Psidium guajava
Псидиум гуажава, оддий гуава, сариқ гуава, лимон гуава ёки олма гуаваси номлари билан танилган Кариб денгизи, Марказий Америка ва Жанубий Америкада ўсувчи доимий яшил бута ёки кичик дарахтдир. У ҳашаротлар томонидан чанглантирилади.
| Оддий гуава | |
|---|---|
| Меваси | |
| Илмий таснифлаш | |
| О'симликлар | |
| Юксак ўсимликлар | |
| Гулли ўсимликлар | |
| Икки уруғпаллалилар | |
| Росидс | |
| Мйрталес | |
| Мйртаcеаэ | |
| Псидиум | |
П. гуажава
| |
| Биномиал наме | |
| Псидиум гуажава | |



Умумий кўриниш

Дунёнинг тропик ва субтропик минтақаларида кенг тарқалган гуава мевалари ўрикдек кичик ўлчамдан грейпфрутгача бўлган катталикка эга. Ҳар хил навлар оқ, пушти ёки қизил этга, баъзи навлари қизил (яшил ёки сариқ ўрнига) пўстлоққа эга.
Уруғлардан ўстирилганда, гуавалар бир неча ой давомида жуда секин ўсиши билан ажралиб туради. Уруғлардан ўсиб чиққан оддий гуавалар икки йил ёки саккиз йил ичида гуллаши ва мева бериши мумкин. Тижорат боғларида кўпайтириш усули сифатида сўқмоқлар, пайвандлаш ва ҳаво қатлами кўпроқ қўлланади. Мўтадил минтақаларда юқори даражада мослашувчан гуаваларни гултувакда осонгина етиштириш мумкин, аммо уларнинг гуллаш ва мева бериш қобилиятини олдиндан айтиб бўлмайди. Баъзи тропик жойларда гуавалар инвазив бўлиши мумкин. Бу тур Галапагос оролларида катта муаммога айланди[2].
Ўсимлик ўзининг хушбўйлиги учун турли хил шампун маҳсулотларида қўлланади. У, машҳур бонсаи турига айланиб бормоқда, ҳозирда Ҳиндистон ва Шарқий Осиёда жуда машҳур[3].


Кимё
П. гуажава барглари таркибида флавонол морин, морин-3-О-ликсосид, морин-3-О-арабиносид, қуэрcетин ва қуэрcетин-3-О-арабиносиде мавжуд[4].
Ёғоч
Гавайидаги Гуава ёғочи одатда гўштни дудлаш учун ишлатилади. Ёғоч ҳашаротлар ва қўзиқорин ҳужумига чидамли. Печда қуритилган ёғочнинг зичлиги тахминан 670 кг/м3 (1,130 лб/cу йд) ни ташкил қилади[5].
Анъанавий тиббиёт
Псидиум гуажава анъанавий тиббиётда Марказий Америка, Кариб денгизи, Африка ва Осиёдаги кўплаб маданиятлар томонидан қўлланган[6]. Бу ўсимлик яллиғланиш, қандли диабет, гипертония, кариес, яралар, оғриқни йўқотиш, иситма, диарея, ревматизм, ўпка касалликлари ва ошқозон ярасини даволаш учунишлатилади[6].
Озиқ-овқат ва озуқа сифатида фойдаланинг
Гуава истеъмол қилинадиган мева бўлиб, уни хом ёки пиширилган ҳолда истеъмол қилиш мумкин. Меваларни қайта ишлаш орқалу чорва моллари учун қўшимча озуқа маҳсулотлари олинади. Барглари озуқа сифатида ҳам ишлатилиши мумкин[7].
Манбалар
- ↑ Cантеиро, C.; Луcас, Э. (2019). „Псидиум гуажава“. ИУCН Ред Лист оф Тҳреатенед Спеcиэс. 2019: э.Т49485755А49485759. дои:10.2305/ИУCН.УК.2019-1.РЛТС.Т49485755А49485759.эн. Ретриэвед 19 Новембер 2021.
- ↑ „Форест оф даисй треэс ин Санта Cруз | Wондермондо“ (2012-йил 11-март). 2017-йил 28-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 22-октябр.
- ↑ Д'Cруз. „Ма-Ке Бонсаи Cаре Гуиде фор Псидиум гуажава“. Ма-Ке Бонсаи. 2019-йил 5-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 22-октябр.
- ↑ Баcтериостатиc эффеcт оф флавоноидс исолатед фром леавес оф Псидиум гуажава он фиш патҳогенс.
- ↑ Э. Луcас. „Прелиминарй Эвалуатион оф Гуава (Псидиум гуажава Л.) Треэ Бранчес фор Трусс Фабриcатион ин Нигериа“ (ПДФ). Қаралди: 2022-йил 25-март.
- ↑ 6,0 6,1 Гутиéррез, РМ; Митчелл, С; Солис, РВ (2008). „Псидиум гуажава: А ревиэw оф иц традитионал усес, пҳйточемистрй анд пҳармаcологй“. Жоурнал оф Этҳнопҳармаcологй. 117-жилд, № 1. 1–27-бет. дои:10.1016/ж.жеп.2008.01.025. ПМИД 18353572.
- ↑ Ҳеузé В. „Гуава (Псидиум гуажава)“. Феэдипедиа.орг (2017). Қаралди: 2017-йил 5-май.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |