Nyut Gingrich
Нютон Лерой Гингрич (МcПҳерсон 1943-йил 17-июнда туғилган) - америкалик сиёсатчи ва ёзувчи. 1995-йилдан 1995-йилгача Қўшма Штатлар Вакиллар палатасининг 50-спикери бўлиб ишлаган. Республикачилар партиясининг а'зоси. 1979-йилдан 1999-йилда исте'фога чиққунга қадар Шимолий Атланта ҳамда унга яқин ҳудудларга хизмат кўрсатган. Жоржия 6-конгресс округида АҚШ вакили бўлган. 2012-йилда Гингрич Республикачилар партиясидан АҚШ президентлигига номзод бўлиш учун муваффақияцизликка учради.
1970-йилларда Ғарбий Жоржия университетида тарих ва география профессори бўлган. Гингрич 1978-йил ноябр ойида АҚШ Конгресси Вакиллар палатасига сайловда ғалаба қозонди. Грузиянинг 6-конгресс округи тарихидаги биринчи республикачи бўлди. 1989-йилдан 1995-йилгача уйдаги озчилик қамчи сифатида ишлаган[1][2]. "Америка билан шартнома"нинг ҳаммуаллифи ва архитектори Гингрич 1994-йилги Конгресс сайловларида Республикачилар ғалабасининг асосий етакчиси бўлган. 1995-йилда "Тиме" уни "Йил одами" деб э'тироф этди. "Палатадаги тўрт ўн йиллик демократик кўпчиликка барҳам беришдаги роли" учун[3].
Ёшлиги

Гингрич 1943-йил 17-июнда Пенсилвания штатининг Харрисбург шаҳридаги Ҳаррисбург касалхонасида Нютон Лерой Макферсон сифатида туғилган. Унинг онаси Кетлин "Кит" (ники Даугҳертй; 1925–2003) ва биологик отаси Нютон Сеарлес МcФерсон (1923–1970)[4]. 1942-йил сентабрда, у 16 ва Макферсон 19 ёшида турмушга чиқди. Никоҳ бир неча кун ичида бузилди[5][6][7]. У инглиз, немис, шотланд ва шотланд-ирланд миллатига мансуб[8][9].
1946-йилда онаси Роберт Гингричга (1925–1996) турмушга чиқди. Роберт Гингрич Корея ва Ветнамда гастролларда хизмат қилган мансаб армияси зобити эди. 1956-йилда оила Эвропага кўчиб ўтди ва бир муддат Франсиянинг Орлеан шаҳрида ва Германиянинг Штутгарт шаҳарларида яшади[10].
Палата спикери

Палата Гингричнинг шартноманинг барча ўнта масалаларини сессиянинг дастлабки 100 кунида овозга қўйиш ҳақидаги ва'дасини бажарди. Президент Клинтон буни "Америка шартномаси" деб атади[11].
Америка Қўшма Штатларининг 104-Конгресси томонидан таклиф қилинган. Қонунчилик Конгресс вакиллари учун муддатларни чеклаш, солиқларни камайтириш, фаровонликни ислоҳ қилиш ва мувозанатли бюджетга тузатишлар киритиш, шунингдек, Вакиллар палатасининг молиясини мустақил текшириш ва муҳим бўлмаган хизматларни бекор қилишни ўз ичига олади..Гингричнинг Вакиллар палатаси спикери сифатидаги дастлабки икки йилидан сўнг, республикачилар кўпчилик 1996-йилги сайловда қайта сайланди, бу 68 йил ичида биринчи марта республикачилар ва бир вақтнинг ўзида биринчи марта Демократик президент қайта сайланишда ғалаба қозонди[12].
Федерал бюджетни мувозанатлаш

Америка билан 1994-йилги шартноманинг асосий жиҳати мувозанатли федерал бюджет ва'даси эди. Ҳукумат ёпилгандан сўнг, Гингрич ва бошқа республикачилар раҳбарлари Конгресс 1996-йилда мувозанатли бюджет лойиҳасини ишлаб чиқа олмаслигини тан олдилар. Бунинг ўрнига, улар Оқ уй томонидан ма'қулланган ба'зи бир кичик қисқартиришларни тасдиқлашни ва кейинги сайлов мавсумини кутишни афзал кўрдилар[13].
Ҳукуматнинг ёпилиши

Гингрич ва келаётган республикачи кўпчиликнинг ҳукумат харажатлари тезлигини пасайтириш ҳақидаги ва'даси президентнинг Медиcаре, та'лим, атроф- муҳит ва соғлиқни сақлаш бўйича кун тартибига зид бўлиб, федерал ҳукуматнинг жами 28 кунлик икки марта вақтинча ёпилишига олиб келди[14].
Ахлоқий айбловлар ва танбеҳлар

Демократлар томонидан Гингричга спикерлик даврида саксон тўртта ахлоқий айблов қўйилган. Охир-оқибат, биттасидан ташқари барчаси бекор қилинди. Сиёсий мақсадларда ишлайдиган коллеж курси учун солиқдан озод мақомига да'во қилиш[15]. 1997-йил 21-январда Палата Гингричга расман танбеҳ берди[16][17][18]. Бу биринчи марта Спикер ахлоқ қоидаларини бузгани учун интизомий жазога тортилди[18][19].
Вазиятга келсак, Гингрич 1997-йил январ ойида шундай деди: "Мен ўз номимдан қўмитага тақдим этилаётган ма'лумотларни синчковлик билан йўналтириш ёки кўриб чиқиш учун этарлича куч сарфламадим. Менинг номимдан ва менинг имзом билан қўмитага нотўғри, тўлиқ бўлмаган ва ишончсиз ма’лумотлар берилди, лекин мен қўмитани чалғитмоқчи эмас эдим. . . . Мен одамларнинг ўз ҳукуматига бўлган ишончини заифлаштириши мумкин бўлган можарони халқ уйига туширдим”[20].

Манбалар
- ↑ Патриcк, Жоҳн Ж.. Тҳе Охфорд Гуиде то тҳе Унитед Статес Говернмент. Охфорд Университй Пресс, УСА, Жулй 4, 2001 — 264-бет. ИСБН 9780195142730.
- ↑ „Биограпҳиcал Диреcторй оф тҳе Унитед Статес Cонгресс: Гингрич, Неwтон Лерой“. биогуиде.cонгресс.гов/. 2011-йил 28-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 20-апрел.
- ↑ „Гингрич'с Патҳ Фром 'Фламеоут' То Д.C. Энтрепренеур“. НПР (2011-йил 8-декабр). 2016-йил 17-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 16-феврал.
- ↑ „Неwт Гингрич Паренц анд Грандпаренц“. 1989.Републиcан-Cандидатес.орг. 2016-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 12-март.
- ↑ Роурке, Марй. „Катҳлеэн Гингрич, 77; Мотҳер оф Ҳоусе Спеакер Маде Неwс“. Лос Ангелес Тимес (2003-йил 25-сентябр). 2012-йил 9-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 15-май.
- ↑ „Тҳе Лонг Марч оф Неwт Гингрич“. Фронтлине. ПБС (1996-йил 16-январ). 2007-йил 12-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 14-март.
- ↑ „Биограпҳй оф Неwтон Гингрич“. Биограпҳиcал Диреcторй оф тҳе Унитед Статес Cонгресс (2007). 2011-йил 28-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 18-январ.
- ↑ „Иммигратион Дивидес Републиcан Опинион“. Cонтра Cоста Тимес (1997-йил 24-ноябр). 2012-йил 14-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 18-июн.
- ↑ Боэри, Давид. „Неwт Гингрич Арривес Ин Н.Ҳ., Ин Сеарч Оф Элепҳанц“. WБУР-ФМ (2011-йил 18-март). 2020-йил 30-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 28-июн.
- ↑ „А Неwт Чронологй“. ПБС.орг. 2012-йил 7-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 27-май.
- ↑ „АСНЕ—Лунчеон аддресс бй Пресидент Билл Cлинтон“. Асне.орг (2000-йил 13-апрел). 2011-йил 25-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 12-май.
- ↑ Гингрич, Неwт. „И'ве алwайс суппортед ан 'Алл тҳе Абове' энергй полиcй“. Wалл Стреэт Жоурнал (2011-йил 3-феврал). 2015-йил 17-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 8-феврал.
- ↑ Cонноллй, Cеcи. Гингрич cонcедес ҳе cан'т форcе баланcед будгет ин 1996. Ст. Петерсбург Тимес (1996-йил 25-январ).
- ↑ Фрам, Алан. „Cлинтон ветоэс борроwинг билл—говернмент шутдоwн неарс ас рҳеториc cонтинуэс то роил“. Тҳе Сеаттле Тимес. Ассоcиатед Пресс (1995-йил 13-ноябр). 2011-йил 23-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 3-март.
- ↑ Андерсон, Cурт. „Этҳиcс cоммиттеэ дропс ласт оф 84 чаргес агаинст Гингрич“. Тҳе Wашингтон Пост. Ассоcиатед Пресс (1998-йил 11-октябр). 2000-йил 17-августда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Ин тҳе Маттер оф Репресентативе Неwт Гингрич (Репорт 105-1)“. Ҳоусе Селеcт Cоммиттеэ он Этҳиcс (1997-йил 17-январ). 2012-йил 8-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 8-феврал.
- ↑ Жоҳн Э. Янг; Ҳелен Деwар. „Этҳиcс Панел Суппорц Реприманд оф Гингрич“. Тҳе Wашингтон Пост (1997-йил 18-январ). 2012-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 8-феврал.
- ↑ 18,0 18,1 Янг, Жоҳн Э.. „Ҳоусе Репримандс, Пенализес Спеакер“. Тҳе Wашингтон Пост (1997-йил 22-январ), с. А1. 2010-йил 25-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-сентябр.
- ↑ Cлймер, Адам. „Ҳоусе, ин а 395–28 воте, репримандс Гингрич“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1997-йил 22-январ), с. 1. 2012-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-январ.
- ↑ Cлймер, Адам. „Панел Cонcлудес Гингрич Виолатед Рулес он Этҳиcс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1996-йил 22-декабр). 2012-йил 12-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 3-январ.