Мйртус cоммунис, оддий мирта ёки ҳақиқий мирта, Мйртаcеаэ оиласига мансуб гулли ўсимликларнинг бир тури. Бу ўсимлик Европанинг жануби, Шимолий Африка, Ғарбий Осиё, Макаронезда ва Ҳиндистон ярим оролида ўсадиган доимий яшил бута ҳисобланади. У баъзан Корсика қалампири деб ҳам аталади[1].

Оддий мирта
Илмий таснифлаш
Ўсимликлар
Юксак ўсимликлар
Гулли ўсимликлар
Икки уруғпаллалилар
Росидс
Мйрталес
Мйртаcеаэ
Мйртус
М. cоммунис
Бинар номи
Мйртус cоммунис

Синонимлар
Лист
  • Мйртус аcута Милл.
  • Мйртус аcутифолиа (Л.) Сеннен & Теодоро
  • Мйртус ангустифолиа Раф. ном. иллег.
  • Мйртус аугустини Сеннен & Теодоро
  • Мйртус аурантиифолиа Гримwоод ном. иллег.
  • Мйртус баэтиcа (Л.) Милл.
  • Мйртус бауи Сеннен & Теодоро
  • Мйртус белгиcа (Л.) Милл.
  • Мйртус борбонис Сеннен
  • Мйртус бриқуэтии (Сеннен & Теодоро) Сеннен & Теодоро
  • Мйртус чристинаэ (Сеннен & Теодоро) Сеннен & Теодоро
  • Мйртус эусебии (Сеннен & Теодоро) Сеннен & Теодоро
  • Мйртус гервасии (Сеннен & Теодоро) Сеннен & Теодоро
  • Мйртус италиcа Милл.
  • Мйртус жосепҳи Сеннен & Теодоро
  • Мйртус ланcеолата Раф. ном. иллег.
  • Мйртус латифолиа Раф. ном. иллег.
  • Мйртус литторалис Салисб.
  • Мйртус маcропҳйлла Ж.Ст.-Ҳил.
  • Мйртус мажор Гарсаулт ном. инвал.
  • Мйртус медиа Ҳоффманнс.
  • Мйртус миcропҳйлла Ж.Ст.-Ҳил.
  • Мйртус минима Милл.
  • Мйртус минор Гарсаулт ном. инвал.
  • Мйртус мирифолиа Сеннен & Теодоро
  • Мйртус оэрстедеана О.Берг
  • Мйртус петри-лудовиcи (Сеннен & Теодоро) Сеннен & Теодоро
  • Мйртус родеси Сеннен & Теодоро
  • Мйртус романа (Л.) Ҳоффманнс.
  • Мйртус романифолиа Ж.Ст.-Ҳил.
  • Мйртус спарсифолиа О.Берг
  • Мйртус тҳеодори Сеннен
  • Мйртус венерис Бубани
  • Мйртус видалии (Сеннен & Теодоро) Сеннен & Теодоро

Мйртус cоммуниснинг шифобахш хусусиятлари туфайли милоддан аввалги 600-йилларда фойдаланилган. Ўсимлик қадимги даврларда рамзий ва маросимий аҳамиятга эга бўлиб, у шараф, адолат, фаровонлик, сахийлик, умид, севги ва бахтни ифодалаш учун ишлатилган. Юнон-рим мифологиясида худолар Афродита ва Деметер оддий мирта ва унинг гуллари билан боғланган. Библияда унинг тозалаш маросимларида қўлланиши айтилган. Сув йўллари бўйлаб гуллаб-яшнаган бута сифатида у тикланиш ва тикланиш рамзи сифатида ҳам кўрилган[2].

Уйғониш даврида Европада ўсимлик севги рамзи сифатида машҳур бўлган. Ундан тўй гулдастасининг бир қисми сифатида фойдаланишган.

Тавсиф

Ўсимлик доимий яшил бута ёки кичик дарахт шаклида ўсади, бўйи 5 метр (16 фт) гача етади[3]. Баргларининг узунлиги 2–5 cентиметр (1–2 ин) узун, хушбўй, таркибида эфир мойи бор[4].

Мйртус cоммунис, оддий мирта

Гуллари оқ ёки пушти рангга бўялган, бешта гулбаргли[4]. Меваси истеъмол қилиш мумкин бўлган резавор, пишганида кўк-қора рангга киради[4].

Бу ўсимликдан олинган эфир мойлари кўпайиш ва антикворумни сезувчи хусусиятларга эга бўлиб, озиқ-овқатдан заҳарланишга қарши ёрдам беради[5]. Мирто ликёрини тайёрлаш учун Мйртус cоммунис резаворлари спиртли ичимликларга солинади.


Бу тур[6] ва янада кичикроқ ўлчамли М. cоммунис субсп. тарентина[7] Қироллик боғдорчилик жамиятининг Боғдаги хизматлари учун мукофотини қўлга киритди[8]. Улар чидамли, аммо қуёшда ҳимояланган жойни афзал кўрадилар.

Яна қаранг

  • Аустромйртус дулcис (Мидген беррй)
  • Угни молинаэ (Чили гуава меваси)

Манбалар

  1. ↑ УСДА ГРИН Тахономй, қаралди: 13-август 2016-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  2. ↑ Wригҳт. „Тҳе Анcиэнт Оилс Cоллеcтион“ (подcаст). Эссентиал Оил Солутионс (27-октабр 2020-йил). Қаралди: 1-июн 2021-йил.
  3. ↑ Cретан Флора: Ан иллустратед гуиде то тҳе флора оф Cрете, қаралди: 13-август 2016-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Cретан Флора: Ан иллустратед гуиде то тҳе флора оф Cрете, қаралди: 13-август 2016-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  5. ↑ Мйсзка, Камила; Собиэсзcзаńска, Наталиа; Олежник, Анна; Мажчер, Маłгорзата; Сзwенгиэл, Артур; Wолко, Łукасз; Жузwа, Wожcиэч (2020-йил июн). „Студиэс он тҳе анти-пролиферативе анд анти-қуорум сенсинг потентиалс оф Мйртус cоммунис Л. эссентиал оил фор тҳе импровед миcробиал стабилитй оф салмон-басед продуcц“. ЛWТ. 127-жилд. 109380-бет. дои:10.1016/ж.лwт.2020.109380. {{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим: |дате= (ёрдам)
  6. ↑ „РҲС Плантфиндер - Мйртус cоммунис“. Қаралди: 10-апрел 2018-йил.
  7. ↑ „РҲС Плантфиндер - Мйртус cоммунис субсп. тарентина“. Қаралди: 10-апрел 2018-йил.
  8. ↑ „АГМ Планц - Орнаментал“. Роял Ҳортиcултурал Соcиэтй (2017-йил июл). Қаралди: 10-апрел 2018-йил.