Peruda korrupsiya
Транспаренcй Интернатионал ташкилотининг 2021-йилги коррупсияни идрок этиш индексида Перу 0 дан („жуда коррупсиялашган“) 100 („жуда тоза“) гача бўлган шкала бўйича 36 балл олди. Баллар бўйича тартибланганда, Перу индексдаги 180 мамлакат орасида 105-ўринни эгаллади. Индексда 1-ўринни эгаллаган давлат энг ҳалол давлат секторига эга деб ҳисобланади[1][2].
Тарихи
Фухимори ҳукумати
Перунинг энг кўзга кўринган сиёсий коррупсия можароси Перунинг собиқ президенти Алберто Фухимори иши ҳисобланади. Фухимори 10 йиллик президентлик даврида (1990—2000) қотилликларга буюртма берганлик, давлат маблағларини ўғирлаш, ҳокимиятни суиистеъмол қилиш ва коррупсияда айбланган. 2006-йилда Фухимори 600 миллион долларлик давлат активлари билан Японияга қочиб кетди. Собиқ Президент жами 30 йилдан ортиқ қамоқ жазосига ҳукм қилинган[3].
Ҳукмронлиги даврида Фухимори ўзининг маслаҳатчиси Владимиро Монтесиносдан фойдаланган. Бу ҳукуматнинг ҳалоллик имиджини сақлаб қолишга ёрдам берди[4]. Монтесинос Миллий разведка хизмати (СИН) раҳбари бўлиб ишлаган, у ерда сиёсатчилар, судялар ва оммавий ахборот воситаларига мунтазам равишда пора берган[5]. Жон МакМиллан ва Пабло Зоидо томонидан ўтказилган Монтесинос коррупсиясининг эмпирик таҳлили Монтесиноснинг СИН назорациз бюджетининг 75% дан кўпроғини 1600 дан ортиқ шахсга пора бериш учун қандай ишлатганлигини тасвирлайди[6]. Макмиллан ва Зоидонинг ҳисоб-китобларига кўра турли конгрессменлар, судялар ва оммавий ахборот воситалари раҳбарларига ҳар ойда 3,5 миллион доллардан кўпроқ пул тўланган[7]. Энг кенг тарқалган поралар телевидениэ каналлари эгаларига тўланган, бу Фухимори маъмуриятига ОАВни назорат қилиш ва Перуликларга сиёсий таъсир кўрсатиш имконини берган[8].
Яқин тарих
Охирги жанжаллардан сўнг Педро Кучински 2018-йил 21-мартда овозларни сотиб олиш билан боғлиқ иддаолар акс этган видеолар эълон қилинганидан сўнг президентликдан истеъфога чиқди ва Вазирлар Кенгашига ўз истеъфосини тақдим этди[9][10]. Одебречт можароси ва бошқа можаролар натижасида 2018-йилда Перунинг барча тирик собиқ президенти ё қамоққа ташланган ёки коррупсия бўйича тергов марказида бўлган[11].
Порахўрлик
Перуда фаолият юритувчи компаниялардан тартибсиз тўловлар ва пора талаб қилинади ва давлат шартномалари кўпинча яхши алоқадор компанияларга берилади. Кўпгина компаниялар Перунинг кенг қамровли бюрократияси натижасида осонлаштирилган тўловларга бўлган талабни бошдан кечирмоқда[12].
Манбалар
- ↑ „Тҳе АБCс оф тҳе CПИ: Ҳоw тҳе Cорруптион Перcептионс Индех ис cалcулатед“ (эн). Транспаренcй.орг. Қаралди: 2022-йил 16-июл.
- ↑ „Cорруптион Перcептионс Индех 2021: Перу“ (эн). Транспаренcй.орг. Қаралди: 2022-йил 16-июл.
- ↑ „Фреэдом ин тҳе Wорлд- Перу“. Фреэдом Ҳоусе. 2019-йил 22-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 6-феврал.
- ↑ МcМиллан, Жоҳн, анд Пабло Зоидо (2004). Ҳоw то Субверт Демоcраcй: Монтесинос ин Перу. Жоурнал оф Эcономиc Перспеcтивес 18.4 (2004): 70
- ↑ МcМиллан, Жоҳн, анд Пабло Зоидо (2004). Ҳоw то Субверт Демоcраcй: Монтесинос ин Перу. Жоурнал оф Эcономиc Перспеcтивес 18.4 (2004): 70
- ↑ МcМиллан, Жоҳн, анд Пабло Зоидо (2004). Ҳоw то Субверт Демоcраcй: Монтесинос ин Перу. Жоурнал оф Эcономиc Перспеcтивес 18.4 (2004): 73
- ↑ МcМиллан, Жоҳн, анд Пабло Зоидо (2004). Ҳоw то Субверт Демоcраcй: Монтесинос ин Перу. Жоурнал оф Эcономиc Перспеcтивес 18.4 (2004): 82
- ↑ МcМиллан, Жоҳн, анд Пабло Зоидо (2004). Ҳоw то Субверт Демоcраcй: Монтесинос ин Перу. Жоурнал оф Эcономиc Перспеcтивес 18.4 (2004): 70
- ↑ „ППК ренунcиó а ла пресиденcиа дел Перú трас 'кеиковидеос' | ЛаРепублиcа.пе“ (эс). Ла Репúблиcа (2018-йил 21-март). Қаралди: 2018-йил 21-март.
- ↑ „ППК ренунcиó а ла пресиденcиа дел Перú“ (эс). Гестиóн (2018-йил 21-март). Қаралди: 2018-йил 21-март.
- ↑ „ЛатАм ин Фоcус: Wҳй Перу'с Политиcал Эстаблишмент Ис Сcаред | АС/CОА“ (эн). Cоунcил оф тҳе Америcас. Қаралди: 2018-йил 12-октябр.
- ↑ "Перу Cорруптион Профиле". Бусинесс Анти-Cорруптион Портал. Ретриэвед 14 Жулй 2015.
Ҳаволалар
- Коррупсияга қарши бизнес порталидан Перу коррупсия профили