Niels Bohr

Ниэлс Ҳенрик Давид Боҳр (7-октабр 1885 — Копенгаген – 18-ноябр 1962, Копенгаген) — даниялик яҳудий физик, ҳозирги замон физикаси асосчиларидан бири. Копенгагендаги Назарий физика институти (Нилс Бор институти) асосчиси (1920) ва раҳбари; дунёвий илмий мактаб ташкилотчиси; 1943—45 йилларда АҚШда ишлаган. Асоси атомнинг планетар моделидан, квант таассуротлардан ва Бор постулатиазм иборат бўлган атом назариясини яратган. Бор атомнинг Бор моделини ишлаб чиқди, унда у электронларнинг энергия даражалари дискрет эканлигини ва электронлар атом ядроси атрофида барқарор орбиталарда айланишини, лекин бир энергия даражасидан (ёки орбитадан) иккинчисига сакраши мумкинлигини таклиф қилди. Бор модели бошқа моделлар билан алмаштирилган бо'лса-да, унинг асосий тамойиллари ўз кучини сақлаб қолади. У бир-бирини тўлдирувчилик тамойилини ўйлаб топди: обʻектлар ўзини тўлқин ёки зарралар оқими каби қарама-қарши хусусиятлар нуқтаи назаридан алоҳида таҳлил қилиш мумкин. Бор тафаккурида ҳам фан, ҳам фалсафада бир-бирини тўлдириш тушунчаси ҳукмронлик қилди. Бор Копенгаген университетида Назарий физика институтига асос солди, ҳозир Ниэлс Бор институти сифатида танилган, у 1920-йилда очилган. Бор физиклар, жумладан Ханс Крамерс, Оскар билан ҳамкорлик қилган ва улар билан ҳамкорлик қилган. Клеин, Жорж де Ҳевесй ва Вернер Ҳеисенберг. У кашф қилинган Копенгагеннинг лотинча номидан кейин гафний деб номланган янги сирконийга о'хшаш элементнинг хусусиятларини башорат қилди. Кейинчалик боҳриум элементи унинг номи билан аталган. Металлар назарияси, атом ядроси ва ядро реаксиялари назариясига оид муҳим ишлар қилган. Табиий фанлар фалсафаси бўйича илмий ишлар муаллифи. Атом хавфига қарши курашнинг фаол иштирокчиси. Нобел мукофоти лауреати (1922).

Ниэлс Боҳр
Таваллуди	7-октябр 1885-йил Копенгаген, Дания
Вафоти	18-ноябр 1962-йил(1962-11-18) (77 ёшда) Копенгаген, Дания
Фуқаролиги	Дания