Ziyosfera

Piro Milkani

Пиро Кристақ Милкани (1939-йил 9-декабр — 2025-йил 24-май) — албан кино режиссёри. У энг машҳур албан филмларидан иккитаси — Шаҳар аёли ва унинг давомини суратга олгани билан танилган[1]. Унинг албан киносидаги фаолияти уни барча даврларнинг энг буюк режиссёрларидан бири сифатида танилишига сабаб бўлган[2].

Пиро Милкани

Милкани 2008-йилда
Таваллуди
Пиро Кристақ Милкани

1939-йил 9-декабр (1939-12-09) (86 ёш)
Корçа, Албания
Вафоти 24-май 2025-йил(2025-05-24)
(85 ёшда)
Тирана, Албания
Таълими Прагадаги Санъат академияси
Касби Кино режиссёр, ссенарий муаллифи, кинооператор, филм продюсери
Фаолият йиллари 1960–2025
Машҳур ишлари Шаҳар аёли
Турмуш ўртоғи Маргарита Кристидҳи
Болалари Эно Милкани
Отаси Кристақ Милкани
Онаси Магалина Кита
Мукофотлари Халқ артисти

Ёшлиги ва фаолияти

Милкани 1939-йил 9-декабрда Корçа шаҳрида Кристақ Милкани ва Магалина Китанинг оиласида туғилган. Ўрта таълимни тугатгач, Прагадаги Санъат академиясида олий таълим олди[3]. У кинематография йўналишини тамомлади[4].

Милканининг кино соҳасидаги профессионал фаолияти бир неча ўн йилликларни қамраб олган бўлиб, шу даврда у 20 дан ортиқ бадиий ва ҳужжатли филмга режиссёрлик қилган[5]. Унинг энг машҳур асарлари қаторига Wҳен тҳе Дай Даwнед (1971), Шаҳар аёли[6] (1976), Фаcе то Фаcе (1979)[7], Тҳе Милитант (1984)[8] ва Тҳе Cолорс оф Аге (1990)[9] киради.

Режиссёрликдан ташқари, Милкани албан киносига ссенарий муаллифи, кинооператор ва филм продюсери сифатида ҳам катта ҳисса қўшган. Бу унинг мамлакат кино тарихидаги энг нуфузли санъаткорлардан бири сифатидаги мавқеини мустаҳкамлаган. 2005-йилда Милкани Чехияда Шнайдер хонимнинг қайғуси филмини суратга олишни бошлади[10]. Бу филм албан ва чех киноси актёрлари иштирокидаги қўшма лойиҳа бўлган[11]. Унда Ник Хҳелилаж, Анна Геислеровá ва Арта Доброши каби таниқли актёрлар рол ижро этган. Филмда италян ва албан киносининг икки таниқли вакили — Мичеле Плаcидо[12] ва Виолета Мануши ҳам иштирок этган. Милкани бундан аввал Мануши билан ўзининг машҳур албан филми Шаҳар аёлида ҳамкорлик қилган[13].

Оилавий фожиа

Милканининг акаси Миҳаллақ Милкани Албанияда таниқли ҳарбий-денгиз зобити ва профессор бўлган. 1957-йилда, 22 ёшида, у Албанияни тарк этиб, ўша пайтда Совет Иттифоқи таркибида бўлган Санкт-Петербург ва Ригадаги нуфузли ҳарбий-денгиз академияларида таҳсил олган. Албанияга қайтгач, Албания ҳарбий-денгиз кучларида, жумладан, Сазан ороли яқинидаги сувости кемаларида хизмат қилган. Кейинчалик у қарийб ўн йил давомида Влорëдаги Ҳарбий-денгиз академиясида дарс берган[14].

2024-йил 29-мартда Миҳаллақ Ворсестер, Массачусецда (АҚШ) автомобил тўхташ жойида турган вақтида юк машинаси уриб кетиши оқибатида вафот этди[15]. У 88 ёшда эди. Ҳодиса юк машинаси орқага ҳаракатланаётган пайтда содир бўлган. Унинг вафотидан сўнг Пиро Милкани акасини „ҳаётимдаги энг яхши дўстим“ деб атаган[16].

Унинг кенжа укаси Васкë Милкани 1973-йилда 32 ёшида вафот этган[17].

Шахсий ҳаёти ва вафоти

Милкани таниқли албан пианиночиси ва педагог Маргарита Кристидҳига уйланган[18]. У меҳр билан „Беби“ ёки „Беби Кристидҳи“ деб аталган[19]. Эр-хотин ёшлигида танишган ва умрининг охиригача бирга яшаб, Албаниядаги энг таниқли санъаткор оилалардан бирини ташкил этган. Кристидҳи Тирана Санъат академиясида фортепиано профессори бўлиб ишлаган ва мамлакат мумтоз мусиқа соҳасида катта ҳурматга эга бўлган[20].

Уларнинг Эно Милкани исмли ўғли бўлган[21]. У отасининг изидан бориб, кино режиссёри бўлган. Ота ва ўғил кейинчалик касбий жиҳатдан ҳамкорлик қилган, хусусан, 2008-йилда суратга олинган Шнайдер хонимнинг қайғуси филмида бирга ишлаган. Филм Пиро Милканининг Прагада талаба бўлган давридаги шахсий тажрибаларига асосланган[22].

Милкани оиласи жамоат ҳаётидаги фаоллиги билан ҳам танилган. 2019-йилда эр-хотин Тиранадаги Катта боғда набиралари номидан дарахт экиш орқали рамзий экологик ҳаракатда иштирок этган[23].

Милкани 2025-йил 24-майда Тиранада 85 ёшида вафот этди[24][25].

Мукофотлари

Албания киносига қўшган улкан ҳиссаси учун Пиро Милкани фахрий унвон — „Халқ артисти“ (Артист и Популлит) унвони билан тақдирланган. Бу Албания давлатининг санъат соҳасидаги юксак хизматлар учун берадиган энг юқори мукофотларидан биридир[26].

Манбалар

  1. ↑ ре, Киностудио Шқипëриа э. Албаниан филм (сқ). 8 Нëнтори, 1977. 
  2. ↑ Элсиэ, Роберт. Ҳисториcал Диcтионарй оф Албаниа (эн). Роwман & Литтлефиэлд, 2010. ИСБН 978-0-8108-6188-6. 
  3. ↑ Интернатионал Диреcторй оф Cинематограпҳерс, Сет анд Cостуме Десигнерс ин Филм (эн). Саур, 1986. ИСБН 978-3-598-21436-3. 
  4. ↑ Сараcино, Вито. А Cентурй оф тҳе Медиа ин Италиан-Албаниан Cултурал Релатионшипс (эн). Спрингер Натуре, 2024-11-23. ИСБН 978-3-031-75515-6. 
  5. ↑ „Документар пëр Кадаренë. Продҳуар нга Пирро Милкани дҳе Топ Чаннел, шфақет нë Гжирокастëр“ (эн-УС). топ-чаннел.тв. Қаралди: 2025-йил 25-май.
  6. ↑ Ҳохҳа, Абаз. Филми артистик шқиптар, 1957–1984: филмографи (сқ). Штëпиа Ботуэсе, 1987. 
  7. ↑ „Баллë Пëр Баллë – АҚСҲФ“ (сқ-АЛ). Қаралди: 2025-йил 25-май.
  8. ↑ „Милитанти – АҚСҲФ“ (сқ). Қаралди: 2025-йил 25-май.
  9. ↑ „Нгжйрат э мошëс – АҚСҲФ“ (сқ). Қаралди: 2025-йил 25-май.
  10. ↑ „“Триштими и Зонжëс Шнаждер”/ Милкани: Ҳисториа име, э кëркова пас 30 витеш т’и трегож се и кам дедикуар филмин, нук э гжета“ (сқ). Қаралди: 2025-йил 25-май.
  11. ↑ „Фигурë эмблематике қë ла гжурмë тë пашлешме нë артин дҳе културëн шқиптаре, куш иште Пиро Милкани?!“ (эн-УС). топ-чаннел.тв. Қаралди: 2025-йил 25-май.
  12. ↑ „Кужтимет э Регжисорит Пиро Милкани пëр 'Гженералин э Уштрисë сë Вдекур'! Интервиста э дҳëнë пëр 'Эсенcë' нë Репорт Тв - Шқиптаржа.cом“ (сқ). Қаралди: 2025-йил 25-май.
  13. ↑ „Прапаскенат э “Зонжëс нга қйтети”, псе згжодҳа Виолета Манушин“ (сқ). www.панорама.cом.ал (2025-йил 24-май). Қаралди: 2025-йил 25-май.
  14. ↑ „Ҳумб жетëн трагжикишт нë СҲБА, офиcери и маринëс Миҳаллақ Милкани!“. дритаре.нет. Қаралди: 2025-йил 25-май.
  15. ↑ „У пëрплас нга камиони, ҳумб жетëн нë СҲБА, Миҳаллақ Милкани, вëллаи и регжисорит тë нжоҳур – Венди“. www.оранеwс.тв. Қаралди: 2025-йил 25-май.
  16. ↑ „Миҳаллақ Милкани Обитуарй – Wорcестер Телеграм & Газетте“ (эн). телеграм.cом (2024-йил 2-апрел). Қаралди: 2025-йил 25-май.
  17. ↑ „ФамилйСеарч.орг“. анcесторс.фамилйсеарч.орг. Қаралди: 2025-йил 25-май.
  18. ↑ „МАРГАРИТА КРИСТИДҲИ, ИКОНË Э ПИАНИЗМИТ СҲҚИПТАР“ (сқ). Пеизазҳе тë фжалëс (2022-йил 6-сентябр). Қаралди: 2025-йил 25-май.
  19. ↑ „Беби Кристидҳи мбуш 80 вжеç“ (сқ). Пешку па ужë (2017-йил 7-сентябр). Қаралди: 2025-йил 25-май.
  20. ↑ „Си фестоҳеж Вити и Ри нë Клубин э Лидҳжес нë комунизëм, ме ‘Рум’ кубанез, э балеринëн русе қë, маҳнисте саллëн! Дëшмиа э рраллë“ (сқ). шқиптаржа.cом. Қаралди: 2025-йил 25-май.
  21. ↑ „Продуcенти Эно Милкани збулон 5 пëрзгжедҳжет э тиж филмике дҳе пëрсе тë гжитҳë дуҳет т’и шоҳин“. www.топалбаниарадио.cом. Қаралди: 2025-йил 25-май.
  22. ↑ „Регжисори Эно Милкани, нжë баба и куждесшëм“. сот.cом.ал (2013-йил 3-июн). Қаралди: 2025-йил 25-май.
  23. ↑ „Пирро Милкани дҳе башкëшортжа э тиж дҳурожнë пемë“ (сқ). Қаралди: 2025-йил 25-май.
  24. ↑ „Албаниан cинематограпҳй ин моурнинг, тҳе проминент диреcтор Пиро Милкани пассес аwай“. вохнеwс.ал, 24 Май 2025. Ретриэвед 25 Май 2025.
  25. ↑ „Реноwнед Албаниан диреcтор Пиро Милкани диэс“. КОҲА.нет (2025-йил 24-май). Қаралди: 2025-йил 25-май.
  26. ↑ „Филммакер Пиро Милкани реcеивес “Албаниан Филм Амбассадор” аwард – Тирана Тимес“ (эн-УС) (2019-йил 5-июл). Қаралди: 2025-йил 25-май.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Piro_Milkani" dan olindi