айримлари Замбези бўйлаб ичкарига кириб борган[8].

Мероси

2000-йилда ташкил этилган Мозамбикнинг биринчи Ислом университети унинг номи билан аталади[9].

Манбалар

  1. ↑ „إفريقيا | اتحاد علماء إفريقيا“. африcанулама.орг. 2019-йил 23-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 22-январ.
  2. ↑ СЕЛЛИЭР, Жеан. Уне ҳистоире дес лангуэс эт дес пеуплес қуи лес парлент (фр). Ла Дécоуверте, 2019-10-17. ИСБН 978-2-348-05509-6. 
  3. ↑ „Тҳе Эхпериэнcе оф Ислам ин Мозамбиқуэ“. 2018-йил 18-майда асл нусхадан архивланган.
  4. ↑ 4,0 4,1 Бонате, Лиаззат Ж. К. (Април 12, 2016). "Ислам анд Литераcй ин Нортҳерн Мозамбиқуэ: Ҳисториcал Реcордс он тҳе Сеcулар Усес оф тҳе Арабиc Сcрипт". Исламиc Африcа 7 (1): 60–80. дои:10.1163/21540993-00701007. ҳттпс://брилл.cом/виэw/жоурналс/иафр/7/1/артиcле-п60_5.хмл. 
  5. ↑ „10 Тҳингс Ёу Дидн'т Кноw Абоут Мозамбиқуэ“ (2018-йил 7-май).
  6. ↑ „Мозамбиқуэ Исланд | Эверйтҳинг то кноw | Дисcовер Африcа Сафарис“.
  7. ↑ „موزمبيق.. الوجه الآخر - اتجاهات - مقالات - البيان“. www.албаян.аэ (2018-йил 26-декабр).
  8. ↑ вон Сиcард, С. (2008). "Ислам ин Мозамбиқуэ: Соме Ҳисториcал анд Cултурал Перспеcтивес". Жоурнал оф Муслим Миноритй Аффаирс 28 (3): 473–490. дои:10.1080/13602000802548201. 
  9. ↑ Мориэр-Геноуд, Эриc. Тоwардс Жиҳад?: Муслимс анд Политиcс ин Постcолониал Мозамбиқуэ. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 2024 — 40–41-бет. ИСБН 9780197769348.