Nicola Calipari

Ниcола Cалипари
	Файл:Калипари Н.wебп
Таваллуди	23-июн 1953-йил; Реггио Cалабриа, Италия
Вафоти	4-март 2005-йил; (51 ёшда); Бағдод аэропорти йўли, Бағдод Ироқ
Фуқаролиги	Италия
Қўшин турлари	СИСМИ
Унвони	Генерал-маёр (генерале ди дивисионе)
Жанг/уруш	Жулиана Сгренани қутқарилиши
Мукофотлари	Ҳарбий жасорат учун олтин медал
Болалари	2 та

Никола Cалипари (1953-йил 23-июн – 2005-йил 4-март) – Италиялик генерал-маёр ва СИСМИ ҳарбий разведкаси ходими эди. Cалипари 2005-йил Ироқда гаровдан озод этилган италиялик журналист Гиулиана Сгренани Бағдод халқаро аэропортига кузатиб бораётганда, америкалик аскарлар томонидан бехосдан отиб ўлдирилган.

1990-йилларда Cалипари Италияда Ндрангҳета ва бошқа жиноий ташкилотлар томонидан ўғирланган одамларни қутқариш ишларида фаол қатнашган. У ўз фаолиятининг асосий қисмини Италия полициясида ўтказиб, юқори лавозимга кўтарилган. Вафотидан икки йил аввал Италия ҳарбий хавфсизлик ва разведка хизматига (СИСМИ) ишга ўтган.

Cалипарининг ўлими Иккинчи жаҳон уруши тугаганидан бери АҚСҲ ва Италия ўртасидаги энг жиддий дипломатик можаролардан бирини келтириб чиқарган. Cалипари Ироқ ва Афғонистондаги ҳарбий ҳаракатлар давомида яраланган ёки ҳалок бўлган АҚСҲ ёки Европалик бўлган бешта генерал-офицерларидан бири ҳисобланади.

Шахсий ҳаёт

Cалипари 1953-йил 23-июнда Реггио Cалабриа шаҳрида туғилган. Cалипаридан кейин рафиқаси ва икки фарзандини қолган.

Карера

Гиулиана Сгренанинг қутқарилиши

Асосий мақола: Жулиана Сгренани қутқарилиши

Cалипари Андреа Cарпани билан бирга номаълум вазиятда Гиулиана Сгренани гаровга олганлардан қутқарган. Бағдод халқаро аэропортига қайтаётганларида, улар сафарида бўлган Тоёта Cоролла, Америка элчиси Жоҳн Негропонте конвойини ҳимоя қилиш учун тўсиқ ўрнатган америкалик аскарлар томонидан баҳсли вазиятда ўққа тутилган.

Гиулиана Сгренанинг таъкидлашича^[1], Cалипари уни ҳимоя қилиш мақсадида устига ўзини ташлаган ва кўп ўтмай чаккасидан ўқ тегиши оқибатида ҳалок бўлган. Кейинчалик коалиция ҳисоботида Cалипарини отган аскар Ню-Ёрк штати миллий гвардияси аъзоси, 3-пиёда дивизиясининг 69-пиёда полки 1-баталони аскари Марио Лозано эканлиги аниқланган.

Ўлим

Италиядаги муносабат

Cалипарининг вафоти юзасидан қайғу бутун миллатни бирлаштирган ва ўн минглаб италияликлар миллий қаҳрамонга айланган Cалипарига сўнгги ҳурмат бажо келтириш учун 2005-йил 8-март куни Римдаги Санта Мариа дегли Ангели э деи Мартири ибодатхонасида ўтказилган давлат дафн маросимига ташриф буюрдилар.

Унга 2005-йил 22-мартда Италия Республикаси Президенти Cарло Азеглио Cиампи томонидан вафотидан сўнг „Ҳарбий жасорат“ олтин медали топширилган^[2].

Видео

2007-йил 8-майда Италиянинг „Cанале 5“ телеканали отишма содир бўлган дастлабки лаҳзаларни акс эттирган видеони^[3] эфирга узатган. Ушбу видеода Cалипарининг автомобили чироқлари ёқиқ ҳолда кўринади (америкалик расмийлар эса автомобил чироқлари ўчирилган ҳолда ҳаракатланаётганини таъкидлашган), ҳамда автомобил АҚСҲ армияси машинасидан камида 50 метр узоқликда жойлашган. Бу эса Лозано автомобилга 50 метрдан ортиқ масофада туриб ўқ узганини англатади, бу эса Лозанонинг ўз кўрсатмаларига зид эди^[4].

Суд тергови

Италия прокуратураси Cалипарининг ўлими бўйича жиноий тергов доирасида Лозано билан суҳбатлашишга интилган^[5].

2005-йил 22-декабрда Рим магистратура хизматининг махсус прокурорлари Лозанони қасддан одам ўлдириш билан айблаш масаласини кўриб чиқаётганликларини маълум қилишган^[6].

2006-йил 18-январда прокурорлар Лозанони қотилликда айблашга қарор қилганлиги ҳақида хабар тарқалди. Прокурорларнинг таъкидлашича, улар Қўшма Штатларга йигирмадан ортиқ расмий сўров юборган бўлса-да, АҚШ Лозанонинг шахсини расман аниқлашдан бош тортган. Лозанонинг шахсини тасдиқлашгач, магистратура хизмати унинг манфаатларини ҳимоя қилиш учун адвокат тайинлади. Агар Лозано суд чақирувини қабул қилмаса ва судга келмаса, у сиртдан суд қилиниши мумкин эди^[7].

2007-йил 7-февралда судя Санте Спинаcи сиртдан суд жараёнини ўтказишга рухсат бергани ва суд муҳокамасининг 17-апрелда бошланиши ҳақида хабар берилган^[8].

2007-йил 25-октябрда Италия суди Ироқдаги коалиция кучлари фақат уларни юборган давлатнинг юрисдиксияси остида эканлигини аниқлаган ҳолда, Лозанога қўйилган айбловларни рад этган^[9].

Сиёсий оқибатлар

Cалипарининг ўлими Иккинчи жаҳон урушидан сўнг АҚШ ва Италия ўртасидаги энг жиддий дипломатик инқирозлардан бирини келтириб чиқарган^[10]. Бундай воқеаларга Сигонелла инқирози, 1998-йилдаги Cавалесе канат йўли ҳалокати, Гладио можароси ва 2003-йилда ислом уламоси Ҳассан Мустафа Осама Насрнинг ўғирланиши (Абу Умар иши) киради^[11].

Юқори даражада тақдирланган СИСМИ агенти Cалипари Италияда миллий қаҳрамонга айланган эди. Натижада, Италия ҳукуматига отишма бўйича прокуратура томонидан ўтказилаётган янги терговни очиқ қўллаб-қувватлаш учун кучли босим ўтказилган.

Италия Бош вазири Силвио Берлусcони 2005-йил 5-майда парламентда ҳукумат Cалипарининг ўлими бўйича давом этаётган суд терговини тўлиқ қўллаб-қувватлашга содиқ қолишини таъкидлади. Парламентнинг қуйи палатасидаги мухолифатнинг энг нуфузли етакчиларидан бири бўлган Пиэро Фассино, АҚСҲни тергов билан ҳамкорлик қилишни осонлаштиришга чақирган. У АҚШ армияси Лозанони судялар томонидан сўроқ қилиниши учун тақдим этиши кераклигини таъкидлади^[11].

Италия Яшиллар федерацияси раҳбари Алфонсо Пеcораро Сcанио эса, агар АҚСҲ Лозанонинг сўроқ қилинишига рухсат бериш орқали ушбу терговда ҳамкорлик қилмаса, у Халқаро адлия судида муҳокама ўтказилишини талаб қилишини билдирган^[11].

Манбалар

↑ Сгрена, Гиулиана „Мй трутҳ“. cнн.cом (2005-йил 6-март).
↑ ҳттп://www.полизиадистато.ит/пдс/примапагина/cадути_сервизио/медаглиа_cалипари.ҳтм^{[сайт ишламайди]}
↑ Видео ЁуТубеда
↑ „"Аббиамо ун cадуто ин азионе" Ил видео делла морте ди Cалипари – cронаcа – Репубблиcа.ит“. репубблиcа.ит.
↑ ҳттп://www.нйдаилйнеwс.cом/05-04-2005/неwс/сторй/306313п-262102c.ҳтмл^{[сайт ишламайди]}
↑ „Паге Нот Фоунд – Лос Ангелес Тимес“. 1996-йил 21-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 1-июн.
↑ „Ресоурcес“. cсс.этҳз.ч (2024-йил 12-март).
↑ „Неwс – Тҳе Сcоцман“. неwс.сcоцман.cом.
↑ [1]^{[сайт ишламайди]}
↑ „Арчивед cопй“. 2006-йил 13-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2006-йил 14-июн.
↑ ^11,0 ^11,1 ^11,2 „Wорлд неwс анд cоммент фром тҳе Гуардиан“. тҳе Гуардиан.

Ҳаволалар

[1] Сгрена, Гиулиана „Мй трутҳ“. cнн.cом (2005-йил 6-март).

[2] ҳттп://www.полизиадистато.ит/пдс/примапагина/cадути_сервизио/медаглиа_cалипари.ҳтм^{[сайт ишламайди]}

[3] Видео ЁуТубеда

[4] „"Аббиамо ун cадуто ин азионе" Ил видео делла морте ди Cалипари – cронаcа – Репубблиcа.ит“. репубблиcа.ит.

[5] ҳттп://www.нйдаилйнеwс.cом/05-04-2005/неwс/сторй/306313п-262102c.ҳтмл^{[сайт ишламайди]}

[6] „Паге Нот Фоунд – Лос Ангелес Тимес“. 1996-йил 21-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 1-июн.

[7] „Ресоурcес“. cсс.этҳз.ч (2024-йил 12-март).

[8] „Неwс – Тҳе Сcоцман“. неwс.сcоцман.cом.

[9] [1]^{[сайт ишламайди]}

[10] „Арчивед cопй“. 2006-йил 13-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2006-йил 14-июн.

[theguardian.com-11] 11,0 ^11,1 ^11,2 „Wорлд неwс анд cоммент фром тҳе Гуардиан“. тҳе Гуардиан.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]