Ziyosfera

Pratibha Patil

Пратибҳа Девисингҳ Патил[1] (1934-йил 19-декабрда туғилган) — ҳинд сиёсатчиси ва ҳуқуқшуноси. 2007-йил 25-июлдан 2012-йил июлигача Ҳиндистоннинг 12-президенти лавозимида ишлаган. Шунингдек, Ҳиндистоннинг биринчи аёл президенти. У Ҳиндистон Миллий Конгресси аъзоси. Аввал 2004-йилдан 2007-йилгача Ражастан губернатори лавозимида ишлаган.

Пратибҳа Патил

Ҳиндистоннинг 12-президенти
Ҳиндистон Президенти
Мансаб даври
2007-йил 25-июл – 2012-йил 25-июл
Ҳукумат бошлиғи Манмоҳан Сингҳ
Ўтмишдоши А. П. Ж. Абдул Калам
Вориси Пранаб Мукҳержеэ
Ражастон губернатори
Мансаб даври
2004-йил 8-ноябр – 2007-йил 23-июн
Ўтмишдоши Мадан Лал Кҳурана
Вориси Акҳлақур Раҳман Кидwаи
Лок Сабҳа палата қўмита раиси
Мансаб даври
1991-йил 21-июн – 1996-йил 16-май
Ўтмишдоши М. М. Жаcоб
Вориси Нажма Ҳептулла
Шахсий маълумотлари
Таваллуди 1934-йил 19-декабр
Бомбей, Ҳиндистон
Фуқаролиги Ҳиндистон
Турмуш ўртоғи Девисингҳ Рамсингҳ Шекҳаwат

Ёшлиги

Пратибҳа Девисингҳ Патил — Нараян Рао Патилнинг қизи[2]. У 1934-йил 19-декабрда Ҳиндистоннинг Махараштра штати, Жалгаон шаҳри, Раж Индиан тумани, Надгаон қишлоғида туғилган. Пратибҳа дастлаб РР Видялая, Жалгаон шаҳрида таҳсил олган ва кейинчалик Жалгаон шаҳридаги Моолжи Жетҳа коллежида (ўша пайтда Поона университетида) сиёсий фанлар ва иқтисод бўйича магистр даражасига, сўнгра Бомбайдаги Ҳукумат юридик коллежида ҳуқуқ бакалавриатига сазовор бўлган. Кейин Патил Жалгаон туман судида адвокатлик фаолиятини бошлади, шу билан бирга ҳинд аёллари дуч келадиган шароитларни яхшилаш каби ижтимоий масалалар билан ҳам қизиқди[3].

Патил 1965-йил 7-июлда Девисингҳ Рамсинг Шехаватга турмушга чиқди. Эр-хотиннинг Жёти Ратҳоре исмли қизи ва сиёсатчи Раосаҳеб Шехават исмли ўғли бор[2][4].

Сиёсий карера

1962-йилда 27 ёшида, у Жалгаон сайлов округи бўйича Махараштра қонунчилик ассамблеясига сайланган[5]. Шундан сўнг у 1967—1985-йилларда Муктаинагар (собиқ Эдлабод) сайлов округида кетма-кет тўрт марта ғалаба қозонди, 1985—1990-йилларда Ражя Сабҳада парламент аъзоси бўлди. 1991-йилги Сабҳа сайловларида у Амравати сайлов округидан парламент аъзоси этиб сайланган[3]. Кейинги ўн йил ичида сиёсатдан нафақага чиқди[6].

Патил Махараштра Қонунчилик Ассамблеясидаги фаолияти давомида турли Вазирлар Маҳкамаси лавозимларини эгаллаган ва у Ражя Сабҳа ва Лок Сабҳада ҳам расмий лавозимларни эгаллаган. Бундан ташқари, у бир неча йиллар давомида Махараштра-Прадеш конгресси қўмитаси президенти бўлган, шунингдек, шаҳар кооператив банклари ва кредит жамиятлари миллий федерацияси директори ва Миллий кооператив бошқарув кенгаши аъзоси лавозимларида ишлаган[2].

2004-йил 8-ноябрда у Ражастаннинг 17-губернатори[7] этиб тайинланди, бу лавозимни эгаллаган биринчи аёл[8].

Президентлик (2007—2012)

Сайлов

Патил 2007-йилнинг 14-июнида Бирлашган Прогрессив Алянс (УПА) номзоди сифатида эълон қилинди. Алянснинг чап қанот партиялари собиқ ички ишлар вазири Шивраж Патил ёки Каран Сингх номзодлари маъқулланмаганидан кейин у муросага эришувчи номзод сифатида пайдо бўлди[8]. Патил ўнлаб йиллар давомида ИНC ва Неру-Гандининг оиласига содиқ бўлган ва бу ИНC раҳбари Сониа Ганди томонидан унинг номзоди маъқулланган бўлган. Аммо Патил у „номига штамп президенти“ бўлиш нияти йўқлигини айтди[6][9].

Патил УПА аъзоси сифатида сайланган 2005-йилнинг июн ойда Вишрам Патил қотиллиги ишида акаси Г.Н.Патилни ҳимоя қилганликда айбланган. Вишрам Патил Жалгаон округи конгресс қўмитаси президенти лавозимига сайловда Г.Н.Патилни қийинчилик билан мағлуб этган ва ўша йилнинг сентябр ойида ўлдирилган. Охир-оқибат Вишрам Патилнинг беваси Г.Н.Патилни жиноятга алоқадорликда айблади ва Пратибҳа Патил жиноий терговга таъсир қилганини ва президентнинг дахлсизлиги фаоллашгунга қадар бу масалани кўриб чиқиш кераклигини даъво қилди[10]. Унинг айбловлари 2009-йилда судлар томонидан рад этилган[11], аммо 2015-йилда Г.Н.Патилга нисбатан айблов эълон қилинган. Ҳозир Пратибҳа Патилнинг иштироки ҳақида ҳеч қандай маълумот берилмаган[12].

Президентлик роли асосан асосий лавозим бўлганлиги сабабли, номзодни танлаш кўпинча турли сиёсий партиялар ўртасида танланади ва номзод рақибсиз кейинги босқичга ўтади[13]. Оддий воқеалардан фарқли ўлароқ, Патил сайловда қийинчиликка дуч келди. ББC вазиятни „Мамлакатнинг тобора партизан сиёсатининг сўнгги қурбони“ деб таърифлади ва бу раҳбариятнинг кескин инқирози эканлигини таъкидлайди". У „Ҳукмрон партия ва мухолифат ўртасидаги ғайриоддий келишмовчиликка айланди“[14]. Унинг рақиби амалдаги вице-президент ва Бҳаратия Жаната партияси (БЖП) фахрийси Бҳаирон Сингх Шекҳаwат эди. Шехаwат мустақил номзод сифатида чиқди ва БЖП бошчилигидаги Миллий Демократик Алянс[15] (НДА) томонидан қўллаб-қувватланди. Аммо НДАнинг бир қисми бўлган Шив Сена партияси уни марати миллатига мансублиги сабаблигина қўллаб-қувватлади[16].

Патилнинг президент бўлишига қарши бўлганлар унинг харизма, тажриба ва қобилиятга эга эмаслигини даъво қилишди. Улар, шунингдек, унинг юқори даражадаги сиёсатдан узоқда ўтказган вақтини таъкидладилар ва унинг ғайритабиий нарсаларга ишонишини[6][14][17] асос қилиб кўрсатишди. Яна бири Амравати парламенти аъзоси бўлганида, у МПЛАДС фондидан 3,6 миллион рупийни эри томонидан бошқариладиган фирмага йўналтирганини даъво қилди. Бу депутатларга қариндошлари томонидан бошқариладиган ташкилотга маблағ ажратишни тақиқловчи Ҳукумат қоидаларини бузиш эди[18]. Парламент ишлари вазири Патилнинг ҳар қандай қонунбузарликларини рад этди ва маблағлар МПЛАДС остида Ҳиндистон назоратчиси ва бош аудитори томонидан ишлатилишини таъкидлади[19].

Патил 2007-йил 19-июлда бўлиб ўтган сайловда ғалаба қозонди. У овозларнинг қарийб учдан икки қисмини[20] қўлга киритди ва 2007-йил 25-июлда Ҳиндистоннинг 12-президенти, биринчи аёл президенти, сифатида қасамёд қилди[21][22].

Иш жараёнида

Президент Патил Мустақиллик куни арафасида ҳиндларга мурожаат қилмоқда. 2007-йил

Патилнинг Ҳиндистон Президенти сифатидаги муддати турли баҳс-мунозараларга сабаб бўлди ва кўпчилик унинг даврини камчиликлар даври деб ҳисоблайди[23]. У 35 та аризачининг ўлим жазосини умрбод жазога алмаштирди, бу рекорддир. Бироқ Президент девони буни ҳимоя қилиб, Президент ички ишлар вазирлигининг тавсияларини ўрганиб чиқиб, аризачиларга афв этишини айтди деган[24][25].

Патил чет эл сафарларига кўпроқ пул сарфлагани ва аввалги президентларга қараганда кўпроқ чет элга сафар қилгани билан таъкидланади[26]. Баъзан у оиласининг 11 аъзоси ҳамроҳлигида, 2012-йил май ойигача 22 мамлакатни қамраб олган саёҳатларга чиққан. Ушбу саёҳатлар 205 миллион рупий (2,05 миллиард рупий) га тушган. Ташқи ишлар вазирлиги бу хусусида оила аъзоларини олиб кетиш „ғайритабиий ҳолат эмас“лигини айтган[27].

Президент девони беш йиллик муддатга эга[14] ва Патил 2012-йил июл ойида бу лавозимни тарк этди[28].

Патил Пуне шаҳридаги 24,000 м2 ерга пенсионерлар учун турар жой қурган. Анъанага кўра, нафақага чиққан президент ёки Деҳлидаги ҳукумат турар жойида истиқомат қилади ёки ўз ҳудудидаги қароргоҳига қайтади. Президентлик муддати тугагандан сўнг унинг ҳукумат пулидан қариялар уйи қуриш учун фойдаланиши мисли кўрилмаган эди[29]. Унинг нафақага чиққанидан кейин пайдо бўлган бошқа баҳс-мунозаралар орасида унинг расмий давлат автомобили ва шахсий автомобилини бошқариш учун ёқилғи тўловини талаб қилиш истаги бор эди, гарчи қоидалар бу ёки/ёки вазият эканлигини аниқ белгилаб қўйганига қарамай. Шунингдек, у ўзининг расмий вазифасида унга берилган кўплаб совғаларни эгаллаб олди ва кейинчалик уларни қайтаришга мажбур бўлди[30].

Президент Патил ва унинг эри қиролича ва шаҳзода Филипп билан Виндзор қасрида. 2009-йил

Бизнес манфаатлари

Патил Амравати, Жалгаон, Пуне ва Мумбайда мактаблар ва коллежлар занжирини бошқарадиган Видя Бҳарати Шикшан Прасарак Мандал таълим институтини яратди. Шунингдек, у Ню Деҳли, Мумбай ва Пуне шаҳарларида ишлайдиган аёллар учун ётоқхоналарни бошқарадиган Шрам Садҳана Труст -ни ташкил этди. Жалгаон туманидаги қишлоқ ўқувчилари учун муҳандислик коллежи қурдирди[31]. У, шунингдек, Муктаинагардаги Сант Муктабаи Саҳакари Сакҳар Каркҳана номи билан танилган шакар кооператив заводига ҳам асос солган[32].

Бундан ташқари, Патил кооператив Пратибҳа Маҳила Саҳакари банкига асос солди. У 2003-йил феврал ойида лицензияси Ҳиндистон захира банки томонидан бекор қилингандан сўнг савдони тўхтатди. Бошқа камчиликлар қаторида, банк унинг қариндошларига банкнинг устав капиталидан ортиқ ноқонуний кредитлар берган. Шунингдек, у шакар заводига ҳеч қачон қайтарилмайдиган кредит берган. Банк бу кредитлардан воз кечган. Банкнинг ҳукумат тугатувчиси П.Д.Нигам шундай деди: „Бизнинг аудитимиз давомида таъсисчи раисининг қариндошлари (Пратибҳа Патил) беғараз кредит берилганлар орасида бўлганлиги ва баъзи ноқонуний кредитлардан воз кечиш ҳолатлари содир бўлган“. Банкдаги энг яхши фаолиятнинг ўнталикдан олтитаси унинг қариндошлари билан боғлиқ эди. ИНC Патил банк билан 1994-йилдан бери алоқаси йўқлигини даъво қилди, бироқ Тҳе Индиан Эхпресс 2002-йилда унинг иштирокини тасдиқловчи расмий ҳужжатларга эга эканлигини хабар қилди[33][34].

Тайинланган лавозимлар

Пратибҳа Патил ўз фаолияти давомида турли расмий идораларда ишлаган. Булар[2]:

Давр Лавозим
1967—1972-йиллар Махараштра ҳукумати соғлиқни сақлаш, туризм, уй-жой ва парламент ишлари бўйича вазир ўринбосари
1972—1979-йиллар Вазирлар Маҳкамаси, ижтимоий таъминот, Махараштра ҳукумати
1974—1975-йиллар Вазирлар Маҳкамаси, Соғлиқни сақлаш ва ижтимоий таъминот вазири, Махараштра ҳукумати
1975—1976-йиллар Вазирлар Маҳкамаси, Тақиқлаш, Реабилитация ва Маданий Ишлар Вазирлари, Махараштра Ҳукумати
1977—1978-йиллар Махараштра ҳукумати, таълим вазирлар маҳкамаси
1979—1980-йиллар Мухолифат раҳбари, Махараштра Қонунчилик Ассамблеяси
1982—1985-йиллар Вазирлар Маҳкамаси, Шаҳарсозлик ва уй-жой вазири, Махараштра ҳукумати
1983—1985-йиллар Вазирлар Маҳкамаси, Фуқаролик таъминоти ва ижтимоий таъминот вазири, Махараштра ҳукумати
1986—1988-йиллар Раис ўринбосари, Ражя Сабҳа
1986—1988-йиллар Имтиёзлар қўмитаси раиси, Ражя Сабҳа; Ишбилармонлик бўйича маслаҳат қўмитаси аъзоси, Ражя Сабҳа
1991—1996-йиллар Палата қўмитаси раиси, Лок Сабҳа
2004-йил 8-ноябр — 2007-йил 23-июн Ражастан губернатори
2007-йил 25-июл — 2012-йил 25-июл Ҳиндистон президенти

Мақтовлар

Манбалар

  1. ↑ „Смт. Пратибҳа Девисингҳ Патил“. Натионал Информатиcс Cентре. 19-сентабр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-феврал 2019-йил.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „Эх Говернор оф Ражастҳан“. Ражастҳан Легислативе Ассемблй Сеcретариате. 4-август 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-июн 2012-йил.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Профиле: Пресидент оф Индиа“. НИC / Пресидент'с Сеcретариат. 8-феврал 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-июн 2012-йил.
  4. ↑ Пуроҳит, Кунал. „Ин Амравати, ит'с абоут такинг ревенге фор 2009 поллс“. Ҳиндустан Тимес (11-октабр 2014-йил). Қаралди: 11-январ 2016-йил.[сайт ишламайди]
  5. ↑ Риту Сингҳ. Пресидент Пратибҳа Патил: Индиа'с Фирст Wоман Пресидент. Ражпал & Сонс, 2007 — 52-бет. ИСБН 978-81-7028-705-6. 
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 „Профиле: Пратибҳа Патил“. ББC (21-июл 2007-йил). Қаралди: 26-июн 2012-йил.
  7. ↑ „Формер Говернорс оф Ражастҳан“. Ражастҳан Легислативе Ассемблй Сеcретариат. 17-апрел 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-июн 2012-йил.
  8. ↑ 8,0 8,1 „През поллс: Сониа анноунcес Пратибҳа Патил'с наме“. НДТВ (14-июн 2007-йил). Қаралди: 3-июл 2012-йил.
  9. ↑ „И wилл нот бе а руббер стамп Пресидент“. Даилй Неwс & Аналйсис. ПТИ (16-июн 2007-йил). Қаралди: 11-январ 2016-йил.
  10. ↑ „Cонгман'с wифе драгс Пратибҳа наме инто аллегатионс, НДА дистанcес ицелф“. Тҳе Индиан Эхпресс (22-июн 2007-йил). 30-август 2008-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-январ 2016-йил.
  11. ↑ „Cоурт дисмиссес лаwсуит агаинст пресидент'с бротҳер“. Тҳаиндиан. ИАНС (11-декабр 2009-йил). 5-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-январ 2016-йил.
  12. ↑ „Cоурт суммонс бротҳер оф Пратибҳа Патил ин мурдер cасе“. Тҳе Индиан Эхпресс (8-июл 2014-йил). Қаралди: 10-январ 2016-йил.
  13. ↑ Прадҳан, Бибҳудатта. „Патил Поисед то Беcоме Индиа'с Фирст Фемале Пресидент“. Блоомберг (19-июл 2007-йил). Қаралди: 2-июл 2012-йил.
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 Бисwас, Соутик. „Индиа'с муcкракинг пресидентиал полл“. ББC (13-июл 2007-йил). Қаралди: 3-июл 2012-йил.
  15. ↑ „Индиан МПс воте фор неw пресидент“. ББC (19-июл 2007-йил). Қаралди: 2-июл 2012-йил.
  16. ↑ Менон, Меэна. „Шив Сена баcкс Пратибҳа Патил“. Тҳе Ҳинду (26-июн 2007-йил). 29-июн 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 4-феврал 2014-йил.
  17. ↑ Дҳаwан, Ҳиманши. „Пратибҳа белиэвес ин спириц?“. Тҳе Тимес оф Индиа (27-июн 2007-йил). Қаралди: 11-январ 2016-йил.
  18. ↑ „Ноw, а ланд граб ҳаунц Патил“. ДНА (4-июл 2007-йил). Қаралди: 11-январ 2016-йил.
  19. ↑ „Фор фамилй агаин: Патил'с МП фундс фор спорц cомплех он ланд леасед то ҳусбанд соcиэтй“. Индиан Эхпресс (6-июл 2007-йил). 12-октабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 11-январ 2016-йил.
  20. ↑ „Фирст фемале пресидент фор Индиа“. ББC (21-июл 2007-йил). Қаралди: 3-июл 2012-йил.
  21. ↑ Реалс. „Индиа'с Фирст Wоман Пресидент Элеcтед“. CБС Неwс (21-июл 2007-йил). Қаралди: 30-июл 2015-йил.
  22. ↑ Турнер, Б.. Тҳе Статесман'с Еарбоок 2009: Тҳе Политиcс, Cултурес анд Эcономиэс оф тҳе Wорлд (эн). Спрингер, 12-январ 2017-йил — 605-бет. ИСБН 978-1-349-74027-7. 
  23. ↑ „Пресидент Пратибҳа Патил'с бруш wитҳ cонтроверсй“. ИБН Ливе (12-апрел 2012-йил). 15-апрел 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 14-апрел 2013-йил.
  24. ↑ „Пресидент дефендс мерcй спреэ то деатҳ роw cонвиcц“. Тҳе Тимес оф Индиа (26-июн 2012-йил). 22-сентабр 2013-йилда асл нусхадан архивланган.
  25. ↑ „Пресидент Пратибҳа Патил гоэс он мерcй овердриве“. Тҳе Тимес оф Индиа (22-июн 2012-йил). 5-июн 2013-йилда асл нусхадан архивланган.
  26. ↑ „Пресидент Патил'с фореигн трипс cост Рс 205 cроре“. Тҳе Индиан Эхпресс (26-март 2012-йил). Қаралди: 21-сентабр 2013-йил.
  27. ↑ Дҳаwан, Ҳиманши. „Пратибҳа Патил тоок уп то 11 релативес он 18 трипс ин а еар“. Тҳе Тимес оф Индиа (3-май 2012-йил). 24-июл 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-январ 2016-йил.
  28. ↑ Кширсагар, Алка. „Пратибҳа Патил гец ретиремент ҳоме ин Пуне“. Бусинесс Лине (25-июн 2012-йил). Қаралди: 26-июн 2012-йил.
  29. ↑ Жосепҳ, Жосй. „Пратибҳа'с Пуне ҳоме а бреак фром традитион“. Тҳе Тимес оф Индиа (15-апрел 2012-йил). Қаралди: 10-январ 2016-йил.
  30. ↑ Сатиш, Д. П.. „Формер Пресидент Пратибҳа Патил wанц ботҳ cар & фуэл фром говернмент“. ИБН Ливе (29-июл 2015-йил). 2016-йил 26-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 11-январ 2016-йил.
  31. ↑ „Пратибҳа Патил'с Ресуме“. Тҳе Тимес оф Индиа (19-июл 2007-йил). 18-август 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 11-январ 2016-йил.
  32. ↑ „Пратибҳа-фоундед сугар унит оwес банк Рс 17.70 cр“. Ҳиндустан Тимес (30-сентабр 2007-йил). 30-сентабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган.
  33. ↑ Сарин, Риту. „Патил wас аwаре оф ҳер банк месс, топ дефаултерс ҳер кин“. Тҳе Индиан Эхпресс (26-июн 2007-йил). Қаралди: 10-январ 2015-йил.
  34. ↑ „Репорт он Тренд анд Прогресс оф Банкинг ин Индиа, 2005–06: Аппендих Табле ИВ.3: Урбан Cо-оперативе Банкс Ундер Лиқуидатион“. Ресерве Банк оф Индиа. Қаралди: 5-июл 2012-йил.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Pratibha_Patil" dan olindi