Ziyosfera

Pashtuna Durroniy

Паштуна Дурроний (1997-йилда туғилган) — афғон феминисти, жамият фаоли ва таълим ходими. Афғонистондаги биринчи рақамли мактаб тармоғи — ЛЕАРН Афгҳанистан ташкилотининг асосчиси. Тармоқ афғон болалари ва аёлларига, айниқса қизлар таълими ҳамда аёллар ҳуқуқларига эътибор қаратган ҳолда таълим беришга бағишланган[1][2].

Паштуна Дурроний
Таваллуди 1997 (ёши 28–29)
Покистон
Мукофотлари ББC 100 Wомен
Веб-сайти паштанадуррани.cом

Ёшлиги ва таълими

Паштуна Дурроний 1997-йилда Кветта яқинидаги қочқинлар лагерида (Покистон) туғилган[2][3]. Қочқин сифатида улғайган оиласи таълимни жуда қадрлаган ва „Оч юриш мумкин, аммо таълим олмаслик мумкин эмас“ деган шиорни қабул қилган[4].

2001-йилда отаси, қабила етакчиси, қочқинлар лагерида қизлар мактабини ташкил этган; у ерда онаси ва холаси дарс берган. Бу ташаббус маданий ва ташкилий тўсиқларга қарамай маҳаллий қизларга таълим олиш имконини яратган ва Паштуна Дурронийда таълимга умрбоқий садоқатни шакллантирган[4].

2016-йилда ўрта мактабни тугатгач, Афғонистонга кўчиб ўтган[4]. 21 ёшида отаси вафот этгач, оиладаги раҳбарликни ўз зиммасига олган ва қабиласи томонидан хон этиб сайланган; бу вазифани укаси вояга етгунига қадар бажарган[5][6].

ЛЕАРН Афгҳанистаннинг ташкил этилиши

2018-йилда Паштуна Дурроний ЛЕАРН Афгҳанистан номли нодавлат ташкилотни асос солган. Ушбу ташкилот афғон болалари ва аёлларига рақамли платформалар орқали таълим беради[2][4].

2021-йилда Толибон Афғонистонда ҳокимиятни эгаллаган пайтда, ЛЕАРН Афгҳанистан жанубий Афғонистонда 18 та рақамли мактабни фаолият юритган, 10 000 дан ортиқ ўқувчини ўқитган ва 80 дан ортиқ ўқитувчини рақамли саводхонлик бўйича тайёрлаган[5][7].

Ташкилот, шунингдек, қизлар саломатлигига устувор аҳамият беради ва 700 нафар қизни ҳайз гигиенаси бошқаруви бўйича ўқитган.

2021-йил август ойида Кобул қулагач, Паштуна Дурроний яширинишга мажбур бўлган[4]. ЛЕАРН Афгҳанистан ҳокимият алмашувидан бир ой ўтмай, яширин тарзда фаолиятини қайта бошлаган[4].

Толибон қайта ҳокимиятга келгач, ЛЕАРН Афгҳанистан беш вилоятда ерости мактабларига ўтган ва катта хавфларга қарамай ҳар куни юзлаб қизларга таълим беришда давом этган[2][8]. 2024-йилга келиб, ушбу тармоқ олти вилоятга кенгайган; Қандаҳор, Ҳилманд, Дайкунди, Самангон, Ҳирот ва Бомиён вилоятларида яширин мактаблар орқали жами 650 дан ортиқ ўқувчи таълим олган[9].

Толибон ҳокимиятни эгаллаган пайтда Паштуна Дурроний Афғонистон Америка университетида сиёсацҳунослик йўналишида таҳсил олаётган эди[1]. 2021-йил октабр ойида мажбуран сургун қилинган ва Америка Қўшма Штатларига кўчиб ўтган[10].

2021-йил ноябр ойида Wеллеслей коллежида меҳмон тадқиқотчи бўлган ва инсонпарварлик ёрдамини тақсимлашни яхшилаш ҳамда молиявий коррупсияни камайтириш масалаларига эътибор қаратган[1]. 2023-йилда унинг лавозими халқаро резидент олим даражасига ўзгарган ва афғон аёллари ҳамда қизларини таълим ва она саломатлиги ташаббуслари орқали қўллаб-қувватлаш ишларини давом эттирган[2][8].

Фаоллиги

Паштуна Дурронийнинг фаоллиги қочқинликдаги болалиги ва таълим соҳасидаги тажрибасидан далолатдир. Таълимнинг тизимли тўсиқларни бартараф этиш ва жамиятларни кучайтиришдаги ўзгартирувчи кучини таъкидлайди. Сургунга мажбур бўлганига қарамай, хориждан афғон қизлари таълимини ҳимоя қилишни давом эттиради ва тез-тез ББC, CНН ҳамда ПБС каби платформаларда фикр билдиради[2][7].

Академик ва касбий фаолияти

Паштуна Дурроний Wеллеслей аёллар марказларида халқаро резидент олим бўлиб, аёллар таълими ва она саломатлигига эътибор қаратади. Шунингдек, Ҳарвард университетида магистратура босқичида таҳсил олмоқда[2][8].

Мукофот ва ютуқлари

Хотиралар китоби

„Ласт то Эат, Ласт то Леарн“ (2022, Кенсингтон) — Паштуна Дурронийнинг қочқиндан фаолга айланиш йўли ҳамда ЛЕАРН Афгҳанистан билан олиб борган ишлари ҳақида ҳикоя қилади.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Идасзак, Жош „Ин Эхиле, бут Ундаунтед“. Wеллеслей Магазине (спринг 2022). Қаралди: 2023-йил 20-сентябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 „Паштана'с Диарй“ (эн-УС). ЛЕАРН. Қаралди: 2023-йил 20-сентябр.
  3. ↑ „Мй Организатион Эмпоwерс Гирлс Тҳроугҳ Эдуcатион — Бй Руннинг Ундергроунд Счоолс ин Афгҳанистан“ (эн). Глобал Cитизен (2023-йил 7-феврал). Қаралди: 2023-йил 20-сентябр.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Кумар, Ручи „Тҳе Афгҳан wоман руннинг cоверт счоолс ундер тҳе Талибан'с носе“ (эн). Тҳе Натионал (2023-йил 9-март). Қаралди: 2023-йил 20-сентябр.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 „Тҳис Афгҳан Аcтивист Ис Фигҳтинг фор Гирлс' Эдуcатион Деспите Ливинг ин Эхиле“ (эн). Глобал Cитизен (2023-йил 7-июн). Қаралди: 2023-йил 20-сентябр.
  6. ↑ Саппенфиэлд, Марк. „Ше флед тҳе Талибан, бут леадс эффорц то ҳелп эдуcате Афгҳан гирлс“. Чристиан Сcиэнcе Монитор (2024-йил 15-феврал). Қаралди: 2024-йил 6-декабр.
  7. ↑ 7,0 7,1 „ЛАСТ ТО ЭАТ, ЛАСТ ТО ЛЕАРН“ (эн). Киркус Ревиэwс (2023-йил 3-март). Қаралди: 2023-йил 20-сентябр.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 „Паштана Дуррани Wебсите“.
  9. ↑ „ЛЕАРН Афгҳан Wебсите“.
  10. ↑ Абé, Ниcола. „Афгҳанистан унд Билдунг: »Эс ист унwüрдиг, дасс диэсе Мäдчен wеинен мüссен, дамит диэ Wелт ҳинсиэҳт«“ (де). Дер Спиэгел (2022-йил 28-март). Қаралди: 2023-йил 20-сентябр.
  11. ↑ „WCW Паштана Дуррани“.
  12. ↑ „ТСНФ 2021 Wиннерс“.
  13. ↑ „ББC 100 Wомен 2021“.
  14. ↑ „2022 Суммит“ (эн-УС). Ёунг Аcтивисц Суммит (2022-йил 12-сентябр). 2022-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 20-сентябр.
  15. ↑ „CЕУ Намес Афгҳан Wомен анд Гирлс Wиннерс оф CЕУ Опен Соcиэтй Призе“. CЕУ (2023-йил 23-июн).
  16. ↑ „Cентер анноунcес 2023 Муҳаммад Али Ҳуманитариан Аwард реcипиэнц“. алиcентер.орг.
  17. ↑ „Тҳе Wомен Эcономиc Форум Лаунчес Неw Ёрк Чаптер анд Cелебратес Wомен оф Ачиэвемент ат Фирст Аwардс Эвент“. фох59.cом (2024-йил 12-март).[сайт ишламайди]
  18. ↑ „Даугҳтерс оф Греатнесс: Паштана Дуррани“. алиcентер.орг. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Pashtuna_Durroniy" dan olindi