Олександра Вячеславивна Матвийчук (украинча: Олександра В’ячеславівна Матвійчук; 1983-йил 8-октябрда туғилган) — украиналик ҳуқуқшунос ва Киевдаги фуқаролик жамияти етакчиси. Фуқаролик эркинликларини ҳимоя қилиш маркази нотижорат ташкилотига раҳбар ва ватани ҳамда ЙХҲТ минтақасида демократик ислоҳотлар тарафдори[1]. 2022-йил октябр ойидан буён Инсон ҳуқуқлари бўйича халқаро федерация (ФИДҲ) вице-президенти.

Олександра Матвийчук
Таваллуди 1983-йил 8-октябр (1983-10-08) (43 ёш)
Фуқаролиги Ukraina bayrogʻi Украина
Таълими Киев университети
Касби ҳуқуқшунос

Таълими

Олександра Матвийчук Тарас Шевченко номидаги Киев Миллий университетига ўқишга кирган, ўқишни 2007-йилда тугатиб, магистратура даражасини олган. 2017-йилда Станфорд университетининг Украина ривожланаётган етакчилар дастурида иштирок этган биринчи аёл[2] [3].

Фаолияти

Фуқаролик эркинликларини ҳимоя қилиш маркази нотижорат ташкилоти ташкил этилгач, яъни 2007-йилда иш бошлаган[4].

2012-йилда Матвийчук Украина миллий парламенти (Олий Рада) Инсон ҳуқуқлари бўйича комиссари ҳузуридаги Маслаҳат кенгаши аъзоси бўлган[5][6].

2013-йил 30-ноябрда Киевдаги Мустақиллик майдонида ўтказилган тинч намойишлар зўравонлик билан бостирилганидан сўнг, Евромайдон СОС [ук]ни фуқаролик ташаббуси билан мувофиқлаштирган. Евромайдон СОСнинг мақсади Киев ва Украинанинг бошқа шаҳарларида Евромайдон қурбонларига ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш, шунингдек, намойишчиларни ҳимоя қилиш учун маълумотларни тўплаш ва таҳлил қилиш ҳамда вазиятга бетараф баҳо бериш эди[7]. Ўшандан бери Матвийчук виждон маҳкумларини озод қилиш учун кўплаб халқаро сафарбарлик кампанияларини ўтказган, #летмйпеоплего кампанияси ва Россияда, ишғол қилинган Қрим ва Донбассда ноқонуний қамоққа олинганларни озод қилиш учун #СавеОлегСенцов глобал аксияси шулар жумласидандир[8]. БМТнинг турли органларига, Европа Кенгашига, Европа Иттифоқига, ЙХҲТга бир қатор ҳисоботлар ва Гаагадаги Халқаро жиноий судга бир қанча тақдимномалар муаллифи[9][10].

2021-йил 4-июн куни Матвийчук Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Қийноқларга қарши қўмитасига[11] номзод қилиб кўрсатилган ва БМТ шартнома органига Украинадан номзод бўлган илк аёл сифатида тарихга кирган[12] Можароларда аёлларга нисбатан зўравонликни чеклаш учун платформада амалий ҳаракатлар олиб борган.

Қадр-қиммат инқилобидан 2022-йилгача Донбассдаги уруш пайтидаги уруш жиноятларини ҳужжатлаштиришга эътибор қаратган. 2014-йилда АҚШ вице-президенти Жо Байден билан учрашиб, урушни тугатишга ёрдам бериш учун кўпроқ қурол қўллаб-қувватлашни ёқлаган[13].

2022-йилда Россиянинг Украинага бостириб кирганидан сўнг, Матвийчук бир қатор халқаро оммавий ахборот воситаларида Украина фуқаролик жамиятини, хусусан, ички қочқинлар билан боғлиқ масалалар, уруш жиноятлари, шунингдек, инсон ҳуқуқлари билан боғлиқ бошқа масалаларда вакил сифатида чиқиш қилган. Фореигн Полиcй нашрига кўра, уруш жиноятлари ва инсон ҳуқуқларининг бузилишини кўп сонли муаммолар туфайли тергов қилиш учун махсус „гибрид суд“ яратиш тарафдори бўлган[14]. Матвийчук Владимир Путин ва рус аскарларини Россиянинг Украинага бостириб кириши бўйича махсус трибуналда кўриб чиқишга чақириб, бу „Россия қўшинлари содир этаётган инсон ҳуқуқларининг шафқацизлиги“ га совуқ таъсир кўрсатиши мумкинлигини айтган[15].

Манбалар

  1. ↑ „Олександра Матвийчук – Украине“. Cоалитион фор тҳе Интернатионал Cриминал Cоурт. Қаралди: 2021-йил 17-август.
  2. ↑ „Украиниан Эмергинг Леадерс Cоҳорт 2017-18“ (эн). фси.станфорд.эду. Қаралди: 2021-йил 17-август.
  3. ↑ „Олександра Матвиичук | CивилМПлус“ (фр-ФР) (2018-йил 27-апрел). Қаралди: 2021-йил 17-август.
  4. ↑ Тодоров. „Меэт Олександра Матвиичук фром Украине“ (эн-УК). Фриэдрич Науманн Фоундатион (2022-йил 14-феврал). 2022-йил 10-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 7-октябр.
  5. ↑ „Про створення консультативної ради“ (ук). Офіційний вебпортал парламенту України. Қаралди: 2021-йил 17-август.
  6. ↑ „Wомен Пурсуэ а Демоcратиc Футуре фор Украине“ (эн-УС). Натионал Эндоwмент фор Демоcраcй (2022-йил 7-март). Қаралди: 2022-йил 13-июн.
  7. ↑ „Євромайдан СОС“ (ук). маиданмусеум.орг. Қаралди: 2021-йил 17-август.
  8. ↑ „Олександра Матвиичук“. религиоусфреэдом.ин.уа. 2022-йил 7-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-август.
  9. ↑ „Олександра Матвиичук“ (эн-УС). Скопже Ёутҳ Суммит. 2022-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-август.
  10. ↑ „Олександра Матвиичук | CивилМПлус“ (фр-ФР) (2018-йил 27-апрел). Қаралди: 2021-йил 17-август.
  11. ↑ „18тҳ Меэтинг оф Статес партиэс - Элеcтионс 2021“. www.оҳчр.орг. Қаралди: 2021-йил 17-август.
  12. ↑ „Оголошення про результати добору кандидата для висунення на обрання членом комітету ООН проти катувань“ (ру). минжуст.гов.уа (2021-йил 4-июн). 2021-йил 9-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 1-апрел.
  13. ↑ „Аcтивист wҳо мет Биден ин 2014 сайс 'Путин wар cримес cоулд ҳаве беэн стоппед'“ (эн). Тҳе Индепендент (2022-йил 29-март). Қаралди: 2022-йил 13-июн.
  14. ↑ Маcкиннон. „Украине'с 'Нуремберг Момент' Амид Флоод оф Аллегед Руссиан Wар Cримес“ (эн-УС). Фореигн Полиcй. Қаралди: 2022-йил 13-июн.
  15. ↑ Ранкин, Женнифер. „Украиниан Нобел пеаcе лауреате cаллс фор спеcиал трибунал то трй Путин“ (эн-ГБ). Тҳе Гуардиан (2023-йил 27-феврал). Қаралди: 2023-йил 27-феврал.