Sayyid Faxriddin sahifasining manbasini koʻrish

{{qirollik bilgiqutisi| name        = Sayyid Faxriddin
| succession  = [[Rustamdar]] hukmdori
| reign       = 1381–1390
| predecessor = [[Adud ad-Davla Qubod]] <small>([[Baduspaniylar]])</small>
| successor   = [[Saʼd ad-Davla Tus]] <small>([[Baduspaniylar]])</small>
| father      = [[Mir-i Buzurg]]
| death_date  = 1400-yillar
| death_place = [[Qashqar (shahar)|Qashqar]]
| religion    = [[Oʻn ikki imom]]
}}
'''Sayyid Faxriddin''' ({{Lang-fa|سید فخرالدین}}) [[Marʼashiylar]] shahzodasi boʻlib, 1381-yildan 1390-yilgacha [[Rustamdar]] mintaqasini boshqargan. U hokimiyatni yana uch aka-ukasi bilan boʻlishgan: [[Sari (Eron)|Sari]] shahrida Kamoliddin I; [[Amul]]da Rizo ad-Din; hamda Karatugʻonda Sharofiddin. Ular birgalikda butun [[Mozandaron ustoni|Mozandaron]]ni qamrab olgan, gʻarbda esa [[Qazvin]] shahrigacha choʻzilgan davlatni idora qilganlar{{Sfn|Calmard|1991|pp=511–512}}. Bu davlatni ular Mar’ashiylar sulolasining asoschisi boʻlgan otalari [[Mir-i Buzurg]]dan ({{hukmronlik|1359|1362}}) meros qilib olganlar{{Sfn|Calmard|1991|pp=510–512}}.

Rustamdar dastlab [[Baduspaniylar]] tarkibida boʻlgan, biroq Baduspaniy hukmdori [[Adud ad-Davla Qubod]] ({{hukmronlik|1379|1381}}) taxtga chiqqanidan koʻp oʻtmay, Mar’ashiylar uni hamkorlik qilmaslikda va oʻz tariqatidagi [[Darvish|darveshlar]]ga yomon muomala qilishda aybladilar. Rustamdarni oʻz mulklariga qoʻshib olish niyatida Faxriddin 1380-yilda Qubodni magʻlub etib, Rustamdarning qirgʻoqboʻyi qismlarini egalladi{{Sfn|Madelung|1988|pp=385–391}}.

Bir yil oʻtib (1381), Mar’ashiylar qoʻshini Laktor jangida Qubodni magʻlub etib, uni oʻldirdi. [[Kojur]] qal’asi zabt etilib, Faxriddinning doimiy qarorgohiga aylantirildi; endi Mar’ashiylar butun Mozandaronning egalari boʻlib qoldilar. Baduspaniylar hokimiyatdan vaqtincha siqib chiqarildi, to qariyb oʻn yil oʻtgach – 1390-yilda – Kamoliddin I [[Saʼd ad-Davla Tus]]ni Rustamdarda Baduspaniy taxtiga oʻtkazib, [[Afrosiyobiylar]] shahzodasi [[Iskandar-i Shayxiy]]ga qarshi qoʻydi. Iskandar-i Shayxiy [[turk-mo‘g‘ul]] hukmdori [[Amir Temur|Temur]] ({{hukmronlik|1370|1405}}) hamrohligida boʻlib, u Mozandaronni zabt etishni koʻzlagan edi{{Sfn|Madelung|1988|pp=385–391}}{{Sfn|Calmard|1991|pp=511–512}}.

Biroq Tus yashirincha Iskandar-i Shayxiy bilan yozishmalar olib bordi va oxir-oqibat 1392-yilda Temur qoʻshinlariga qoʻshildi. Keyingi yil (1393) Temur Mar’ashiylarni hokimiyatdan chetlatib, Mozandaronni zabt etdi{{Sfn|Bosworth|1984|pp=742–743}}. U ularning hududlarini raqib sulolalar va temuriy noiblar oʻrtasida boʻlib tashladi{{Sfn|Manz|2007|p=137}}. Tus uni Mar’ashiylar oilasini ayab qolishga koʻndira oldi; buning oʻrniga ular surgun qilindi, Iskandar-i Shayxiy esa Mozandaron hokimi etib tayinlandi{{Sfn|Madelung|1988|pp=385–391}}{{Sfn|Bosworth|1984|pp=742–743}}. Temur 1405-yilda vafot etgan paytga kelib, Faxriddin va Kamoliddin [[Qashqar (shahar)|Qashqar]]da vafot etgan edi{{Sfn|Calmard|1991|p=512}}.

== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}

{{Start box}}
{{S-bef| before=[[Adud ad-Davla Qubod]] <small>([[Baduspaniylar]])</small>}}
{{S-ttl| title=[[Rustamdar]] hukmdori| years=1381–1390}}
{{S-aft| after=[[Saʼd ad-Davla Tus]] <small>([[Baduspaniylar]])</small>}}
{{S-end}}

[[Turkum:14-asr Eron kishilari]]
[[Turkum:15-asr Eron kishilari]]
[[Turkum:1400-yillarda vafot etganlar]]
[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:Marʼashiylar]]
[[Turkum:1400-yilda vafot etganlar]]