RSM-56 Bulava
РСМ-56 Булава (русча: Булава, НАТО ҳисобот номи СС-НХ-30 ёки СС-Н-32) – бу Россия денгиз флоти учун ишлаб чиқилган сув ости баллистик ракетаси (СЛБМ). У Россия ядровий триадасининг келажакдаги пойдевори сифатида мўлжалланган ва мамлакатдаги энг қиммат қурол лойиҳасидир[6].
| РСМ-56 Булава [1] | |
|---|---|
![]() | |
| Тури | Сув ости кемасидан учириладиган баллистик ракета (СЛБМ) |
| Давлат | Россия |
| Хизмат тарихи | |
| Ишлатилган йиллари | 2018-йилдан ҳозиргача |
| Қуролли кучларида | Россия денгиз флоти |
| Ишлаб чиқарилиш тарихи | |
| Конструктор | Москва иссиқлик технология институти |
| Ислаб чиқарилган йиллари | 2011 |
| Экземпляр нархи | $32.2 миллион (2012)[2] |
| Тавсифи | |
| Оғирлиги | 36.8 т (36.2 лонг тон; 40.6 шорт тон) |
| йўл захираси, км | 8,000-8,300 км[3] ≥ 9,300,[4] 10,000км[5] |
| Узунлиги |
11.5 м (38 фт) (жанговар каллаксиз) 12.1 м (40 фт) (ишга тушириш бўлими билан бирга) |
Москва иссиқлик технология институти томонидан ишлаб чиқилган РСМ-56 Булава, 1990-йилларнинг охирида қаттиқ ёқилғили Р-39 Риф СЛБМ ўрнига ишга туширилган[7]. Бореи синфидаги сув ости кемалари ҳар бири кемада 16 та ракетани олиб юра олади. Булава ракетасини ишлаб чиқиш ва жойлаштириш Россиянинг АҚШ билан тузилган янги СТАРТ шартномасига зид эмас[8].

Тавсифи
Булава ракетаси бош конструктор Юрй Соломонов бошчилигида Москва иссиқлик технология институти томонидан ишлаб чиқилган. Булава Топол-М нинг сув ости версияси бўлиб, Волнага қараганда енгилроқ ва ингичкароқдир[9][10].
Ракета уч босқичдан иборат: биринчи ва иккинчи босқичларда қаттиқ ёнилғи ёқилғиси ишлатилади, учинчи босқичда эса жанговар каллакларни ажратиш пайтида юқори маневр қилиш учун суюқ ёқилғидан фойдаланилади. Ракета қия ҳолатдан учирилиши мумкин, бу сув ости кемасига ҳаракатланаётганда уларни отиш имконини беради. Булава паст парвоз траэкториясига эга ва шунинг учун квази баллистик ракета сифатида таснифланиши мумкин[11]. Миш-мишларга кўра, у ракетага қарши мудофаа тизимларидан қочишнинг илғор қобилиятига эга[12].
Булава ракеталарини ташувчи Борей синфидаги сув ости кемалари 2040-йилгача Россия ядровий триадасининг ажралмас қисми бўлиши кутилмоқда.
Хизматда
2010-йил октябр ойида 150-170 та оператив ракеталар (124 та фаол, қолганлари ўқув ва синовлар учун захира) қурилиши ҳақида хабар берилган[13]. 2011-йил 27-июнда муваффақиятли ишга туширилгандан сўнг, Россия ҳукумати Булава ракеталарини серияли ишлаб чиқариш бошланганини эълон қилган[14]. 2013-йил 10-январда Булава ўзининг етакчи сув ости кемаси Юрий Долгорукий билан экспериментал хизматга қабул қилинди. 2018-йил июн ойида ракета 2018-йилда муваффақиятли синовдан ўтказилган отишмалардан сўнг Россия денгиз флоти томонидан тўлиқ хизмат учун қабул қилингани ҳақида хабар берилган[15].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ „"Маcе" ис овер“. www.газета.ру (2012-йил 10-август).
- ↑ „Булава (СС-НХ-30) субмарине-басед баллистиc миссиле“. www.руссианспаcеwеб.cом.
- ↑ „Руссиа то Упграде иц Булава Р-30 СЛБМ Субмарине-Лаунчед Баллистиc Миссиле“. 2024-йил 18-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.
- ↑ Аллен, Жоҳн Р.; Ҳодгес, Фредериcк Бен; Линдлей-Френч, Жулиан. Футуре Wар анд тҳе Дефенcе оф Эуропе (эн). Охфорд Университй Пресс, 2021 — 232-бет. ИСБН 978-0-19-885583-5.
- ↑ „Руссиан Стратегиc Нуcлеар Форcес“. руссианфорcес.орг.
- ↑ „СС-27 Топол-М / СС-НХ-30 Булава ("Маcе")“. wарфаре.ру (2007). Қаралди: 2010-йил 7-апрел.
- ↑ Подвиг, Павел (29 Жуне 2018). "Булава ис финаллй аccептед фор сервиcе". Руссиан Стратегиc Нуcлеар Форcес. ҳттп://руссианфорcес.орг/блог/2018/06/булава_ис_финаллй_аccептед_фор.штмл.
- ↑ Ҳарвей, Бриан. Тҳе Ребиртҳ оф тҳе Руссиан Спаcе Програм: 50 Еарс Афтер Спутник, Неw Фронтиэрс (эн). Спрингер Сcиэнcе & Бусинесс Медиа, 10 Май 2007 — 186-бет. ИСБН 978-0-387-71354-0.
- ↑ Литовкин, Виcтор (1 Жуне 2011). "Тҳе Булава Миссиле: А Руссиан Милитарй Трумп Cард?". Сеcуритй Индех: А Руссиан Жоурнал он Интернатионал Сеcуритй 17 (2): 69–74. дои:10.1080/19934270.2011.580583. ИССН 1993-4270. ҳттпс://www.тандфонлине.cом/дои/абс/10.1080/19934270.2011.580583?жоурналCоде=рсеc20.
- ↑ „Булава - тҳе лигҳтест баллистиc миссиле оф иц тйпе“. РИА Новости. 2014-йил 6-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 5-ноябр.
- ↑ „Руссиа'с Булава ИCБМ инвулнерабле то анй АБМ сйстемс — cоммандер“.
- ↑ „Объем серийного выпуска ракет "Булава" может превысить 150 единиц“. флот.cом (2010-йил 25-октябр). Қаралди: 2011-йил 29-декабр.
- ↑ „"Булаву" можно запускать в серийное производство, заявил Сердюков“. флотпром.ру. Қаралди: 2011-йил 29-декабр.
- ↑ „Кей фаcц абоут Руссиа'с Булава сеа-лаунчед ИCБМ“. ТАСС (2018-йил 30-июн). Қаралди: 2019-йил 13-ноябр.
